Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν κατέληξαν σε καταρχήν συμφωνία για να τερματιστεί άμεσα ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ανακοίνωσε τις πρώτες πρωινές ώρες το Πακιστάν, χώρα που διαδραματίζει μεσολαβητικό ρόλο-κλειδί, με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να επιβεβαιώνουν την πληροφορία αυτή αμέσως μετά.
«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πλέον ολοκληρώθηκε», ανέφερε ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social, μερικά λεπτά μετά την ανακοίνωση του πακιστανού πρωθυπουργού Σαμπάζ Σαρίφ μέσω X πως «επιτεύχθηκε» συμφωνία
«Εγκρίνω το πλήρες άνοιγμα του στενού του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης και, ταυτόχρονα, την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρεύσει το πετρέλαιο!», πρόσθεσε ο αρχηγός του αμερικανικού κράτους, που ωστόσο διευκρίνισε κατόπιν πως η θαλάσσια αρτηρία στρατηγικής σημασίας θα ξανανοίξει «μόλις υπογραφτεί η συμφωνία», κάτι που αναμένεται να γίνει την Παρασκευή 19η Ιουνίου, προκειμένου να δοθεί χρόνος «για την άρση (των θαλάσσιων) ναρκών» στην περιοχή.
Η ανακοίνωση πως κλείστηκε συμφωνία πυροδότησε πτώση των τιμών του πετρελαίου, που είχαν σημειώσει άλμα αφότου ξέσπασε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου κι έκλεισε το στενό, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα.
Η συμφωνία των δυο κυβερνήσεων προβλέπει «το άμεσο τέλος του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα διάφορα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», δήλωσε από την πλευρά του στην ιρανική κρατική τηλεόραση ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί.
«Θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών ενόψει της σύναψης οριστικής συμφωνίας», είπε ακόμη ο κ. Γαριμπαμπαντί, επισημαίνοντας πως η Τεχεράνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με «δυσπιστία» τις ΗΠΑ. Έκανε λόγο για τέσσερα θέματα που θα τεθούν στο τραπέζι: «την άρση όλων των κυρώσεων σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, είτε πρόκειται για μονομερείς πρωτογενείς ή δευτερογενείς· το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας· την ανοικοδόμηση» και «την οικονομική ανάπτυξη» του Ιράν· και «τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης» που θα εγγυάται την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναληφθούν.
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR μετέδωσε κείμενο το οποίο παρουσίασε ως το «μνημόνιο συνεννόησης», το πρωτόκολλο συμφωνίας 14 σημείων στο οποίο κατέληξαν οι ΗΠΑ και το Ιράν: προβλέπει μεταξύ άλλων «την αποδέσμευση 24 δισεκ. δολαρίων που έχουν παγώσει (σ.σ. στο εξωτερικό) κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης 60 ημερών» που θα αρχίσει μετά την υπογραφή, «το μισό» από το οποίο «θα τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων», κατά το κείμενο που είχε ήδη μεταδοθεί από το MEHR προχθές Σάββατο, ωστόσο δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.
Η τελετή υπογραφής της συμφωνίας θα διεξαχθεί την Παρασκευή 19η Ιουνίου στη Γενεύη, ενημέρωσε ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαρίφ. Ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς γνωστοποίησε ότι σκοπεύει να είναι παρών, συμπληρώνοντας ότι είναι «πιθανή» η παρουσία του αμερικανού προέδρου Τραμπ.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες χαιρέτισε τη συμφωνία, «κρίσιμο βήμα προς την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης», όπως τόνισε, σύμφωνα με δελτίο Τύπου το οποίο έδωσε στη δημοσιότητα ο εκπρόσωπός του Στεφάν Ντουζαρίκ.
Το Ιράν «επέβαλε τη θεία και ατσάλινη θέλησή του στους αμερικανούς και σιωνιστές εχθρούς», τους «ταπείνωσε», και «ο εχθρός δεν είχε άλλη επιλογή παρά να αποδεχτεί την ήττα και να παραδοθεί», υποστήριξε από την πλευρά του το γενικό επιτελείο του ιρανικού στρατού, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση.
Λίγη ώρα προτού ανακοινωθεί η συμφωνία, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν προειδοποιούσε μέσω X ότι επρόκειτο να υπάρξουν «άμεσα» αντίποινα σε βομβαρδισμό του Ισραήλ με τρεις νεκρούς σε νότιο προάστιο της Βηρυτού, προπύργιο του σιιτικού κινήματος Χεζμπολά του Λιβάνου, που πρόσκειται στην Τεχεράνη.
«Εξοργισμένος»
Ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ έκρινε νωρίτερα μέσω Truth Social ότι η επιδρομή του Ισραήλ «δεν έπρεπε να είχε γίνει, ειδικά αυτή την ιδιαίτερη ημέρα» -- χθες εόρταζε τα 80ά του γενέθλια.
Δήλωσε «εξοργισμένος» στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios, τονίζοντας πως επέκρινε για το πλήγμα τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου: «δεν έχει καμία γαμ... κρίση, του το είπα».
