Από κουζίνες και μπάνια μέχρι κουφώματα και θέρμανση, οι ιδιοκτήτες που διεκδικούν έως 36.000 ευρώ από το «Ανακαινίζω» μπορούν πλέον να οργανώσουν τον φάκελό τους, ώστε να αποφύγουν λάθη και ελλείψεις που μπορεί να καθυστερήσουν την έγκριση και την εκταμίευση των χρημάτων.
Τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας δημοσίευσαν τον αναλυτικό oδηγό, ο οποίος ξεκαθαρίζει ποιες εργασίες επιδοτούνται, ποια δικαιολογητικά χρειάζονται στην αίτηση και ποια μπορούν να κατατεθούν αργότερα, αλλά και πόσα χρήματα πρέπει να πληρώσει πρώτα ο ιδιοκτήτης για να χρησιμοποιήσει την προκαταβολή του 60%.
Το επόμενο στάδιο του προγράμματος «Ανακαίνιση Κατοικίας» αφορά όσους έχουν ήδη εξασφαλίσει βεβαίωση επιλεξιμότητας. Απομένει να ανακοινωθούν οι ημερομηνίες υποβολής των αιτήσεων χρηματοδότησης. Πρώτα θα ανοίξει η πλατφόρμα για τα κλειστά σπίτια και στη συνέχεια για τις ήδη κατοικούμενες κύριες κατοικίες, αρχίζοντας από τα νοικοκυριά της χαμηλότερης εισοδηματικής κατηγορίας. Νέος κύκλος έκδοσης βεβαιώσεων για όσους δεν συμμετείχαν στην πρώτη φάση δεν έχει ανακοινωθεί.
Από τον πρώτο έλεγχο στην αίτηση για τα χρήματα
Σύμφωνα με τα στοιχεία των αρχών Οκτωβρίου, στην πρώτη φάση εκδόθηκαν περίπου 94.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας, από τις οποίες περίπου 14.000 για κλειστά σπίτια και 80.000 για κατοικίες που χρησιμοποιούνται ήδη. Οι ιδιοκτήτες αυτοί θα υποβάλουν νέα αίτηση όταν ανοίξει η πλατφόρμα του ΤΕΕ, δηλώνοντας τις εργασίες που σχεδιάζουν, το κόστος τους και τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Η Βεβαίωση τους επιτρέπει να διεκδικήσουν την επιδότηση, χωρίς να σημαίνει ότι έχουν εξασφαλίσει τα χρήματα, καθώς θα ακολουθήσει έλεγχος του φακέλου. Για τη σειρά προτεραιότητας, εάν εξαντληθούν οι πόροι, θα μετρήσει πότε υποβάλλεται η αίτηση χρηματοδότησης και όχι πότε εκδόθηκε η Βεβαίωση. Όσοι δεν διαθέτουν Βεβαίωση δεν μπορούν να προχωρήσουν στο δεύτερο στάδιο.
Πώς υπολογίζεται η επιδότηση
Τα 36.000 ευρώ είναι το ανώτατο ποσό επιδότησης για τις εργασίες, με πρόσθετο πλαφόν 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Για τον υπολογισμό λαμβάνεται η μικρότερη επιφάνεια μεταξύ εκείνης που αναγράφεται στη Βεβαίωση Επιλεξιμότητας και των κύριων χώρων της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. Έτσι, το ανώτατο όριο είναι 24.000 ευρώ για σπίτι 80 τ.μ., 30.000 ευρώ για 100 τ.μ. και 36.000 ευρώ για 120 τ.μ. Το ποσό που τελικά θα δοθεί εξαρτάται από τις δαπάνες που θα αναγνωριστούν και το ποσοστό επιδότησης του νοικοκυριού. Για παράδειγμα, εργασίες 30.000 ευρώ με επιδότηση 80% δίνουν ενίσχυση 24.000 ευρώ και συμμετοχή του ιδιοκτήτη 6.000 ευρώ, εφόσον δεν προκύπτει χαμηλότερο όριο λόγω επιφάνειας.
