Σε μια νέα προσπάθεια περιορισμού της εξάπλωσης του λαγοκέφαλου, ενός από τα πλέον επιθετικά ξενικά είδη που απειλούν το θαλάσσιο οικοσύστημα και τη βιωσιμότητα της ελληνικής αλιείας, προχωρά η κυβέρνηση, θεσπίζοντας οικονομικό κίνητρο για την αλίευσή του που φτάνει τα 5,33 ευρώ ανά κιλό. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αποζημίωση που εφαρμόζεται σήμερα στην Ευρώπη, αυξημένη έως και κατά 52% σε σχέση με την αντίστοιχη της Κύπρου, όπου η αμοιβή ανέρχεται στα 4,73 ευρώ ανά κιλό.
Η απόφαση οριστικοποιήθηκε έπειτα από ευρεία σύσκεψη που συγκάλεσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των επαγγελματιών αλιέων.
Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης του υπουργείου, θα εφαρμοστεί πιλοτικό πρόγραμμα στοχευμένης αλίευσης του λαγοκέφαλου από επαγγελματίες παράκτιους αλιείς, οι οποίοι θα αποζημιώνονται για κάθε κιλό που θα συλλέγουν. Η πιλοτική εφαρμογή θα ξεκινήσει από τις περιφέρειες Νοτίου Αιγαίου και Κρήτης, αξιοποιώντας ευρωπαϊκούς πόρους.
Σύμφωνα με το υπουργείο, το οικονομικό κίνητρο καθορίστηκε σε επίπεδο άνω των 5 ευρώ ανά κιλό, καθώς η κυπριακή αποζημίωση κρίθηκε ανεπαρκής για τα ελληνικά δεδομένα. Έτσι, η τελική αμοιβή διαμορφώνεται στα 5,33 ευρώ το κιλό, με στόχο να ενισχυθεί ουσιαστικά η συμμετοχή των επαγγελματιών αλιέων στην αντιμετώπιση του προβλήματος.
Η σύσκεψη δεν περιορίστηκε μόνο στο ζήτημα του λαγοκέφαλου. Στο τραπέζι βρέθηκαν συνολικά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος της αλιείας, όπως η εξάπλωση των ξενικών ειδών, το αυξημένο κόστος των καυσίμων, ο αθέμιτος ανταγωνισμός, αλλά και ζητήματα που σχετίζονται με τα θαλάσσια πάρκα και τη διασφάλιση του εισοδήματος των ψαράδων.
Στο πλαίσιο αυτό, η ηγεσία του υπουργείου ανακοίνωσε και μέτρα οικονομικής στήριξης των αλιέων μέσω επιδότησης του αλιευτικού πετρελαίου, ύψους 0,16 ευρώ ανά λίτρο για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο και 0,12 ευρώ ανά λίτρο για τον Ιούνιο.
Ολιστικό σχέδιο για την αντιμετώπιση του λαγοκέφαλου
Η αντιμετώπιση του λαγοκέφαλου δεν θα περιοριστεί μόνο στην οικονομική ενίσχυση των αλιέων. Το υπουργείο σχεδιάζει ένα ευρύτερο πλέγμα παρεμβάσεων που περιλαμβάνει την επιστημονική παρακολούθηση της εξάπλωσης του είδους, τη συστηματική καταγραφή των αλιευμάτων, τον εντοπισμό των περιοχών όπου συγκεντρώνεται και αναπαράγεται, τη συνεργασία με ερευνητικά ιδρύματα, καθώς και την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για την αποτελεσματικότερη διαχείριση του προβλήματος.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία οργανωμένων διαδικασιών για την ασφαλή διαχείριση της βιομάζας που θα συλλέγεται από τις ελληνικές θάλασσες.
Η διαχείριση της τοξικής βιομάζας
Καθοριστικό ζήτημα αποτελεί η διαχείριση του ίδιου του ψαριού, καθώς το κρέας του λαγοκέφαλου είναι εξαιρετικά τοξικό και ακατάλληλο για κατανάλωση. Για τον λόγο αυτό έχει αποφασιστεί η καύση του μεγαλύτερου μέρους της συλλεγόμενης βιομάζας σε ειδικές υψικαμίνους.
