«Ευρώπη, μία αγορά!» Ο στόχος είναι σαφής μετά την ευρωπαϊκή σύνοδο «στρατηγικής καταιγισμού ιδεών» που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στο Άλντεν Μπίζεν. Υπό την ηγεσία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών συναντήθηκαν σε αυτό το κάστρο του βελγικού Λίμπουργκ για να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένα μέτρα σχετικά με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
«Αυτό είναι επείγον και πρέπει να γίνει το 2026 και το 2027», τόνισε ο Αντόνιο Κόστα, ο οποίος υποστηρίχθηκε από παρεμβάσεις της προέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, και των Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα, πρώην Ιταλών πρωθυπουργών και συντακτών δύο εκθέσεων που έχουν αναφερθεί ευρέως στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και την ενιαία αγορά. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και η ομάδα των επιτρόπων της έχουν τώρα την εντολή να εργαστούν πάνω σε διάφορες προτάσεις πριν από την επόμενη ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής στις 19 Μαρτίου, όπου αναμένεται να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των ηγετών για συγκεκριμένα μέτρα.
Και το ερώτημα είναι ποια θα είναι η τελική συμφωνία, όταν διαφωνίες υπάρχουν κυρίως μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Οι Γάλλοι, πιστοί στον προστατευτισμό της βιομηχανίας τους, βλέπουν την ανταγωνιστικότητα με κριτήρια που παραπέμπουν σε άλλες εποχές.
Αντιθέτως, η Γερμανία πιστεύει ότι η ανταγωνιστικότητα μπορεί να αναπτυχθεί μόνον με εξωστρέφεια και άνοιγμα νέων διεθνών αγορών, αλλά σε προηγμένους τομείς της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ).
«Υπάρχουν πολλά λόγια και πολύ λίγα έργα», δήλωσε με θλίψη ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον και τον συμπλήρωσε ο Τσέχος ομόλογός του, Αντρέι Μπάμπις, τονίζοντας ότι «υπάρχουν συνέδρια και ομιλίες, αλλά περί δράσης ουδείς λόγος…».Την ίδια στιγμή, ο Μάριο Ντράγκι, πού υπήρξε και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σε δύσκολη για την ευρωζώνη περίοδο, με δόση ειρωνείας τόνισε ότι «με ρυθμούς χελώνας δεν πάει κανείς πολύ μακρυά, όταν η ταχύτητα αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα».
Από την πλευρά του, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έσπευσε να πει ότι το θέμα της ανταγωνιστικότητας είναι από μόνο του μια αρκετά αφηρημένη έννοια, εφόσον δεν συνδυαστεί με περισσότερες και καλύτερα πληρωμένες δουλειές και, κυρίως, με καλύτερες και χαμηλότερες τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά, για να αντιμετωπιστεί η κρίση ακρίβειας. Μέσα σε αυτό το μάλλον βαρύ περιβάλλον, η Κριστίν Λαγκάρντ ξεπέρασε τα όρια την περασμένη εβδομάδα: η πρόεδρος της ΕΚΤ αποφάσισε να στείλει απευθείας σε κάθε ηγέτη μια «λίστα ελέγχου» για το τι περιμένει η Φρανκφούρτη όσον αφορά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.
Κατά την ΕΚΤ, στην οποία οι ειδικοί δεν πολυαναφέρονται, πέντε είναι οι μεταρρυθμίσεις που αναμένεται να αναζωογονήσουν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα: η ένωση αποταμιεύσεων και επενδύσεων (η οποία εκκρεμεί εδώ και έντεκα χρόνια), το ψηφιακό ευρώ (που έχει μπλοκαριστεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπό την πίεση των τραπεζών), η άρση των φραγμών στην ενιαία αγορά, η ανοικτή στρατηγική αυτονομία και η νομοθετική απλούστευση. Όλα τα θέματα που επαναλαμβάνονται εδώ και μήνες στα νομισματικά ανακοινωθέντα της ΕΚΤ γίνονται επίσημο έγγραφο εργασίας, αλλά κάποια θεσμικά λόμπι δεν τα βλέπουν πάντα με καλό μάτι.
Η Ευρώπη έχει αποκοιμηθεί με το ηράκλειο έργο του αείμνηστου Jacques Delors. Όμως, η ενιαία αγορά, για την οποία καυχιόταν η Επιτροπή, ήταν και παραμένει από αρκετές πλευρές ατελής. Τόσο πολύ, που σήμερα, ενώ οι Βρυξέλλες ανησυχούν για τους αμερικανικούς τελωνειακούς δασμούς, οι Είκοσι Επτά θα πρέπει να δουν τους καθρέφτες τους. Η ενιαία αγορά διατηρεί εσωτερικούς φραγμούς που ισοδυναμούν με 110% τελωνειακούς δασμούς στις υπηρεσίες και 44% στα αγαθά, σύμφωνα με το ΔΝΤ.
Συνεπώς, αρκετά γρήγορα, αν όλα αυτά δεν αλλάξουν με γενναίες μεταρρυθμίσεις, ο Τραμπ και οι Κινέζοι θα ετοιμάζονται για ακόμα μεγαλύτερο πάρτι στις διεθνείς αγορές, στις οποίες η Ευρώπη κάποτε κάλυπτε το 32% του εμπορίου, έναντι 14% σήμερα.
