Με 10 ερωτήσεις - απαντήσεις, το υπουργείο Ανάπτυξης επιδιώκει να κωδικοποιήσει τα νέα δεδομένα για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις που προβλέπει το σχετικό νομοσχέδιο.
Αναλυτικά:
1. Τι αλλάζει με το νέο σχέδιο νόμου για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις;
Το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης εισάγει ένα ειδικό θεσμικό πλαίσιο για τη σύσταση Καθεστώτος Κινήτρων Άμεσων Ξένων Επενδύσεων. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα συνεκτικό, σαφές και ολοκληρωμένο σύστημα για επενδυτικά σχέδια που χρηματοδοτούνται από μη εγχώρια κεφάλαια και συνδέονται με συγκεκριμένους ποιοτικούς αναπτυξιακούς στόχους.
Η στόχευση δεν περιορίζεται στην απλή εισροή ξένων κεφαλαίων στην ελληνική οικονομία. Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να κατευθύνει τα κεφάλαια αυτά σε επενδύσεις με πλήρη κύκλο υλοποίησης και λειτουργίας, οι οποίες μπορούν να δημιουργήσουν προστιθέμενη αξία, να ενισχύσουν την παραγωγική βάση της χώρας, την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα και να συμβάλουν στη διάχυση της τεχνολογίας, στην εξωστρέφεια της παραγωγής, στη δημιουργία νέων, ποιοτικών και καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας.
2. Σε ποιους τομείς θα μπορούν να κατευθυνθούν οι επενδύσεις;
Το Καθεστώς προσανατολίζεται σε δραστηριότητες υψηλής αναπτυξιακής αξίας και σε τομείς που συνδέονται με τον παραγωγικό μετασχηματισμό της χώρας.
Στις δυνητικές κατηγορίες επενδύσεων περιλαμβάνονται η μεταποίηση και η βιομηχανική παραγωγή, η έρευνα, η εφαρμοσμένη καινοτομία και η τεχνητή νοημοσύνη, η βιομηχανοποιημένη πρωτογενής παραγωγή, η βιοτεχνολογία, η αμυντική βιομηχανία και η αεροναυπηγική. Περιλαμβάνονται επίσης η εφοδιαστική αλυσίδα και η αποθήκευση, καθώς και επενδύσεις σε κέντρα αποθεραπείας και αποκατάστασης και κέντρα παροχής υπηρεσιών οίκων ευγηρίας.
Η επιλογή των συγκεκριμένων τομέων αποτυπώνει την κατεύθυνση του Καθεστώτος προς επενδύσεις που μπορούν να δημιουργήσουν ουσιαστικό αναπτυξιακό αποτύπωμα, προστιθέμενη αξία και πολλαπλασιαστικά οφέλη για την οικονομία, την απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα.
3. Ποιο είναι το ύψος των επενδύσεων που μπορούν να υπαχθούν στο Καθεστώς και ποια είναι τα όρια των ενισχύσεων;
Το σχέδιο νόμου καθορίζει συγκεκριμένο εύρος για το μέγεθος των επενδυτικών σχεδίων που μπορούν να υπαχθούν. Το επιλέξιμο κόστος κάθε επενδυτικού σχεδίου πρέπει να κυμαίνεται από 10 εκατ. ευρώ έως 50 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, προβλέπονται ανώτατα όρια στις χορηγούμενες ενισχύσεις. Το συνολικό ποσό ενίσχυσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 20 εκατ. ευρώ ανά επενδυτικό σχέδιο.
Επιπλέον, τίθενται σωρευτικά όρια για ενισχύσεις που χορηγούνται σε συνεργαζόμενες και συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Για τις συνεργαζόμενες επιχειρήσεις το όριο ανέρχεται σε 20 εκατ. ευρώ, ενώ για τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις σε 50 εκατ. ευρώ.
Με τις προβλέψεις αυτές επιδιώκεται η αναλογική κατανομή των διαθέσιμων δημόσιων πόρων και η ενίσχυση επενδύσεων ουσιαστικής αναπτυξιακής σημασίας.
4. Ποια είναι τα βασικά κίνητρα που προβλέπει το νέο Καθεστώς;
Το σχέδιο νόμου προβλέπει τέσσερις βασικές κατηγορίες κινήτρων:
- Πρώτον, προβλέπεται φορολογική απαλλαγή.
