Επικίνδυνη τροπή λαμβάνει εκ νέου η κρίση στον Περσικό Κόλπο, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν νέο κύμα αεροπορικών πληγμάτων κατά του Ιράν, στοχεύοντας περισσότερες από 80 στρατιωτικές εγκαταστάσεις και μέσα των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων. Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η επιχείρηση ήταν απάντηση στις πρόσφατες επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, τις οποίες αποδίδει στην Τεχεράνη, κάνοντας λόγο για παραβίαση της εκεχειρίας.
Την ίδια ώρα, το Ιράν ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε αντίποινα, υποστηρίζοντας πως έπληξε 85 αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, ενώ η ένταση στην περιοχή παραμένει εξαιρετικά υψηλή.
Πάνω από 80 στόχοι στο στόχαστρο της CENTCOM
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) γνωστοποίησε τα ξημερώματα της Τετάρτης ότι πραγματοποίησε ευρείας κλίμακας επιχείρηση με όπλα ακριβείας εναντίον περισσότερων από 80 στόχων στο Ιράν.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, τα πλήγματα είχαν ως στόχο κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές και επιχειρησιακές δυνατότητες της Τεχεράνης.
Ειδικότερα, οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν συστήματα αεράμυνας, δίκτυα διοίκησης και ελέγχου, παράκτιους σταθμούς ραντάρ, εγκαταστάσεις εκτόξευσης αντιπλοϊκών πυραύλων, καθώς και περισσότερα από 60 ταχύπλοα σκάφη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), τα οποία βρίσκονταν εντός ή κοντά στα Στενά του Ορμούζ.
Όπως ανέφερε η CENTCOM, βασικός στόχος της επιχείρησης ήταν να περιοριστεί η δυνατότητα του Ιράν να συνεχίσει επιθέσεις κατά της διεθνούς εμπορικής ναυσιπλοΐας σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου, από τον οποίο διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου και των ενεργειακών ροών.
Η Ουάσινγκτον συνδέει τα πλήγματα με τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία
Η αμερικανική διοίκηση υποστήριξε ότι πριν από τη στρατιωτική επιχείρηση είχαν προηγηθεί επιθέσεις ιρανικών δυνάμεων εναντίον τριών εμπορικών δεξαμενόπλοιων που διέσχιζαν τα Στενά του Ορμούζ.
Πρόκειται για το δεξαμενόπλοιο M/T Al Rekayyat, υπό σημαία Νήσων Μάρσαλ, το M/T Wedyan, υπό σημαία Σαουδικής Αραβίας, και το M/T Cyprus Prosperity, υπό σημαία Λιβερίας.
Η CENTCOM χαρακτήρισε τις επιθέσεις «αδικαιολόγητη επιθετικότητα» και «σαφή παραβίαση της εκεχειρίας», υποστηρίζοντας ότι συνιστούν σοβαρή απειλή για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και την ασφάλεια του διεθνούς εμπορίου.
Παράλληλα, διαμήνυσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις παραμένουν σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι αποφασισμένες να καταστήσουν το Ιράν υπόλογο σε περίπτωση νέων επιθετικών ενεργειών.
Η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις σε Κουβέιτ και Μπαχρέιν
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι, σε αντίποινα για τα αμερικανικά πλήγματα, εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον 85 αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, κάνοντας λόγο για απάντηση στην «παραβίαση της εκεχειρίας» από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Λίγο νωρίτερα, τόσο το Κουβέιτ όσο και το Μπαχρέιν είχαν ενεργοποιήσει σειρήνες αεράμυνας, ενώ οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις είχαν προειδοποιήσει ότι θα ακολουθούσε «συντριπτική απάντηση» στους αμερικανικούς βομβαρδισμούς.
Οι ένοπλες δυνάμεις του Κουβέιτ ανακοίνωσαν ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επιχειρήσεις αναχαίτισης «εχθρικών επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη», χωρίς να κατονομάσουν τον υπεύθυνο των επιθέσεων.
Αντίστοιχα, το υπουργείο Εσωτερικών του Μπαχρέιν επιβεβαίωσε ότι ενεργοποιήθηκαν οι σειρήνες αεράμυνας, καλώντας κατοίκους και πολίτες να παραμείνουν ψύχραιμοι και να μετακινηθούν στις πλησιέστερες ασφαλείς περιοχές.
Το Κουβέιτ φιλοξενεί σημαντική αμερικανική αεροπορική βάση, ενώ στο Μπαχρέιν εδρεύει ο 5ος Στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Και οι δύο χώρες έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο ιρανικών πυραυλικών και μη επανδρωμένων επιθέσεων μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή στις 28 Φεβρουαρίου.