Επιπλέον προβλέπεται κάλυψη έως 2.500 ευρώ για τα δύο ενεργειακά πιστοποιητικά, την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, τον τεχνικό σύμβουλο, τον ελεγκτή δόμησης και τις απαιτούμενες άδειες ή μελέτες. Οι υπηρεσίες αυτές καλύπτονται σε ποσοστό 100%, μέσα στα επιμέρους όρια του προγράμματος, εφόσον εγκριθεί η αίτηση και ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες εργασίες. Ο ιδιοκτήτης καλύπτει με δικά του χρήματα την υπόλοιπη συμμετοχή, καθώς και τυχόν υπερβάσεις του εγκεκριμένου κόστους.
Τα εισοδήματα και οι προσαυξήσεις της ενίσχυσης
Η βασική επιδότηση είναι 80% στην πρώτη εισοδηματική κατηγορία και 70% στη δεύτερη, με βάση το εισόδημα του φορολογικού έτους 2025. Για άγαμο τα ανώτατα όρια είναι 18.000 και 25.000 ευρώ αντίστοιχα. Για ζευγάρι χωρίς ανήλικα παιδιά διαμορφώνονται σε 25.000 και 35.000 ευρώ, με ένα ανήλικο παιδί σε 30.000 και 40.000 ευρώ και με δύο σε 35.000 και 45.000 ευρώ. Για μονογονεϊκή οικογένεια με ένα ανήλικο παιδί τα όρια είναι 28.000 και 39.000 ευρώ. Για κάθε επιπλέον ανήλικο παιδί αυξάνονται κατά 5.000 ευρώ.
Η επιδότηση αυξάνεται κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες για κατοικίες σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές, κατά πέντε για μονογονεϊκές οικογένειες με αποκλειστική επιμέλεια ή τρίτεκνες ή πολύτεκνες οικογένειες και κατά πέντε για αναπηρία του αιτούντος, συζύγου ή εξαρτώμενου μέλους, εφόσον το σπίτι ιδιοκατοικείται. Για την αναπηρία απαιτείται πιστοποιημένο ποσοστό τουλάχιστον 67%. Οι προσαυξήσεις συνδυάζονται, με ανώτατη επιδότηση 95% στην πρώτη κατηγορία και 85% στη δεύτερη. Αλλαγές στην οικογενειακή κατάσταση μετά την έκδοση της Βεβαίωσης μπορούν να ληφθούν υπόψη στην αίτηση χρηματοδότησης, με τα αντίστοιχα δικαιολογητικά.
Ποια σπίτια μπορούν να χρηματοδοτηθούν
Το ακίνητο πρέπει να είναι νόμιμο, να μην έχει κριθεί κατεδαφιστέο και να διαθέτει οικοδομική άδεια έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990 ή αντίστοιχο έγγραφο που αποδεικνύει τη νομιμότητά του. Αν υπάρχουν τμήματα διαφορετικής παλαιότητας, εξετάζεται η νεότερη άδεια. Το όριο των κύριων χώρων είναι 120 τ.μ. και η αρχική ενεργειακή κατάταξη πρέπει να είναι Γ ή χαμηλότερη. Για τρίτεκνους και πολύτεκνους που κατοικούν ή θα κατοικήσουν στο ακίνητο επιτρέπονται έως 150 τ.μ., χωρίς αύξηση της μέγιστης επιδότησης. Για κλειστό σπίτι ο αιτών χρειάζεται πλήρη κυριότητα ή επικαρπία τουλάχιστον 20%. Για ήδη κατοικούμενο μπορεί να διαθέτει πλήρη κυριότητα, επικαρπία ή ψιλή κυριότητα, αρκεί να αποτελεί την κύρια κατοικία του.
Κάθε νοικοκυριό μπορεί να ζητήσει χρηματοδότηση για περισσότερα κλειστά σπίτια, εφόσον καθένα πληροί ξεχωριστά τις προϋποθέσεις και διαθέτει την απαιτούμενη Βεβαίωση, και επιπλέον για έως μία κατοικία που χρησιμοποιεί ήδη. Για το ίδιο ακίνητο επιτρέπεται μία αίτηση και απαιτείται συναίνεση των υπόλοιπων συνιδιοκτητών και δικαιούχων. Αποκλείονται σπίτια εγγεγραμμένα στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Μίσθωσης κατά την αίτηση ή την ολοκλήρωση, καθώς και όσα έχουν υπαχθεί μετά την 1η Ιανουαρίου 2020 στα προγράμματα «Εξοικονομώ» που απαριθμεί ο Οδηγός ή στο «Ανακαινίζω – Νοικιάζω». Εξαίρεση προβλέπεται για συμμετέχοντα διαμερίσματα πολυκατοικιών «τύπου Β» του «Εξοικονομώ – Αυτονομώ». Η ίδια εργασία δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί από δύο προγράμματα.