- Δεύτερον, προβλέπεται κίνητρο ταχείας αδειοδότησης, με έκδοση εγκρίσεων και αδειών εντός δύο μηνών από την υποβολή πλήρων φακέλων.
- Τρίτον, προβλέπεται η δυνατότητα παροχής δανείων με εγγύηση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Α.Ε. για επενδυτικά σχέδια μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
- Τέταρτον, προβλέπεται διευκόλυνση χορήγησης αδειών διαμονής για την πραγματοποίηση του επενδυτικού σχεδίου και τη λειτουργία της επένδυσης, κατά τα προβλεπόμενα στον Κώδικα Μετανάστευσης.
Έτσι, τα κίνητρα δεν περιορίζονται στη φορολογική ενίσχυση, αλλά καλύπτουν και την αδειοδότηση, τη χρηματοδότηση και τη διευκόλυνση της εγκατάστασης ή παραμονής επενδυτών και εξειδικευμένου προσωπικού από τρίτες χώρες.
5. Πώς θα λειτουργεί η ετήσια προκήρυξη του Καθεστώτος;
Το Καθεστώς Άμεσων Ξένων Επενδύσεων θα προκηρύσσεται άπαξ ετησίως με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης.
Η ετήσια προκήρυξη δεν αποτελεί απλώς μια πρόσκληση για την υποβολή αιτήσεων. Αποτελεί το βασικό κανονιστικό εργαλείο εφαρμογής του Καθεστώτος, καθώς μέσω αυτής εξειδικεύονται κρίσιμα ζητήματα, όπως οι εντάσεις και τα ανώτατα ποσά των ενισχύσεων, οι προθεσμίες, οι προϋποθέσεις υπαγωγής, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και κάθε άλλη αναγκαία διαδικαστική λεπτομέρεια.
Με αυτόν τον τρόπο, το σύστημα αποκτά ευελιξία και μπορεί να προσαρμόζεται στις εκάστοτε οικονομικές συνθήκες και στις αναπτυξιακές προτεραιότητες κάθε περιόδου, χωρίς να απαιτείται κάθε φορά νέα νομοθετική παρέμβαση.
6. Ποιες δαπάνες μπορούν να ενισχυθούν και ποιοι περιορισμοί τίθενται;
Οι επιλέξιμες δαπάνες περιφερειακών ενισχύσεων προσανατολίζονται κυρίως σε επενδυτικές δαπάνες επί ενσώματων στοιχείων ενεργητικού. Σε αυτές περιλαμβάνονται η κατασκευή, επέκταση και εκσυγχρονισμός κτιριακών εγκαταστάσεων, οι ειδικές και βοηθητικές εγκαταστάσεις, οι κατασκευές για τη διασφάλιση της προσβασιμότητας και η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου.
Παράλληλα, το σχέδιο νόμου εισάγει ποσοτικούς περιορισμούς στις κτιριακές δαπάνες, προβλέποντας ότι αυτές δεν μπορούν να υπερβαίνουν συγκεκριμένο ποσοστό του συνόλου των ενισχυόμενων δαπανών περιφερειακού χαρακτήρα. Προβλέπεται αυξημένο όριο για επενδυτικά σχέδια που υλοποιούνται στον τομέα της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποσκοπεί στην κατεύθυνση των δημόσιων ενισχύσεων κυρίως προς παραγωγικές επενδύσεις και τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και στην αποφυγή υπερβολικής χρηματοδότησης κτιριακών έργων που δεν συνδέονται άμεσα με την αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας ή της ανταγωνιστικότητας.
7. Ποιες δαπάνες δεν είναι επιλέξιμες;
Το σχέδιο νόμου προβλέπει συγκεκριμένες κατηγορίες μη επιλέξιμων δαπανών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα λειτουργικά έξοδα της επένδυσης, η αγορά επίπλων και συσκευών γραφείου, καθώς και άλλες δαπάνες που δεν συνδέονται άμεσα με την πραγματοποίηση παραγωγικής επένδυσης.
