Τη διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου εντάσσει για πρώτη φορά στο επενδυτικό του πρόγραμμα ο ΑΔΜΗΕ, καθώς το νέο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΔΠΑ) του Συστήματος Μεταφοράς για την περίοδο 2027-2036 προβλέπει συνολικές επενδύσεις ύψους 9 δισ. ευρώ.
Το νέο πρόγραμμα, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση την περασμένη Παρασκευή, σηματοδοτεί αύξηση των προβλεπόμενων επενδύσεων κατά 2 δισ. ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο ΔΠΑ. Παράλληλα, χαρακτηρίζεται από έντονα εμπροσθοβαρή κατανομή των δαπανών, καθώς περίπου 7 δισ. ευρώ αναμένεται να έχουν υλοποιηθεί έως το 2030.
Η δημόσια διαβούλευση θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 10 Οκτωβρίου, προκειμένου οι ενδιαφερόμενοι να υποβάλουν σχόλια και παρατηρήσεις επί του σχεδιασμού.
15 νέα έργα στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο
Το νέο ΔΠΑ περιλαμβάνει συνολικά 110 έργα ανάπτυξης του Συστήματος Μεταφοράς, εκ των οποίων τα 15 εντάσσονται για πρώτη φορά στο πρόγραμμα. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζει το Great Sea Interconnector, για το οποίο προβλέπεται απορρόφηση κονδυλίων ύψους περίπου 1,2 δισ. ευρώ έως το 2030, με τη συνολική επενδυτική δαπάνη να ανέρχεται σε 1,6 δισ. ευρώ έως το 2036.
Τα υπόλοιπα νέα έργα αφορούν γραμμές μεταφοράς, υποσταθμούς, καθώς και την εγκατάσταση νέου εξοπλισμού σε υφιστάμενους υποσταθμούς και υποδομές του ΑΔΜΗΕ.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, πρόκειται για έργα που ο Διαχειριστής είχε προτείνει και στο προηγούμενο δεκαετές πρόγραμμα, χωρίς ωστόσο να λάβουν την απαιτούμενη έγκριση. Ο ΑΔΜΗΕ επαναφέρει τις προτάσεις, υποστηρίζοντας ότι η υλοποίησή τους είναι αναγκαία για την εύρυθμη λειτουργία και την ενίσχυση του Συστήματος Μεταφοράς.
Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί εκ νέου στο επίκεντρο της συζήτησης με τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), η οποία, βάσει του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου, καλείται να εγκρίνει το επενδυτικό πρόγραμμα του Διαχειριστή.
Η εικόνα των βασικών έργων
Παράλληλα με τον σχεδιασμό των νέων επενδύσεων, ο ΑΔΜΗΕ καταγράφει στο νέο ΔΠΑ την πορεία των έργων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Οι βασικές εγχώριες και διεθνείς διασυνδέσεις παραμένουν, σε γενικές γραμμές, εντός των χρονοδιαγραμμάτων που είχαν τεθεί στο προηγούμενο πρόγραμμα, αν και δεν λείπουν οι αναθεωρήσεις και οι καθυστερήσεις.
Δ’ Φάση διασύνδεσης των Κυκλάδων
Η ολοκλήρωση του έργου παραμένει προγραμματισμένη για το 2026. Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, η κατασκευή των υποέργων έχει ολοκληρωθεί, ενώ η ηλεκτρίσή τους αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους.
Έργα ενίσχυσης του Συστήματος Κρήτης
Το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης μετατίθεται από το 2028 στο 2035, ενώ ο βαθμός υλοποίησης του έργου ανέρχεται μέχρι στιγμής σε 14,4%.
Η αλλαγή του ορίζοντα ολοκλήρωσης αποδίδεται, μεταξύ άλλων, σε καθυστερήσεις στη συντέλεση των απαλλοτριώσεων για τη γραμμή μεταφοράς 150 kV Αθερινόλακκος-Σύστημα, σε εμπλοκές με τοπικούς φορείς και την Αρχαιολογική Υπηρεσία για τη γραμμή 150 kV Χανιά-Δαμάστα, καθώς και στην προσθήκη νέων υποέργων κατά μήκος της διαδρομής.
Διασύνδεση Δωδεκανήσων με το ηπειρωτικό σύστημα
Ο ορίζοντας ολοκλήρωσης παραμένει το 2030, χωρίς αλλαγή στο νέο ΔΠΑ.
Ο ΑΔΜΗΕ βρίσκεται στη διαδικασία αξιολόγησης των προσφορών για το καλωδιακό σκέλος του έργου, ενώ αναμένει τις προσφορές της πρώτης φάσης για τους σταθμούς μετατροπής σε Κόρινθο και Κω.
Υπενθυμίζεται ότι η Ελληνικά Καλώδια, μέσω της 100% θυγατρικής της Fulgor, είχε αναλάβει σύμβαση «με το κλειδί στο χέρι» από τον ΑΔΜΗΕ για τη μελέτη, προμήθεια, κατασκευή και εγκατάσταση (EPCI) της ηλεκτρικής διασύνδεσης HVDC 320 kV μεταξύ Κορίνθου και Κω, συνολικής αξίας 1,5 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, σύμφωνα με το νέο δεκαετές πρόγραμμα, βρίσκεται σε εξέλιξη ο διαγωνισμός για την ανάδειξη αναδόχων και τη σύναψη Συμφωνίας-Πλαισίου για τους υποσταθμούς.
Διασύνδεση των νησιών του ΒΑ Αιγαίου
Και για το έργο διασύνδεσης των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου με το ηπειρωτικό σύστημα, ο ορίζοντας ολοκλήρωσης παραμένει το 2030.
