Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Α' 102/25.6.2026) ο νόμος 5313/2026 του υπουργείου Οικονομικών, ο οποίος τροποποιεί το νομοθετικό πλαίσιο για το νέο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (Μ.Ι.Δ.Α.), ένα εργαλείο που αναμένεται να αποτελέσει τη βάση για την πλήρη αποτύπωση της ακίνητης περιουσίας στη χώρα.
Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, ιδιαίτερη σημασία έχει το άρθρο 128 του νέου νόμου, το οποίο δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα στους φορολογούμενους να διορθώσουν τις επιφάνειες των ακινήτων που έχουν δηλώσει στο Ε9, χωρίς να επιβαρυνθούν με πρόστιμα ή αναδρομικές χρεώσεις ΕΝΦΙΑ, ακόμη και όταν το πραγματικό εμβαδόν είναι μεγαλύτερο από αυτό που είχε δηλωθεί μέχρι σήμερα.
Η ρύθμιση εκτιμάται ότι θα διευκολύνει εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες να προχωρήσουν σε ορθές δηλώσεις των ακινήτων τους, χωρίς τον φόβο σημαντικών οικονομικών επιβαρύνσεων, ενώ παράλληλα αναμένεται να ενισχύσει τα δημόσια έσοδα από το 2027 και μετά, καθώς περισσότερα ακίνητα και πραγματικά τετραγωνικά θα ενταχθούν στο φορολογικό σύστημα.
Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα διόρθωσης και σε περιπτώσεις όπου έχουν δηλωθεί μεγαλύτερες επιφάνειες από τις πραγματικές, εφόσον αυτό αποδεικνύεται μέσω της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου.
Οι δύο βασικοί κανόνες
Η νέα διάταξη εισάγει δύο διαφορετικές διαδικασίες, ανάλογα με το αν η πραγματική επιφάνεια του ακινήτου είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη από εκείνη που εμφανίζεται στα επίσημα στοιχεία.
Μεγαλύτερη πραγματική επιφάνεια
Εφόσον η πραγματική επιφάνεια ενός ακινήτου είναι μεγαλύτερη από αυτή που αναγράφεται στο Κτηματολόγιο, στον τίτλο ιδιοκτησίας ή στην οικοδομική άδεια ή έχει μεταβληθεί η χρήση του ακινήτου, ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να δηλώσει στο ΜΙΔΑ τα πραγματικά στοιχεία.
Για τη συγκεκριμένη διόρθωση δεν απαιτείται ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου ούτε άλλη πρόσθετη διαδικασία. Αρκεί η αναγραφή της πραγματικής επιφάνειας, η οποία θεωρείται υπεύθυνη δήλωση του ιδιοκτήτη.
Το σημαντικότερο είναι ότι η δήλωση αυτή δεν θα επιφέρει αναδρομική επιβολή ΕΝΦΙΑ για τα προηγούμενα πέντε χρόνια ούτε οποιοδήποτε πρόστιμο. Ο πρόσθετος ΕΝΦΙΑ θα υπολογιστεί μόνο από το οικονομικό έτος 2027 και μετά.
Όπως επισημαίνει η ΠΟΜΙΔΑ, η συγκεκριμένη πρόβλεψη δεν αναμένεται να στερήσει σημαντικά έσοδα από το Δημόσιο, καθώς ακόμη και σήμερα οι αναδρομικές χρεώσεις επιβάλλονται μόνο σε περιπτώσεις όπου ο ιδιοκτήτης ζητήσει εντός πενταετίας πιστοποιητικό ΕΝΦΙΑ για μεταβίβαση του ακινήτου.
Μικρότερη πραγματική επιφάνεια
Αντίθετα, όταν η πραγματική επιφάνεια ενός ακινήτου είναι μικρότερη από αυτή που εμφανίζεται στα επίσημα στοιχεία, ο ιδιοκτήτης μπορεί επίσης να προχωρήσει σε διόρθωση.
Στην περίπτωση αυτή, όμως, απαιτείται υποχρεωτικά ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου, ώστε να τεκμηριώνεται το πραγματικό εμβαδόν.
Και σε αυτή την περίπτωση, η μείωση του ΕΝΦΙΑ θα ισχύσει μόνο από το οικονομικό έτος 2027 και εφεξής, χωρίς αναδρομικές επιστροφές φόρου.
