Η λογική του διαμοιρασμού έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε υπηρεσίες και αξιοποιούμε διαθέσιμους πόρους. Σταδιακά, η ίδια φιλοσοφία εμφανίζεται με διαφορετικές μορφές και στον επιχειρηματικό κόσμο, φθάνοντας πλέον ακόμη και στα ανώτερα επίπεδα διοίκησης. Μια επιχείρηση μπορεί να αξιοποιεί την εμπειρία ενός εξειδικευμένου επαγγελματία για μέρος του χρόνου του και ανάλογα με τις ανάγκες της, χωρίς να απαιτείται η παρουσία του σε θέση πλήρους απασχόλησης.
Το μοντέλο των fractional στελεχών δεν περιορίζεται στους οικονομικούς διευθυντές. Μπορεί να εφαρμοστεί και σε διευθύνοντες συμβούλους, επικεφαλής λειτουργιών, marketing, τεχνολογίας και ανθρώπινου δυναμικού. Μία από τις καίριες και περισσότερο διαδεδομένες εφαρμογές του, όμως, είναι εκείνη του Fractional CFO.
Μπορεί, λοιπόν, μια μικρομεσαία επιχείρηση να χρειάζεται οικονομικό διευθυντή χωρίς να χρειάζεται ή να μπορεί να προσλάβει ένα υψηλόβαθμο στέλεχος πλήρους απασχόλησης; Σε αυτή την ανάγκη επιχειρεί να απαντήσει ένα μοντέλο οικονομικής διοίκησης που έχει αναπτυχθεί διεθνώς και κερδίζει έδαφος και στην ελληνική επιχειρηματική αγορά. Ο Fractional CFO. Ο όρος Fractional CFO σημαίνει ουσιαστικά ότι μια επιχείρηση αξιοποιεί τις υπηρεσίες ενός Chief Financial Officer (CFO), δηλαδή ενός οικονομικού διευθυντή, για μέρος του χρόνου του και ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες της, αντί να διαθέτει μόνιμο CFO πλήρους απασχόλησης.
Το μοντέλο απευθύνεται κυρίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, startups και εταιρείες που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης. Επιχειρήσεις, δηλαδή, που έχουν φθάσει σε ένα επίπεδο πολυπλοκότητας όπου η λογιστική και φορολογική παρακολούθηση δεν αρκεί από μόνη της για τις ανάγκες της διοίκησης, αλλά το μέγεθός τους δεν δικαιολογεί ακόμη απαραίτητα τη δημιουργία μιας πλήρως στελεχωμένης οικονομικής διεύθυνσης. Η συγκεκριμένη αγορά αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην Ελλάδα, όπου οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν σχεδόν το σύνολο της επιχειρηματικής βάσης.
Μια τάση που αναπτύσσεται διεθνώς
Η στροφή προς περισσότερο ευέλικτα μοντέλα στελέχωσης των ανώτερων διοικητικών θέσεων δεν αποτελεί μόνο ελληνικό φαινόμενο. Ενδεικτικά είναι τα ευρήματα της «Executive Survey on Alternative Leadership: Insights & Results». Μεταξύ των θέσεων που οι συμμετέχοντες στην έρευνα θεωρούν πιθανότερο να καλυφθούν μέσω fractional leadership, πρώτη εμφανίζεται εκείνη του CFO, με ποσοστό 56,4%. Ακολουθούν ο επικεφαλής ανθρώπινου δυναμικού (CHRO) με 54,6%, ο επικεφαλής marketing (CMO) με 50,9%, ο επικεφαλής νομικών υπηρεσιών (CLO) με 47,3% και οι θέσεις CIO/CTO στον τομέα της τεχνολογίας με 45,5%.
Την τάση προς περισσότερο ευέλικτες μορφές στελέχωσης των οικονομικών διευθύνσεων καταγράφουν και άλλα στοιχεία, τα οποία αφορούν την ευρύτερη αγορά των interim στελεχών και όχι αποκλειστικά τους Fractional CFOs. Σύμφωνα με το «2024 High-End Independent Talent Report» της Business Talent Group, εταιρείας της Heidrick & Struggles, τα αιτήματα για interim CFOs αυξήθηκαν κατά 46% σε ετήσια βάση.