Η Τεχεράνη προειδοποιεί για «αποφασιστικά μέτρα»
Το Ιράν κατηγόρησε την Ουάσινγκτον ότι παραβίασε την εκεχειρία και προειδοποίησε ότι θα λάβει «αποφασιστικά μέτρα» για την προστασία των εθνικών του συμφερόντων και της ασφάλειάς του.
Το μήνυμα μετέφερε μέσω της πλατφόρμας Χ ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί, ενώ ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ακούστηκαν αλλεπάλληλες εκρήξεις στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Από αμερικανικής πλευράς, ανώτερος αξιωματούχος, υπό καθεστώς ανωνυμίας, χαρακτήρισε τις ενέργειες του Ιράν «εντελώς απαράδεκτες» και ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να μείνουν χωρίς συνέπειες.
Οι εξελίξεις συνοδεύτηκαν και από νέα οικονομικά μέτρα, καθώς το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε την απαγόρευση νέων συναλλαγών που αφορούν ιρανικούς υδρογονάνθρακες.
Άνοδος στις τιμές του πετρελαίου
Η νέα στρατιωτική κλιμάκωση προκάλεσε άμεση αντίδραση στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Λίγο μετά το άνοιγμα των ασιατικών χρηματιστηρίων, το αμερικανικό αργό WTI κατέγραφε άνοδο 2,63%, με την τιμή του να διαμορφώνεται στα 72,29 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για πιθανές διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Εύθραυστη η εκεχειρία
Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ είχε αποκατασταθεί μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης που οδήγησε στην αναστολή των εχθροπραξιών, ωστόσο η κατάσταση παρέμεινε εξαιρετικά εύθραυστη.
Στα τέλη Ιουνίου δύο εμπορικά πλοία είχαν δεχθεί πλήγματα από βλήματα άγνωστης προέλευσης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέδωσαν τις επιθέσεις στο Ιράν και δύο ημέρες αργότερα προχώρησαν σε αεροπορικούς βομβαρδισμούς εναντίον ιρανικών στόχων.
Η Τεχεράνη απάντησε εξαπολύοντας πυραύλους και drones εναντίον χωρών του Κόλπου, κυρίως του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν, πριν οι δύο πλευρές συμφωνήσουν στην προσωρινή αναστολή των συγκρούσεων.
Διεθνείς αντιδράσεις και νέα ένταση
Η Σαουδική Αραβία καταδίκασε την επίθεση κατά του σαουδαραβικού δεξαμενόπλοιου Wedyan, καθώς και εκείνη εναντίον του Al Rekayyat, κάνοντας λόγο για πλήγμα κατά της ασφάλειας της διεθνούς ναυσιπλοΐας και του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού.
Το Κατάρ ανακοίνωσε ότι κάλεσε τον Ιρανό επιτετραμμένο, ζητώντας εξηγήσεις για την επίθεση σε πλοίο που συνδέεται με το εμιράτο, ενώ του επέδωσε και επίσημη νότα διαμαρτυρίας, απαιτώντας από την Τεχεράνη να σταματήσει κάθε ενέργεια που υπονομεύει την περιφερειακή ασφάλεια και θέτει σε κίνδυνο τις διεθνείς ενεργειακές ροές.
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, απέρριψε τις κατηγορίες του Κατάρ, χαρακτηρίζοντάς τες «απαράδεκτες».
Παράλληλα, η βρετανική υπηρεσία UKMTO ανακοίνωσε ότι καταγράφηκαν ακόμη δύο επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων, η μία με άγνωστου τύπου βλήμα και η άλλη με drone, χωρίς να αποδώσει την ευθύνη σε κάποια πλευρά. Σύμφωνα με την υπηρεσία, δεν υπήρξαν τραυματισμοί ούτε περιβαλλοντική ρύπανση.
Διαφωνίες για το καθεστώς του Ορμούζ
Παράλληλα με τη στρατιωτική αντιπαράθεση, παραμένουν άλυτες και οι διαφωνίες για το καθεστώς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη απορρίπτει την επιστροφή στο προπολεμικό καθεστώς, σύμφωνα με το οποίο η διέλευση ήταν ελεύθερη και χωρίς οικονομικό αντίτιμο, ενώ προειδοποιεί ότι θα συνεχίσει να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα κατά μήκος των ιρανικών ακτών και να αντιδρά σε κινήσεις που θεωρεί ότι παρακάμπτουν τους όρους που έχει θέσει.
Η νέα κλιμάκωση σημειώνεται ενώ στο Ιράν βρίσκονται σε εξέλιξη εξαήμερες τελετές πριν από την ταφή του πρώην ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις πρώτες αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές. Το σκήνωμά του μεταφέρθηκε στο Ιράκ, όπου θα πραγματοποιηθούν τελετές στη Νατζάφ και την Καρμπάλα, δύο από τις σημαντικότερες ιερές πόλεις του σιιτικού Ισλάμ.