Παράλληλα, ορίζεται ρητά ότι οι δηλώσεις στοιχείων ακινήτων και οι πράξεις προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ που είχαν εκδοθεί πριν από την έναρξη ισχύος του νέου νόμου δεν θεωρούνται ανακριβείς και δεν επιβάλλονται κυρώσεις, όταν η μικρότερη επιφάνεια αποδεικνύεται από την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου.
Αντιδράσεις για το νέο πρόστιμο των 500 ευρώ
Στο ίδιο νομοθέτημα προβλέπεται και σημαντική αύξηση του προστίμου για την εκπρόθεσμη ενημέρωση του ΜΙΔΑ σχετικά με τη χρήση ενός ακινήτου σε περίπτωση μίσθωσης ή δωρεάν παραχώρησης.
Ειδικότερα, εάν η σχετική δήλωση δεν υποβληθεί μέχρι το τέλος του τρίτου μήνα από την έναρξη της μίσθωσης ή της δωρεάν παραχώρησης, θα επιβάλλεται πρόστιμο 500 ευρώ, αντί των 100 ευρώ που ισχύουν σήμερα.
Το νέο πρόστιμο θα αρχίσει να εφαρμόζεται από την 1η Νοεμβρίου 2026, με δυνατότητα μετάθεσης της ημερομηνίας εφαρμογής του με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ.
Η ΠΟΜΙΔΑ χαρακτηρίζει τον πενταπλασιασμό του προστίμου υπερβολικό και δυσανάλογο, ζητώντας να μην εφαρμοστεί, καθώς θεωρεί ότι δημιουργεί υπέρμετρη επιβάρυνση για τους φορολογούμενους.
Αίτημα για μεγαλύτερες προθεσμίες
Η Ομοσπονδία επισημαίνει ακόμη ότι η έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας του ΜΙΔΑ συμπίπτει με την περίοδο των θερινών διακοπών και έχει ζητήσει από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών και τον διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργο Πιτσιλή, να δοθούν επαρκείς προθεσμίες τόσο στους ιδιοκτήτες όσο και στους φοροτεχνικούς για την ορθή υποβολή των δηλώσεων.
Παράλληλα, προαναγγέλλει ότι με την έναρξη λειτουργίας της εφαρμογής θα διοργανώσει ενημερωτικό σεμινάριο για τα μέλη της, με τη συμμετοχή στελεχών της ΑΑΔΕ, προκειμένου να παρουσιαστεί αναλυτικά η νέα διαδικασία και να απαντηθούν τα ερωτήματα των ιδιοκτητών.
Η πρόταση της ΠΟΜΙΔΑ και το προηγούμενο των αδήλωτων τετραγωνικών
Η ΠΟΜΙΔΑ υπενθυμίζει ότι η νέα ρύθμιση βασίστηκε στην επιτυχημένη εμπειρία της διαδικασίας δήλωσης αδήλωτων τετραγωνικών στους δήμους, η οποία εφαρμόστηκε το 2020.
Η πρόταση είχε κατατεθεί ήδη από το 2019 προς το υπουργείο Εσωτερικών και οδήγησε στη θέσπιση της δυνατότητας δήλωσης πραγματικών επιφανειών χωρίς αναδρομικές επιβαρύνσεις δημοτικών τελών και ΤΑΠ.
Το αποτέλεσμα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακό. Κατά τις τέσσερις περιόδους λειτουργίας της ειδικής πλατφόρμας της ΚΕΔΕ, την τριετία 2020-2022, περίπου 2,6 εκατομμύρια ιδιοκτήτες δήλωσαν σχεδόν 60 εκατομμύρια αδήλωτα τετραγωνικά μέτρα κτισμάτων και οικοπέδων, καθώς και πλήθος αδήλωτων ακινήτων.
Η ΠΟΜΙΔΑ χαρακτηρίζει εκείνη τη ρύθμιση πραγματική «σεισάχθεια» για τους πολίτες και ταυτόχρονα ιδιαίτερα σημαντική για την ενίσχυση των εσόδων των δήμων, εκτιμώντας ότι αντίστοιχα θετικά αποτελέσματα μπορεί να επιφέρει και η εφαρμογή του νέου πλαισίου του ΜΙΔΑ.