Ακόμη πιο πρόσφατα στοιχεία προέρχονται από το CFO Connect Salary Benchmark 2026, το οποίο βασίζεται σε απαντήσεις 516 επαγγελματιών του χρηματοοικονομικού τομέα από περισσότερες από 40 χώρες. Η έρευνα περιλαμβάνει ξεχωριστή ενότητα για τους Fractional CFOs. Σύμφωνα με τα ευρήματά της, οι Fractional CFOs του δείγματος συνεργάζονται συνήθως με τρεις έως τέσσερις επιχειρήσεις ταυτόχρονα, ενώ η πελατειακή τους βάση επικεντρώνεται κυρίως σε επιχειρήσεις πρώιμου ή αναπτυξιακού σταδίου που δεν είναι ακόμη έτοιμες να προσλάβουν CFO πλήρους απασχόλησης.
Από τον λογιστή στη στρατηγική οικονομική πληροφόρηση
Η βασική διαφορά βρίσκεται στον ρόλο. Ο λογιστής καλύπτει τη λογιστική και φορολογική λειτουργία μιας επιχείρησης. Ο CFO έχει διαφορετική αποστολή: καλείται να κοιτάξει περισσότερο προς το μέλλον, οργανώνοντας προϋπολογισμούς και προβλέψεις, παρακολουθώντας τις ταμειακές ροές και την κερδοφορία, δημιουργώντας διαφορετικά οικονομικά σενάρια και παρέχοντας στη διοίκηση την πληροφόρηση που χρειάζεται πριν λάβει επιχειρηματικές αποφάσεις. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο «τι συνέβη στα οικονομικά της επιχείρησης», αλλά και «τι δείχνουν οι αριθμοί για τους επόμενους μήνες και ποιες αποφάσεις πρέπει να ληφθούν».
Για μια αναπτυσσόμενη μικρομεσαία επιχείρηση αυτό μπορεί να αφορά πολύ πρακτικά ζητήματα: αν υπάρχουν επαρκείς ταμειακές ροές για μια νέα επένδυση, ποιο προϊόν ή δραστηριότητα έχει πραγματικά μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους, πώς πρέπει να οργανωθεί ο προϋπολογισμός, τι επίπτωση θα έχει μια νέα πρόσληψη ή μια επέκταση και πώς μπορεί να προετοιμαστεί καλύτερα η εταιρεία για την άντληση χρηματοδότησης.
Η εμπειρία από την ελληνική αγορά
Την εμπειρία του από την εφαρμογή του συγκεκριμένου μοντέλου στην ελληνική αγορά περιγράφει ο Κωνσταντίνος Σταφυλάς, ιδρυτής της Startfins CFO, η οποία δραστηριοποιείται από το 2021 στην παροχή υπηρεσιών εξωτερικής οικονομικής διεύθυνσης σε αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις. «Όταν ξεκινήσαμε να χρησιμοποιούμε τον όρο, η πρώτη ερώτηση ήταν συνήθως "δηλαδή, είστε λογιστές;". Στη συνέχεια, χρειαζόταν να εξηγήσουμε την ίδια την υπηρεσία: πώς ένας εξωτερικός συνεργάτης μπορεί να αναλάβει τον ρόλο του οικονομικού διευθυντή, με σταθερή συμμετοχή στον σχεδιασμό και στις αποφάσεις της επιχείρησης, χωρίς να αποτελεί στέλεχος πλήρους απασχόλησης», αναφέρει ο κ. Σταφυλάς. Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ/ΜΠΕ, πέντε χρόνια αργότερα η συζήτηση έχει προχωρήσει και οι επιχειρηματίες μπορούν πλέον να περιγράψουν πιο συγκεκριμένα τις ανάγκες τους. «Καλύτερος έλεγχος της ρευστότητας, αξιόπιστη οικονομική πληροφόρηση, προγραμματισμός της ανάπτυξης ή προετοιμασία για χρηματοδότηση» βρίσκονται, σύμφωνα με τον ίδιο, μεταξύ των βασικών λόγων για τους οποίους μια επιχείρηση στρέφεται σε έναν Fractional CFO.