Πώς αποδεικνύεται ότι το σπίτι είναι κλειστό
Η μη χρήση της κατοικίας ελέγχεται από το Ε2 και τα στοιχεία ηλεκτροδότησης. Το σπίτι πρέπει να έχει δηλωθεί κενό στο Ε2 του 2025 για ολόκληρο το έτος ή για τους μήνες που ο αιτών κατείχε το σχετικό δικαίωμα. Παράλληλα, εξετάζεται αν η ηλεκτροδότηση είχε διακοπεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και παρέμεινε διακομμένη ή αν η συνολική κατανάλωση του 2024 και του 2025 ήταν μικρότερη από 100 κιλοβατώρες. Αντίστοιχος αναλογικός έλεγχος γίνεται για το 2026 μέχρι την αίτηση έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας. Όταν λείπουν οι αναγκαίες μετρήσεις, προβλέπεται ειδική διαδικασία καταμέτρησης από τον ΔΕΔΔΗΕ. Για τις ήδη κατοικούμενες κατοικίες, η χρήση ως κύριας κατοικίας πρέπει να προκύπτει από τη δήλωση του 2025 και να συνεχίζεται.
Οι εργασίες που καλύπτονται
Στην ανακαίνιση επιδοτούνται κουζίνα, μπάνιο και είδη υγιεινής, πόρτα εισόδου και εσωτερικές πόρτες, δάπεδα, ηλεκτρολογικά και υδραυλικά, επισκευές τοίχων, σοβάδες, πλακίδια και βαψίματα. Καλύπτονται επίσης εσωτερικές διαρρυθμίσεις, γυψοσανίδες, κεραμοσκεπή, μετατροπή συμβατικού τζακιού σε ενεργειακό και παρεμβάσεις προσβασιμότητας για τους δικαιούχους της αντίστοιχης κατηγορίας. Στην ενεργειακή αναβάθμιση περιλαμβάνονται, με τις προϋποθέσεις κάθε παρέμβασης, κουφώματα και ενεργειακά τζάμια, τέντες και σκίαστρα, θερμομόνωση, αντλίες θερμότητας, επιλέξιμα συστήματα θέρμανσης και ψύξης, ηλιακά συστήματα ζεστού νερού, αερισμός με ανάκτηση θερμότητας και αυτοματισμοί εξοικονόμησης.
Ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση συνδυάζονται υποχρεωτικά. Από 20% έως 40% του επιλέξιμου κόστους εργασιών πρέπει να αφορά ενεργειακές παρεμβάσεις και το υπόλοιπο επισκευές και ανακαίνιση. Απαιτείται επίσης βελτίωση του σπιτιού κατά τουλάχιστον μία ενεργειακή κατηγορία. Αυτό σημαίνει ότι μια ανακαίνιση κουζίνας ή μπάνιου χρειάζεται να συνοδεύεται από τις κατάλληλες εργασίες εξοικονόμησης ενέργειας.
Ο φάκελος και τα δικαιολογητικά
Η αίτηση θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα του ΤΕΕ, με βασικό στοιχείο το Σχέδιο Παρεμβάσεων, δηλαδή τις προτεινόμενες εργασίες και το αναμενόμενο κόστος τους. Χρειάζονται ακόμη οι προβλεπόμενες υπεύθυνες δηλώσεις, η οικοδομική άδεια ή τα αντίστοιχα έγγραφα νομιμότητας και, ανά περίπτωση, αποδεικτικά αναπηρίας, τριτεκνίας, πολυτεκνίας ή αλλαγής οικογενειακής κατάστασης. Το πρώτο ενεργειακό πιστοποιητικό και η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου κατατίθενται σε επόμενο στάδιο, μέσα στην τρίμηνη προθεσμία που προβλέπεται μετά τον χαρακτηρισμό της αίτησης ως επιλέξιμης. Αν δεν υποβληθούν εγκαίρως ή δείξουν ότι το σπίτι δεν πληροί τους όρους, η αίτηση απορρίπτεται.
