Σε μόνιμη βάση καθιερώνεται η ετήσια οικονομική ενίσχυση των 300 ευρώ για συνταξιούχους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, με το νέο πλαίσιο να διευρύνει ταυτόχρονα τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια, αλλά και την περίμετρο ορισμένων κατηγοριών δικαιούχων.
Η ενίσχυση θα καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που αφορούν την ηλικία, το εισόδημα, την ακίνητη περιουσία και το είδος της σύνταξης ή της κοινωνικής παροχής.
Με τη νέα ρύθμιση το ποσό της ετήσιας ενίσχυσης αυξάνεται από τα 250 στα 300 ευρώ, ενώ παράλληλα διευρύνεται ο αριθμός των δικαιούχων. Συνολικά, υπολογίζεται ότι περίπου 1,87 εκατ. άτομα θα λαμβάνουν την παροχή, εκ των οποίων περίπου 1,6 εκατ. είναι συνταξιούχοι και σχεδόν 300.000 δικαιούχοι προνοιακών επιδομάτων.
Ωστόσο, παρά τη διεύρυνση των κριτηρίων, σημαντικός αριθμός χαμηλοσυνταξιούχων παραμένει εκτός. Υπολογίζεται ότι περίπου 473.700 συνταξιούχοι ηλικίας κάτω των 65 ετών δεν θα λάβουν την ενίσχυση αποκλειστικά και μόνο λόγω του ηλικιακού ορίου, ακόμη και εάν οι συντάξεις τους είναι χαμηλές.
Αυξάνονται τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τα οικονομικά κριτήρια για τη χορήγηση της ενίσχυσης.
Για τους άγαμους, το ανώτατο ετήσιο εισόδημα αυξάνεται στις 25.000 ευρώ, από 14.000 ευρώ που ίσχυε προηγουμένως.
Για τους έγγαμους και όσους έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, το αντίστοιχο όριο αυξάνεται στις 35.000 ευρώ, από 26.000 ευρώ.
Παράλληλα, για την ένταξη στο μέτρο εξετάζεται και η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας. Το όριο διαμορφώνεται στις 300.000 ευρώ για τον άγαμο και στις 400.000 ευρώ για τον έγγαμο ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης.
Στον υπολογισμό λαμβάνεται υπόψη η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας του δικαιούχου, του συζύγου ή του μέρους συμφώνου συμβίωσης, καθώς και των εξαρτώμενων τέκνων.
Η αξία προκύπτει από την πράξη διοικητικού προσδιορισμού του ΕΝΦΙΑ.
Σημαντικό είναι επίσης ότι στο εισοδηματικό κριτήριο συνυπολογίζονται όλες οι πηγές εισοδήματος, ανεξάρτητα από το εάν πρόκειται για φορολογούμενα ή απαλλασσόμενα εισοδήματα, αλλά και από το εάν είναι πραγματικά ή τεκμαρτά.
Έτσι, ένας συνταξιούχος με χαμηλή κύρια σύνταξη μπορεί να αποκλειστεί από την ενίσχυση εάν το συνολικό οικογενειακό εισόδημα ή η ακίνητη περιουσία του υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια.
Σύνταξη χηρείας: Το ηλικιακό όριο πέφτει στα 60
Ιδιαίτερη αλλαγή προβλέπεται για τους δικαιούχους που λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη λόγω θανάτου.
Στην περίπτωση αυτή, το απαιτούμενο ηλικιακό όριο μειώνεται από τα 65 στα 60 έτη, διευρύνοντας τον αριθμό των δικαιούχων που μπορούν να λάβουν την ετήσια ενίσχυση.
Η αλλαγή αφορά κυρίως γυναίκες που έχουν χάσει τον σύζυγό τους και δεν διαθέτουν δική τους κύρια σύνταξη. Πρόκειται για μια κατηγορία που θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς η μέση σύνταξη χηρείας διαμορφώνεται περίπου στα 730 ευρώ, ενώ ο συνολικός αριθμός των δικαιούχων αυτής της κατηγορίας προσεγγίζει τις 380.000.
Για να ενταχθεί ένας δικαιούχος σύνταξης χηρείας στο νέο καθεστώς, θα πρέπει να έχει συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας του έως τις 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους και να μην του καταβάλλεται παράλληλα κύρια σύνταξη γήρατος.
Ποιοι δικαιούνται τα 300 ευρώ
Η ετήσια ενίσχυση αφορά συνταξιούχους του e-ΕΦΚΑ στους οποίους έχει καταβληθεί κύρια σύνταξη γήρατος ή θανάτου κατά τον Σεπτέμβριο κάθε έτους αναφοράς.
Στο μέτρο περιλαμβάνονται επίσης συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων του Δημοσίου και των Ενόπλων Δυνάμεων.
Για τους συνταξιούχους γήρατος απαιτείται η συμπλήρωση του 65ου έτους έως τις 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους.
Παράλληλα, θα πρέπει να πληρούνται σωρευτικά τα προβλεπόμενα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Στο συνολικό οικογενειακό εισόδημα υπολογίζονται όλες οι πηγές εισοδήματος, είτε αυτές φορολογούνται είτε απαλλάσσονται από τη φορολογία, είτε πρόκειται για πραγματικά είτε για τεκμαρτά εισοδήματα.
Αυτό σημαίνει ότι το ύψος της κύριας σύνταξης από μόνο του δεν αρκεί για να κριθεί εάν κάποιος είναι δικαιούχος. Καθοριστικό ρόλο παίζει η συνολική οικονομική εικόνα του νοικοκυριού.