Σε επίπεδο υλοποίησης, αναμένεται η υπογραφή της Συμφωνίας-Πλαισίου για τις καλωδιακές διασυνδέσεις εναλλασσόμενου ρεύματος, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη ο διαγωνισμός για τους υποσταθμούς.
Το έργο περιλαμβάνει συνολικά 11 υποσταθμούς, οι οποίοι θα εγκατασταθούν στα νησιά προκειμένου να υποστηρίξουν τη λειτουργία της νέας υποδομής. Οι προσφορές αναμένονται το αμέσως επόμενο διάστημα, ώστε να ακολουθήσουν η αξιολόγηση και η διαδικασία ανάθεσης, με ορίζοντα έως το τέλος του έτους.
Νέα διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας
Το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης μετατίθεται για το 2033, από το 2031 που προβλεπόταν στο προηγούμενο πρόγραμμα.
Όπως επισημαίνει ο ΑΔΜΗΕ, η αλλαγή συνδέεται με τον επαναπρογραμματισμό του έργου σε συνεννόηση με τον ιταλικό Διαχειριστή, στο πλαίσιο και του Μνημονίου Συνεργασίας που υπεγράφη μεταξύ TERNA και ΑΔΜΗΕ τον Μάιο του 2025.
Τα 7 δισ. ευρώ έως το 2030
Η εμπροσθοβαρής υλοποίηση αποτελεί ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου επενδυτικού σχεδίου. Από τα συνολικά 9 δισ. ευρώ που προβλέπονται έως το 2036, περίπου 7 δισ. ευρώ αναμένεται να έχουν δαπανηθεί έως το 2030.
Η επιτάχυνση των επενδύσεων συνδέεται κυρίως με την προώθηση των εγχώριων και διεθνών διασυνδέσεων, οι οποίες συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των προβλεπόμενων κονδυλίων.
Ενδεικτικά, οι συνολικές δαπάνες έως το 2030 υπολογίζονται σε:
- 2,39 δισ. ευρώ για τη διασύνδεση των Δωδεκανήσων.
- 1,26 δισ. ευρώ για τη διασύνδεση των νησιών του ΒΑ Αιγαίου.
- 532 εκατ. ευρώ για τη νέα διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας.
- 1,23 δισ. ευρώ για τη διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου.
Μέρος των προβλεπόμενων δαπανών έχει ήδη πραγματοποιηθεί, με το μεγαλύτερο τμήμα των επενδύσεων να αναμένεται να υλοποιηθεί τα επόμενα χρόνια. Σημαντικό ρόλο στον χρηματοδοτικό σχεδιασμό διαδραματίζει και η επιτυχής ολοκλήρωση της Αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ, ύψους 1 δισ. ευρώ, μέσα στο καλοκαίρι.
ΑΠΕ: Στα 32,5 GW το χαρτοφυλάκιο
Στο μέτωπο της πράσινης ηλεκτροπαραγωγής, τα στοιχεία του νέου ΔΠΑ αποτυπώνουν τη δυναμική ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στη χώρα.
Το συνολικό χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ ανέρχεται σε περίπου 32,5 GW, συνυπολογίζοντας τόσο τα έργα που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία όσο και εκείνα που διαθέτουν Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης (ΟΠΣ). Πρόκειται για έργα που έχουν εξασφαλίσει ηλεκτρικό «χώρο» στο σύστημα και, ως εκ τούτου, συγκεντρώνουν αυξημένες πιθανότητες να υλοποιηθούν και να συνδεθούν τα επόμενα χρόνια.
Το μέγεθος αυτό υπερβαίνει τον στόχο των 24,7 GW ΑΠΕ για το 2030, όπως προβλέπεται στο αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, ενώ οι εκτιμήσεις παραπέμπουν σε περαιτέρω αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος τα επόμενα χρόνια.
Αναλυτικά, τα έργα ΑΠΕ που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία ανέρχονται σε 19.317 MW, εκ των οποίων:
- 5.996 MW αφορούν αιολικά πάρκα.
- 12.528 MW αφορούν φωτοβολταϊκά πάρκα, συμπεριλαμβανομένων 352 MW από φωτοβολταϊκά του Ειδικού Προγράμματος ΦΕΚ Β’ 1079/2009.
- 150 MW αφορούν μονάδες βιομάζας και βιοαερίου σε λειτουργία σε ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ.
- 292 MW αφορούν μικρά υδροηλεκτρικά έργα.
- 350 MW αφορούν μονάδες Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ).
Στα έργα με Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης περιλαμβάνονται, αντίστοιχα, 50 MW βιομάζας και βιοαερίου, 48 MW μικρών υδροηλεκτρικών και 253 MW μονάδων ΣΗΘΥΑ, σε ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ.
Αποθήκευση: Στα 1.403 MW τα έργα με δυνατότητα σύνδεσης
Μικρότερο σε μέγεθος, αλλά με ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης, παραμένει το χαρτοφυλάκιο έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, τα έργα αποθήκευσης με μπαταρίες που έχουν λάβει έγκριση για σύνδεση στο Σύστημα Μεταφοράς ανέρχονται συνολικά σε 1.403 MW, με εγκατεστημένη χωρητικότητα 4.439 MWh.
Περίπου το 70% των έργων αυτών συγκεντρώνεται στη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα και τη Δυτική Μακεδονία, γεγονός που αναδεικνύει τον ρόλο των συγκεκριμένων περιοχών στην ανάπτυξη της αποθήκευσης.
Οι μπαταρίες που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία υπολογίζονται σε περίπου 700 MW, ενώ η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ έχει εκτιμήσει ότι η εγκατεστημένη ισχύς μπορεί να φτάσει το 1 GW έως το τέλος του έτους, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική επέκτασης του κλάδου.