Ένα μέρος των αλιευμάτων θα συνεχίσει να διατίθεται σε ελληνικούς επιστημονικούς φορείς που συμμετέχουν στο ερευνητικό πρόγραμμα Lagomeal, με στόχο την ανάπτυξη ασφαλών τρόπων αξιοποίησης του ξενικού είδους. Ήδη το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» και άλλοι συνεργαζόμενοι ερευνητικοί οργανισμοί έχουν αναπτύξει μεθόδους που επιτρέπουν την παραγωγή ασφαλούς ιχθυάλευρου από τον λαγοκέφαλο, ανοίγοντας τον δρόμο για μια εναλλακτική αξιοποίηση της βιομάζας του.
Τα μέτρα
Δέσμη επτά παρεμβάσεων για τη στήριξη των επαγγελματιών αλιέων ανακοίνωσε το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με στόχο τη μείωση του λειτουργικού κόστους, την προστασία του εισοδήματος και τη διαμόρφωση ενός σταθερότερου πλαισίου λειτουργίας για τον κλάδο.
Οι πρωτοβουλίες παρουσιάστηκαν μετά τη συνάντηση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, με εκπροσώπους του αλιευτικού κλάδου και στελέχη των αρμόδιων υπηρεσιών.
Ο κ. Σχοινάς υπογράμμισε ότι η ελληνική αλιεία βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές πιέσεις, οι οποίες συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, την αύξηση του κόστους και τις παράνομες πρακτικές.
«Η ελληνική αλιεία αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις λόγω της κλιματικής αλλαγής και των παράνομων πρακτικών», ανέφερε ο υπουργός, προσθέτοντας ότι οι επτά παρεμβάσεις διαμορφώθηκαν σε συνεργασία με εκπροσώπους του κλάδου.
Η πρώτη παρέμβαση αφορά την επιδότηση των καυσίμων που χρησιμοποιούν οι επαγγελματίες αλιείς. Για τον Απρίλιο και τον Μάιο προβλέπεται ενίσχυση ύψους 0,16 ευρώ ανά λίτρο, ενώ για τον Ιούνιο το ποσό διαμορφώνεται στα 0,12 ευρώ ανά λίτρο. Σύμφωνα με τον κ. Σχοινά, για την ενεργοποίηση του μέτρου προβλέπεται η προώθηση σχετικής νομοθετικής ρύθμισης.
Το δεύτερο μέτρο αφορά την πιλοτική αλίευση του λαγοκέφαλου στις Περιφέρειες Κρήτης και Νοτίου Αιγαίου, με αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων. Η μέγιστη καθαρή αμοιβή για τους αλιείς ορίζεται στα 5,33 ευρώ ανά κιλό, ποσό που, σύμφωνα με το υπουργείο, είναι έως και 52% υψηλότερο από εκείνο που ισχύει στην Κύπρο. Η δράση αποσκοπεί τόσο στην ενίσχυση του εισοδήματος των αλιέων, όσο και στον περιορισμό της εξάπλωσης του συγκεκριμένου ξενικού είδους. Η αλίευσή τους θα μπορεί να γίνει αποκλειστικά από επαγγελματίες ψαράδες.
Η τρίτη πρωτοβουλία αφορά τη διαμόρφωση μηχανισμού αποζημίωσης για τους επαγγελματίες που θα επηρεαστούν από περιορισμούς της αλιευτικής δραστηριότητας εντός των εθνικών θαλάσσιων πάρκων. Ο σχεδιασμός θα γίνει σε συνεργασία με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με στόχο να συνδυαστούν η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και η οικονομική στήριξη των παράκτιων και νησιωτικών κοινωνιών.