Οι αρχές του Ισραήλ, που αντιμετωπίζουν με αυξανόμενη νευρικότητα το ενδεχόμενο συμβιβασμού που δεν θα ικανοποιεί τις απαιτήσεις τους όσον αφορά το Ιράν, ορκισμένο εχθρό του εβραϊκού κράτους, αντέτειναν πως ανταπέδωσαν επίθεση της Χεζμπολά με drones εναντίον της ισραηλινής επικράτειας.
Υπό πίεση στη χώρα του να τελειώσει τον άκρως αντιδημοφιλή πόλεμο, που εξάλλου κλονίζει την παγκόσμια οικονομία, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται εντός της εβδομάδας να συζητήσει με τους υπόλοιπους ηγέτες της G7 στη σύνοδο που θα διεξαχθεί στην Εβιάν, στη Γαλλία.
«Σκοπός θα είναι να δούμε τα επακόλουθα αυτής της συμφωνίας, την υποστήριξη του Λιβάνου, το διαρκές ξανάνοιγμα του στενού του Ορμούζ, και προφανώς τη σύναψη συμφωνίας για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας και το πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν», σημείωσε ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν σε βίντεο που δημοσιοποίησε μέσω Instagram αφού έφτασε στην πόλη, στις όχθες της λίμνης Λεμάν, λίγη ώρα αφού ανακοινώθηκε η συμφωνία.
Με κοινή ανακοίνωσή τους, οι κυβερνήσεις της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας --σχήματος γνωστού ως E4-- δήλωσαν διατεθειμένες να προχωρήσουν σε άρση κάποιων «κυρώσεων, σε ανταπόδοση ξεκάθαρων και επαληθεύσιμων μέτρων από την πλευρά του Ιράν όσον αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειάς του».
Ο πόλεμος, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με καταιγιστικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, έβαλε φωτιά στη Μέση Ανατολή και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο.
Ράλι στις διεθνείς αγορές, βουτιά στις τιμές του πετρελαίου
Aνοδικά κινήθηκαν οι χρηματιστηριακές αγορές στην Ασία τη Δευτέρα, ενώ οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν και το δολάριο αποδυναμώθηκε, στον απόηχο της ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Oι αγορές αντέδρασαν θετικά στις ενδείξεις αποκλιμάκωσης της γεωπολιτικής έντασης, με τους επενδυτές να στρέφονται εκ νέου σε assets υψηλότερου ρίσκου, εν μέσω προσδοκιών για χαμηλότερες πληθωριστικές πιέσεις και πιο ήπια νομισματική πολιτική διεθνώς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της συνεδρίασης, τα futures της Wall Street κατέγραψαν άνοδο, ενώ ισχυρή ήταν και η άνοδος στα futures του ιαπωνικού δείκτη Nikkei, με τις ασιατικές αγορές να ενισχύονται συνολικά. Ο ευρύτερος δείκτης MSCI Ασίας-Ειρηνικού (εκτός Ιαπωνίας) ενισχύθηκε κατά 1,5%, με τη Νότια Κορέα να καταγράφει άλμα 4,3% και την Ιαπωνία περίπου 3%.
Η αποκλιμάκωση στις τιμές της ενέργειας αποτέλεσε βασικό μοχλό της ανόδου, καθώς το Brent υποχώρησε περίπου 4% στα 83,80 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό κατέγραψε πτώση 4,7% στα 80,89 δολάρια. Η αγορά ενσωμάτωσε την εκτίμηση ότι η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, μπορεί να αποκαταστήσει σταδιακά τις ροές ενέργειας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, αν και οι αγορές παραμένουν επιφυλακτικές ως προς τις λεπτομέρειες εφαρμογής.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αγορά θα κινηθεί πλέον με βάση την «επαλήθευση» της συμφωνίας και όχι μόνο τις ανακοινώσεις, με κρίσιμα ζητήματα να παραμένουν η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και η ταχύτητα επανεκκίνησης της παραγωγής και μεταφοράς πετρελαίου.
Παράλληλα, η πτώση των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων και η βελτίωση του επενδυτικού κλίματος οδήγησαν το δολάριο χαμηλότερα, με το ευρώ και τη στερλίνα να ενισχύονται έναντι του αμερικανικού νομίσματος.
Στις αγορές ομολόγων, οι επενδυτές στράφηκαν σε αγορές κρατικού χρέους, εν αναμονή χαμηλότερων πληθωριστικών πιέσεων, ενώ ο χρυσός ενισχύθηκε ως εναλλακτικό επενδυτικό καταφύγιο.
Την ίδια ώρα, το διεθνές ενδιαφέρον στρέφεται στις επερχόμενες συνεδριάσεις κεντρικών τραπεζών σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Ασία, με τις αγορές να αποτιμούν πλέον ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για τη νομισματική πολιτική, εφόσον διατηρηθεί η αποκλιμάκωση στις τιμές ενέργειας.