Στο μέτρο και οι αναπηρικές συντάξεις
Η ετήσια ενίσχυση των 300 ευρώ δεν αφορά μόνο τους συνταξιούχους γήρατος και χηρείας.
Δικαιούχοι είναι και οι συνταξιούχοι του e-ΕΦΚΑ στους οποίους καταβλήθηκε κύρια σύνταξη αναπηρίας κατά τον Σεπτέμβριο του εκάστοτε έτους αναφοράς.
Στην περίμετρο του μέτρου περιλαμβάνονται επίσης οι δικαιούχοι σύνταξης ανασφάλιστων υπερηλίκων, καθώς και όσοι λαμβάνουν το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερηλίκων.
Η ενίσχυση καλύπτει ακόμη δικαιούχους προνοιακών παροχών σε χρήμα που καταβάλλονται από τον ΟΠΕΚΑ σε άτομα με αναπηρία.
Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται συγκεκριμένοι συνταξιούχοι του πρώην ΟΓΑ οι οποίοι λαμβάνουν μόνο τη βασική σύνταξη και έχουν ποσοστό αναπηρίας 100% εφ' όρου ζωής.
Δικαιούχοι της ετήσιας ενίσχυσης είναι επίσης όσοι λαμβάνουν επίδομα νόσου και ανικανότητας του Δημοσίου, εξωιδρυματικό επίδομα από τον e-ΕΦΚΑ, καθώς και άλλες ειδικές αναπηρικές παροχές που καταβάλλονται από το Δημόσιο.
Στο μέτρο μπορούν να ενταχθούν ακόμη άτομα με αναπηρία για τα οποία εγκρίνεται αναδρομικά προνοιακή παροχή που αφορά τον Νοέμβριο, ακόμη και στην περίπτωση που η σχετική απόφαση εκδοθεί μετά την τακτική πληρωμή του συγκεκριμένου μήνα.
Η ενίσχυση επεκτείνεται, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, και σε ανάδοχους γονείς ατόμων που είναι ενταγμένα σε αναπηρικά προνοιακά προγράμματα, εφόσον λαμβάνουν τη σχετική οικονομική παροχή.
Ποιοι παραμένουν εκτός
Παρά τη διεύρυνση του νέου πλαισίου, αρκετοί χαμηλοσυνταξιούχοι εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση στην ετήσια ενίσχυση.
Ο βασικότερος λόγος αποκλεισμού είναι το ηλικιακό όριο. Περίπου 473.700 συνταξιούχοι ηλικίας κάτω των 65 ετών εκτιμάται ότι θα μείνουν εκτός, ακόμη και εάν λαμβάνουν χαμηλές συντάξεις.
Εκτός της ενίσχυσης παραμένουν επίσης χήρες και χήροι που δεν έχουν συμπληρώσει το απαιτούμενο ηλικιακό όριο όταν παράλληλα λαμβάνουν και δική τους κύρια σύνταξη.
Στους αποκλειόμενους περιλαμβάνονται επίσης ορφανά που λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου.
Δεν εντάσσονται, επιπλέον, όσοι έχουν επιλέξει μειωμένη σύνταξη πριν από τη συμπλήρωση του 65ου έτους, εφόσον δεν εμπίπτουν σε κάποια από τις προβλεπόμενες ειδικές εξαιρέσεις.
Ο κρίσιμος μήνας είναι ο Σεπτέμβριος
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο μήνας αναφοράς για τη χορήγηση της ενίσχυσης.
Κατά κανόνα, για να καταβληθούν τα 300 ευρώ θα πρέπει να έχει χορηγηθεί οριστική κύρια σύνταξη τον Σεπτέμβριο του αντίστοιχου έτους.
Αυτό σημαίνει ότι όσοι λαμβάνουν μόνο προσωρινή σύνταξη και μέχρι τότε δεν έχει εκδοθεί η οριστική συνταξιοδοτική απόφαση ενδέχεται να μην περιληφθούν στην πληρωμή.
Περιορισμοί ισχύουν και για άλλες κατηγορίες πολιτών που έχουν ενταχθεί σε προηγούμενα προγράμματα κοινωνικής στήριξης ή λαμβάνουν διαφορετικού τύπου επιδόματα.
Ανάλογα με την περίπτωση, εκτός του μέτρου μπορεί να βρεθούν μακροχρόνια άνεργοι, μονογονεϊκές οικογένειες, δικαιούχοι προηγούμενων σχημάτων ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, καθώς και αρκετοί δικαιούχοι επιδομάτων τέκνων.
Η «ακτινογραφία» των δικαιούχων
Το νέο καθεστώς διαμορφώνει ένα μόνιμο πλαίσιο ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης, με την καταβολή των 300 ευρώ να πραγματοποιείται κάθε Νοέμβριο.
Η αύξηση του ποσού από τα 250 στα 300 ευρώ και η διεύρυνση των εισοδηματικών και περιουσιακών ορίων ανοίγουν την περίμετρο των δικαιούχων σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς.
Ωστόσο, η ένταξη στην παροχή εξακολουθεί να μην εξαρτάται αποκλειστικά από το ύψος της σύνταξης. Η ηλικία, το είδος της σύνταξης, το συνολικό οικογενειακό εισόδημα, η ακίνητη περιουσία και η κατηγορία κοινωνικής παροχής αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που κρίνουν ποιος θα λάβει την ενίσχυση.
Έτσι, ενώ περίπου 1,87 εκατ. άτομα αναμένεται να ενταχθούν στο νέο μόνιμο σχήμα, ένα σημαντικό τμήμα χαμηλοσυνταξιούχων παραμένει εκτός, κυρίως λόγω των ηλικιακών προϋποθέσεων και των υπόλοιπων «κόφτη» που προβλέπει το νέο πλαίσιο.
