Σε τροχιά εξειδίκευσης περνά η συνεργασία της αμερικανικής Shield AI με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ για τη δημιουργία παραγωγικής και υποστηρικτικής βάσης στην Ελλάδα για το μη επανδρωμένο μαχητικό αεροσκάφος X-BAT. Οι δύο πλευρές βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για την οριστικοποίηση των συμφωνιών που θα καθορίσουν τον καταμερισμό των αρμοδιοτήτων, το εύρος των εργασιών που θα αναπτυχθούν στη χώρα και τις προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση της βιομηχανικής συνεργασίας.
Στις άμεσες προτεραιότητες περιλαμβάνονται η κατανομή των επιμέρους εργασιών, η αξιολόγηση δυνητικών Ελλήνων προμηθευτών και ο προσδιορισμός των εγκαταστάσεων και των υποδομών που θα απαιτηθούν.
Η υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας (MoU) με τον ελληνικό όμιλο δημιουργεί το πλαίσιο για την ανάπτυξη της σύμπραξης, χωρίς, ωστόσο, να σημαίνει ότι έχουν ήδη ληφθεί οριστικές αποφάσεις για την παραγωγή ή ότι έχει καθοριστεί η έναρξη των εργασιών. Η αμερικανική εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει ακόμη ανακοινώσιμο χρονοδιάγραμμα, καθώς προηγείται η συμφωνία για το αντικείμενο και τις προϋποθέσεις υλοποίησης του εγχειρήματος.
Οι εργασίες που θα αναλάβει η ελληνική βιομηχανία
Κεντρικό ζητούμενο των διαπραγματεύσεων είναι να προσδιοριστεί ποια τμήματα της παραγωγικής διαδικασίας και της τεχνικής υποστήριξης μπορούν να αναπτυχθούν στην Ελλάδα. Όπως επισημαίνουν πηγές της Shield AI, τα επόμενα βήματα αφορούν τον καθορισμό των επιμέρους πακέτων εργασιών, τον εντοπισμό και την αξιολόγηση πιθανών εγχώριων προμηθευτών, καθώς και την αποτύπωση των αναγκαίων εγκαταστάσεων και δυνατοτήτων υποστήριξης.
Οι παράμετροι αυτές θα αποτελέσουν τη βάση για τις τελικές συμφωνίες και θα καθορίσουν την έκταση της ελληνικής συμμετοχής. Στο πλαίσιο που εξετάζεται περιλαμβάνονται δυνητικά δραστηριότητες όπως η κατασκευή εξαρτημάτων, η συναρμολόγηση, η ολοκλήρωση συστημάτων, η συντήρηση και η τεχνική υποστήριξη του X-BAT. Το ακριβές αντικείμενο, ωστόσο, δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Σε αυτήν τη διαδικασία, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αναμένεται να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη και στον συντονισμό της εγχώριας εφοδιαστικής αλυσίδας, με προοπτική συμμετοχής και μικρομεσαίων ελληνικών επιχειρήσεων. Από την πλευρά της, η Shield AI διατηρεί την ευθύνη για το αεροσκάφος, το λογισμικό αυτονομίας Hivemind και τα συστήματα αποστολής.
Η διαμόρφωση ενός δικτύου εγχώριων προμηθευτών αποτελεί κρίσιμο στάδιο, καθώς η συμμετοχή των ελληνικών επιχειρήσεων θα εξαρτηθεί από την τεχνική τους επάρκεια, την αξιολόγηση και έγκρισή τους, αλλά και από τις συγκεκριμένες ανάγκες του προγράμματος.
Παρά τη συμφωνία των δύο πλευρών, η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην παραγωγική δραστηριότητα παραμένει υπό προϋποθέσεις. Η Shield AI δεν έχει προσδιορίσει πότε θα ολοκληρωθούν οι οριστικές συμφωνίες ούτε πότε θα μπορούσαν να ξεκινήσουν οι βιομηχανικές εργασίες στην Ελλάδα.