Για σπίτια που θα νοικιαστούν απαιτείται και δήλωση προηγούμενων κρατικών ενισχύσεων, ώστε να ελεγχθεί το όριο των 300.000 ευρώ σε τριετία του καθεστώτος de minimis. Αντίστοιχος έλεγχος προβλέπεται σε περιπτώσεις δωρεάν παραχώρησης, με τις εξαιρέσεις του Οδηγού. Ο τεχνικός σύμβουλος είναι προαιρετικός, αλλά η αρχική κοστολόγηση χρειάζεται προσοχή, καθώς δεν επιτρέπεται αύξηση του συνολικού κόστους όταν αργότερα εξειδικευτούν οι εργασίες.
Πώς δίνεται η προκαταβολή και πότε πληρώνεται το υπόλοιπο
Μετά την έγκριση της ένταξης πιστώνεται σε ειδικό λογαριασμό προκαταβολή ίση με το 60% της εγκεκριμένης επιδότησης. Για να χρησιμοποιηθεί, ο ιδιοκτήτης πρέπει να έχει καταβάλει μέσω τράπεζας το 40% της δικής του συμμετοχής και να υποβάλει τα αποδεικτικά για έλεγχο. Εάν η συμμετοχή του είναι 6.000 ευρώ, απαιτούνται πληρωμές 2.400 ευρώ για την ενεργοποίηση της προκαταβολής. Στον υπολογισμό προσμετρώνται και οι προβλεπόμενες υποστηρικτικές υπηρεσίες που έχουν πληρωθεί. Οι δαπάνες εργασιών αναγνωρίζονται από την ημερομηνία έγκρισης της ένταξης, ενώ για το πρώτο ενεργειακό πιστοποιητικό και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου από τις 2 Ιουνίου 2026. Όλες οι πληρωμές γίνονται μέσω τράπεζας, καθώς μετρητά και επιταγές τρίτων δεν γίνονται δεκτά.
Το έργο πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα σε 18 μήνες από την ένταξη και πάντως έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028. Στην προθεσμία περιλαμβάνονται οι εργασίες, οι τελικοί έλεγχοι και η υποβολή των παραστατικών και της δήλωσης ολοκλήρωσης. Προβλέπονται δεύτερη ενεργειακή επιθεώρηση και αυτοψία από ελεγκτή δόμησης, με επιλογή μέσω κλήρωσης του ΤΕΕ. Το υπόλοιπο της επιδότησης καταβάλλεται εντός 30 ημερών από τον επιτυχή έλεγχο της δήλωσης ολοκλήρωσης. Αν το τελικό αναγνωρισμένο κόστος είναι χαμηλότερο, μειώνεται αντίστοιχα και η ενίσχυση.
Σταθερό ενοίκιο για τρια χρόνια και δεσμεύσεις για πέντε χρόνια
Για κλειστό σπίτι που θα νοικιαστεί απαιτείται σύναψη και ανάρτηση μισθωτηρίου στην ΑΑΔΕ μέσα σε οκτώ μήνες από τη δήλωση πιστοποίησης ολοκλήρωσης. Η υποχρέωση μακροχρόνιας μίσθωσης είναι πενταετής και το ενοίκιο πρέπει να παραμείνει σταθερό ή χαμηλότερο για τουλάχιστον τα πρώτα τρία χρόνια, ακόμη και αν αλλάξει ο ενοικιαστής. Επιτρέπονται διαδοχικές συμβάσεις, αλλά αν τα κενά διαστήματα μεταξύ τους υπερβούν συνολικά τους 11 μήνες, η περίοδος δέσμευσης επεκτείνεται αναλογικά. Απαγορεύονται η διάθεση για Airbnb, η εκμίσθωση σε νομικό πρόσωπο ή για επαγγελματική στέγη και η υπεκμίσθωση.
Στις κατοικίες που εντάσσονται ως ήδη κατοικούμενες ο ιδιοκτήτης πρέπει να συνεχίσει να μένει στο σπίτι επί πέντε χρόνια. Μεταβίβαση της ενισχυμένης κατοικίας μέσα στην περίοδο δέσμευσης συνεπάγεται επιστροφή ολόκληρης της επιδότησης, ενώ επιστροφή χρημάτων μπορεί να προκύψει και από παραβάσεις των όρων χρήσης. Η τήρηση των υποχρεώσεων ελέγχεται τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο μέσω φορολογικών δηλώσεων, μισθωτηρίων και στοιχείων βραχυχρόνιας διαμονής.