Η λογική της ρύθμισης είναι σαφής: το Καθεστώς δεν προορίζεται για τη χρηματοδότηση της συνήθους λειτουργίας μιας επιχείρησης. Αποσκοπεί στην ενίσχυση επενδύσεων που δημιουργούν διαρκή παραγωγική αξία, αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα και συμβάλλουν στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
Με άλλα λόγια, η ενίσχυση συνδέεται με την πραγματοποίηση της επένδυσης και όχι με την κάλυψη των συνήθων λειτουργικών αναγκών της επιχείρησης.
8. Πόση ιδιωτική χρηματοδότηση απαιτείται για την πραγματοποίηση της επένδυσης;
Το κόστος της επένδυσης πρέπει να καλύπτεται σε ποσοστό τουλάχιστον 40% είτε από ίδια κεφάλαια είτε από εξωτερική χρηματοδότηση. Επιπλέον, τουλάχιστον 25% των επιλέξιμων δαπανών πρέπει να καλύπτεται μέσω ιδίων πόρων ή εξωτερικής χρηματοδότησης που δεν περιέχει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης.
Η πρόβλεψη αυτή σημαίνει ότι η δημόσια ενίσχυση λειτουργεί ως πραγματικό επενδυτικό κίνητρο και όχι ως μηχανισμός πλήρους υποκατάστασης της ιδιωτικής χρηματοδότησης από δημόσιους πόρους. Με αυτόν τον τρόπο συνδέεται η ενίσχυση με την πραγματική χρηματοδοτική συμμετοχή στο επενδυτικό σχέδιο και ενισχύεται η αξιοπιστία των σχεδίων που υπάγονται στο Καθεστώς.
9. Πώς θα αξιολογούνται, θα παρακολουθούνται και θα ελέγχονται τα επενδυτικά σχέδια;
Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις κατευθύνονται προς την πλήρη ψηφιοποίηση των διαδικασιών, με στόχο την ασφάλεια δικαίου και τη διαφάνεια σε κάθε στάδιο.
Προβλέπεται η σύσταση Επιτροπής Αξιολόγησης ως συλλογικού οργάνου, το οποίο αποφαίνεται επί των αιτήσεων υπαγωγής εντός 90 ημερών. Τα μέλη της Επιτροπής προέρχονται από τη Γενική Γραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσεων του Υπουργείου Ανάπτυξης.
Ο έλεγχος δεν περιορίζεται στην ολοκλήρωση της επένδυσης. Πραγματοποιείται και κατά τη διάρκεια της υλοποίησης, ώστε να παρακολουθείται η πρόοδος και η συμμόρφωση με τους όρους υπαγωγής.
Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα πιστοποίησης υλοποίησης σε ποσοστό 50% ή 65%, ώστε να μπορεί να θεμελιώνεται δικαίωμα έναρξης χρήσης της ωφέλειας πριν από την πλήρη ολοκλήρωση, εφόσον έχει υλοποιηθεί ουσιώδες μέρος του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου. Οι έλεγχοι διακρίνονται σε τακτικούς και έκτακτους.
10. Πότε θεωρείται ολοκληρωμένη η επένδυση και τι συμβαίνει αν δεν ολοκληρωθεί;
Για την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης της επένδυσης και της έναρξης της παραγωγικής λειτουργίας απαιτείται η υποβολή σχετικής αίτησης πιστοποίησης ηλεκτρονικά, το αργότερο εντός τεσσάρων μηνών από τη λήξη της προθεσμίας ολοκλήρωσης.
Η ολοκλήρωση δεν προσδιορίζεται μόνο τυπικά. Δεν αρκεί δηλαδή η υλοποίηση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου της επένδυσης. Απαιτείται και έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας, δηλαδή πραγματική ενεργοποίηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας για την οποία εγκρίθηκε το επενδυτικό σχέδιο.
Εάν ο φορέας δεν υποβάλει εμπρόθεσμα την αίτηση πιστοποίησης μαζί με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η επένδυση θεωρείται μη ολοκληρωθείσα και η απόφαση υπαγωγής ανακαλείται αυτοδίκαια, χωρίς να απαιτείται περαιτέρω διοικητική ενέργεια.
Με τη ρύθμιση αυτή, η ενίσχυση συνδέεται με την πραγματική ολοκλήρωση και λειτουργία της επένδυσης και διασφαλίζεται ότι οι δημόσιοι πόροι κατευθύνονται σε έργα που υλοποιούνται και τίθενται πράγματι σε παραγωγική λειτουργία.