Η τέταρτη παρέμβαση επικεντρώνεται στις αλλαγές που προωθούνται στη νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική και στην εθνική νομοθεσία. Μεταξύ άλλων, το υπουργείο προτείνει την άρση της απαγόρευσης χρηματοδότησης κινητήρων, ώστε να περιοριστεί το λειτουργικό κόστος των σκαφών.
Παράλληλα, επιδιώκεται η ενίσχυση επενδύσεων για ασφαλέστερα, αποδοτικότερα και ανθεκτικότερα αλιευτικά σκάφη. Στην ίδια πρωτοβουλία εντάσσεται και η προσαρμογή της νομοθεσίας, προκειμένου να διευκολυνθεί η είσοδος νέων επαγγελματιών στον κλάδο.
Το πέμπτο μέτρο προβλέπει την ενίσχυση της θεσμικής παρουσίας των επαγγελματιών αλιέων στα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Ειδικότερα, σχεδιάζεται νομοθετική παρέμβαση, ώστε οι αλιείς να εκπροσωπούνται ανά αλιευτικό εργαλείο τόσο στις Περιφέρειες όσο και στα εθνικά όργανα, μεταξύ των οποίων το Συμβούλιο Αλιείας. Στόχος είναι οι αποφάσεις που αφορούν τον κλάδο να λαμβάνονται με τη συμμετοχή των ίδιων των επαγγελματιών.
Η έκτη πρωτοβουλία αφορά την αυστηρότερη εποπτεία της ερασιτεχνικής αλιείας. Προβλέπεται η δημιουργία μητρώου ερασιτεχνών αλιέων, καθώς και η υποχρέωση καταγραφής της παραγωγής τους.
Η παρέμβαση αποσκοπεί στον περιορισμό της παράνομης διακίνησης αλιευμάτων και του αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των επαγγελματιών.
Η έβδομη παρέμβαση αφορά τον εξορθολογισμό του συστήματος κυρώσεων. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η αργία ενός αλιευτικού σκάφους δεν θα επιβάλλεται αυτομάτως, αλλά μόνο σε περίπτωση υποτροπής.
Η εφαρμογή της ποινής θα βασίζεται σε σύστημα μορίων και θα ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Με αυτόν τον τρόπο, το υπουργείο στοχεύει στη διαμόρφωση ενός αναλογικότερου πλαισίου, το οποίο θα αντιμετωπίζει τις σοβαρές παραβάσεις χωρίς να οδηγεί σε δυσανάλογη οικονομική επιβάρυνση των επαγγελματιών.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Μέσης Αλιείας, Ιωάννης Μπουντούκος, αναγνώρισε ότι ορισμένες από τις ανακοινώσεις κινούνται προς θετική κατεύθυνση, εξέφρασε, ωστόσο, επιφυλάξεις για το ύψος και την έκταση της οικονομικής στήριξης.
Όπως επισήμανε, η ενίσχυση για το κόστος των καυσίμων δεν επαρκεί για να καλύψει τις πραγματικές επιβαρύνσεις που αντιμετωπίζουν οι αλιευτικές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα μετά τις αναταράξεις που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν και την άνοδο των λειτουργικών δαπανών.
Ο κ. Μπουντούκος υπογράμμισε ότι το πιλοτικό πρόγραμμα αλίευσης του λαγοκέφαλου κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Επισήμανε, ωστόσο, ότι η εφαρμογή του περιορίζεται σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές και δεν καλύπτει το σύνολο των επαγγελματιών που αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα.
Σε ό,τι αφορά την απαγόρευση της μηχανότρατας στις Κυκλάδες και τους περιορισμούς στα εθνικά θαλάσσια πάρκα, σημείωσε ότι οι σχετικές αποφάσεις δεν πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση.
Κατά τον ίδιο, απαιτούνται ολοκληρωμένες μελέτες, τόσο για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όσο και για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των επαγγελματιών.
Τέλος, ανέφερε ότι ο αλιευτικός κλάδος χρειάζεται ισχυρότερη χρηματοδότηση, σταθερούς κανόνες και ουσιαστική συμμετοχή των αλιέων στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη δραστηριότητά τους.