Η μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτόματα και την ευρεία υιοθέτηση του μοντέλου. «Ειδικά στις πιο παραδοσιακές επιχειρήσεις, η ένταξη ενός εξωτερικού συνεργάτη σε έναν τόσο ουσιαστικό διοικητικό ρόλο εξακολουθεί να απαιτεί εμπιστοσύνη και αλλαγή νοοτροπίας», σημειώνει.
Ο κ. Σταφυλάς διευκρινίζει ότι η εμπειρία μιας εταιρείας δεν μπορεί να μεταφραστεί σε συνολικό ποσοστό ανάπτυξης για ολόκληρη την ελληνική αγορά. Εκτιμά, πάντως, ότι η οικονομική διοίκηση αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως εργαλείο ανάπτυξης και ότι το μοντέλο του Fractional CFO μπορεί να καλύψει σχετικές ανάγκες χωρίς να απαιτείται η πρόσληψη στελέχους πλήρους απασχόλησης.
Ποιες επιχειρήσεις επιλέγουν Fractional CFO
Το μοντέλο βρίσκει ιδιαίτερη ανταπόκριση σε startups, scaleups και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αναπτύσσονται γρήγορα. Πρόκειται συχνά για εταιρείες στις οποίες ο ιδρυτής ή ο διευθύνων σύμβουλος είχε μέχρι πρότινος την ευθύνη και για το μεγαλύτερο μέρος των οικονομικών αποφάσεων, αλλά η αυξανόμενη πολυπλοκότητα της δραστηριότητας αρχίζει να ξεπερνά αυτόν τον τρόπο λειτουργίας. «Στο δικό μας πελατολόγιο συναντάμε επιχειρήσεις τεχνολογίας και λογισμικού, ρομποτικής και βιοτεχνολογίας, αλλά και εταιρείες τεχνικών υπηρεσιών, εμπορίου και ηλεκτρονικού εμπορίου. Το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι η ανάγκη να συνδέσουν τα οικονομικά δεδομένα με συγκεκριμένες επιχειρηματικές αποφάσεις», αναφέρει ο κ. Σταφυλάς. Η ανάγκη μπορεί να εμφανιστεί σε μια startup που προετοιμάζει τον επόμενο γύρο χρηματοδότησης, αλλά και σε μια εδραιωμένη επιχείρηση που επεκτείνεται στο εξωτερικό, επενδύει σε νέες υποδομές ή χρειάζεται καλύτερο έλεγχο της κερδοφορίας της. Δεν υπάρχει, πάντως, ένα συγκεκριμένο όριο τζίρου ή αριθμού εργαζομένων που να καθορίζει πότε μια εταιρεία χρειάζεται CFO. «Μια μικρή εταιρεία με παρουσία σε τρεις χώρες, επενδυτές και σύνθετες χρηματοδοτικές ανάγκες μπορεί να τον χρειάζεται νωρίτερα από μια μεγαλύτερη εταιρεία με πιο απλή λειτουργία», εξηγεί ο ιδρυτής της Startfins.
Συμπερασματικά, το καθοριστικό σημείο έρχεται συνήθως όταν οι αποφάσεις για προσλήψεις, επενδύσεις και ανάπτυξη απαιτούν συστηματικές προβλέψεις, συνεχή παρακολούθηση και αξιολόγηση διαφορετικών σεναρίων. Σε αυτό το στάδιο, ο Fractional CFO μπορεί να προσφέρει εμπειρία και σταθερή υποστήριξη, με απασχόληση προσαρμοσμένη στις ανάγκες της εταιρείας. Καθώς η επιχείρηση αναπτύσσεται, ο ρόλος μπορεί επίσης να εξελιχθεί: να συμβάλει στη δημιουργία εσωτερικής οικονομικής ομάδας και, όταν οι συνθήκες το απαιτήσουν, να προετοιμάσει τη μετάβαση σε CFO πλήρους απασχόλησης.