Όπως διευκρινίζει, η υλοποίηση θα εξαρτηθεί από το εύρος των εργασιών που θα συμφωνηθεί, τις απαιτήσεις των πελατών, την αξιολόγηση και έγκριση των προμηθευτών, καθώς και τις απαραίτητες εγκρίσεις. Οι παράγοντες αυτοί θα καθορίσουν τόσο το μέγεθος της εγχώριας συμμετοχής όσο και τον χρόνο ενεργοποίησης των επιμέρους δραστηριοτήτων.
Κατά συνέπεια, η παρούσα φάση αφορά πρωτίστως την εξειδίκευση του βιομηχανικού μοντέλου και την προετοιμασία των αναγκαίων υποδομών. Η οριστικοποίηση των συμφωνιών θα αποτελέσει το επόμενο καθοριστικό ορόσημο, πριν από την ανάληψη συγκεκριμένων παραγωγικών δεσμεύσεων.
Σημαντική παράμετρος για την εξέλιξη του σχεδιασμού είναι και το ενδεχόμενο απόκτησης του X-BAT από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. H επιδίωξη είναι να έχει προηγηθεί η απαραίτητη βιομηχανική προετοιμασία, ώστε, εφόσον ληφθεί σχετική απόφαση προμήθειας, να υπάρχει η δυνατότητα ενεργοποίησης της παραγωγής στην Ελλάδα χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις.
Η προοπτική αυτή δεν συνιστά ειλημμένη απόφαση για την αγορά του αεροσκάφους από την ελληνική πλευρά. Ωστόσο, η προετοιμασία της εγχώριας βιομηχανικής βάσης θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την υποστήριξη ενός μελλοντικού προγράμματος προμήθειας.
Ένα υφιστάμενο σημείο αναφοράς στις σχέσεις της Shield AI με την Ελλάδα είναι το V-BAT, το μη επανδρωμένο αεροσκάφος επιτήρησης και αναγνώρισης που χρησιμοποιείται από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Η συνεργασία αυτή δημιουργεί ένα προηγούμενο επαφής με την αμερικανική εταιρεία, χωρίς να προδικάζει τις αποφάσεις για το X-BAT, το οποίο αποτελεί διαφορετικό πρόγραμμα και βρίσκεται υπό ανάπτυξη.
Το X-BAT σχεδιάζεται ως μη επανδρωμένο μαχητικό μεγάλης εμβέλειας, με δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης, χωρίς την ανάγκη συμβατικού διαδρόμου. Οι πρώτες πτητικές δοκιμές του έχουν προγραμματιστεί για το 2026, στοιχείο που τοποθετεί την ελληνική βιομηχανική προετοιμασία σε μια περίοδο κατά την οποία το πρόγραμμα εξακολουθεί να εξελίσσεται.
Προοπτική για περιφερειακό κόμβο υποστήριξης
Η δυνητική σημασία της συνεργασίας για την Ελλάδα δεν περιορίζεται στην κατασκευή εξαρτημάτων ή στη συναρμολόγηση ενός αμυντικού συστήματος. Εφόσον οι σχεδιαζόμενες δραστηριότητες προχωρήσουν, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ευρύτερων δυνατοτήτων συντήρησης, εκπαίδευσης και τεχνικής υποστήριξης του X-BAT.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προσδώσει στην Ελλάδα ρόλο περιφερειακού κόμβου για την εξυπηρέτηση αναγκών στην Κύπρο, στα Βαλκάνια και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, η συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να ενισχύσει την εγχώρια αμυντική εφοδιαστική αλυσίδα, δημιουργώντας περιθώρια για την ανάπτυξη τεχνογνωσίας και νέων βιομηχανικών δραστηριοτήτων.
Προς το παρόν, πάντως, το εύρος αυτών των δυνατοτήτων παραμένει ανοιχτό. Η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί από τις διαπραγματεύσεις της Shield AI με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, τον καταμερισμό των εργασιών, τις επιλογές των προμηθευτών και τις αποφάσεις που θα ληφθούν για την εξέλιξη του προγράμματος. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει εάν το μνημόνιο συνεργασίας θα μετατραπεί σε συγκεκριμένες επενδύσεις, υποδομές και παραγωγικές δραστηριότητες στην Ελλάδα.
