Τις ανάγκες, τις προκλήσεις και τις εμπειρίες των κατοίκων της Κρήτης μετά τον σεισμό του Αρκαλοχωρίου, αλλά και της Θεσσαλίας μετά την καταιγίδα Ντάνιελ, ανέδειξε η έρευνα πεδίου που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου «Βοηθώντας τα σπιτικά να γίνουν ανθεκτικά στην πληττόμενη από τα ακραία κλιματικά φαινόμενα Ελλάδα» (Helping Homes). Τα βασικά ευρήματα και οι προτάσεις πολιτικής παρουσιάστηκαν σήμερα σε εκδήλωση του Οργανισμού INZEB στο Ηράκλειο.
Η εκδήλωση επικεντρώθηκε στη σχέση μεταξύ της αποκατάστασης μετά από μια φυσική καταστροφή και της ανάγκης για τη δημιουργία πιο ανθεκτικών κατοικιών και κοινοτήτων, ικανών να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες προκλήσεις που δημιουργεί η κλιματική κρίση και η συχνότερη εμφάνιση ακραίων φαινομένων.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν τα δεδομένα που προέκυψαν από την έρευνα πεδίου που διεξήχθη στην Κρήτη και τη Θεσσαλία, αναδεικνύοντας τις μακροχρόνιες επιπτώσεις που έχουν οι φυσικές καταστροφές όχι μόνο στις κατοικίες, αλλά και στην καθημερινότητα, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή των τοπικών κοινωνιών.
Ο Γιάννης Αναστασάκης, Πρεσβευτής του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα, πρώην Aντιπεριφερειάρχης Κλιματικής Αλλαγής και Βιώσιμης Κινητικότητας, στον χαιρετισμό του υπογράμμισε τη σημασία της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των κοινωνιών απέναντι στις νέες περιβαλλοντικές προκλήσεις: «Η ανθεκτικότητα δεν μετριέται μόνο σε κυβικά σκυροδέματος ή σε ενεργειακές κλάσεις. Μετριέται στην ικανότητα μιας κοινωνίας να προστατεύει τους ανθρώπους της πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την κρίση. Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα της εποχής μας».
Τα βασικά ευρήματα της έρευνας πεδίου ανέδειξαν κοινά μοτίβα στις κοινωνικές, ψυχολογικές και στεγαστικές επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών, ανεξάρτητα από το αν αυτές προκαλούνται από σεισμό ή ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η απώλεια ή η σοβαρή ζημιά της κατοικίας αναδεικνύεται ως ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες αποσταθεροποίησης της καθημερινότητας των πληγέντων, επηρεάζοντας το αίσθημα ασφάλειας, τη συνέχιση της ζωής τους και την ψυχολογική τους ισορροπία. Παράλληλα, η παρατεταμένη παραμονή σε προσωρινές συνθήκες διαβίωσης, όπως η φιλοξενία, οι προσωρινοί οικίσκοι ή οι μερικώς αποκατεστημένες κατοικίες, επιβαρύνει μακροπρόθεσμα την κοινωνική ανθεκτικότητα των κοινοτήτων.
Η έρευνα καταγράφει μια μετατόπιση στις αντιλήψεις των πολιτών σχετικά με την κατοικία: η ανάγκη για μεγαλύτερα σπίτια υποχωρεί απέναντι στην ανάγκη για ασφαλέστερες και πιο ανθεκτικές κατοικίες, ικανές να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες που διαμορφώνει η κλιματική κρίση. Παράλληλα, καταγράφεται η ανάγκη για διαρκή ψυχοκοινωνική υποστήριξη των πληγέντων, καθώς ο φόβος και η ανασφάλεια παραμένουν έντονα συναισθήματα ακόμη και χρόνια μετά την εκδήλωση μιας καταστροφής.
Η Αλίς Κοροβέση, Διευθύνουσα Σύμβουλος του INZEB, τόνισε ότι «Πίσω από κάθε εύρημα της έρευνας υπάρχει μια ανθρώπινη ιστορία. Στόχος μας δεν ήταν μόνο να καταγράψουμε τις επιπτώσεις των ακραίων φυσικών φαινομένων, αλλά να κατανοήσουμε πώς οι άνθρωποι βιώνουν την απώλεια, την ανασφάλεια και την προσπάθεια να ξαναχτίσουν την καθημερινότητά τους. Οι εμπειρίες τους αποτελούν πολύτιμη πηγή γνώσης για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών δημόσιων πολιτικών. Ελπίζουμε ότι τα ευρήματα και οι προτάσεις της έρευνας θα συμβάλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση της πρόληψης, της άμεσης επέμβασης και της αποκατάστασης, με επίκεντρο πάντα τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών και την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών.»
Στην εκδήλωση προβλήθηκε επίσης βίντεο με μαρτυρίες κατοίκων, ενώ ακολούθησε ανοιχτή συζήτηση με πολίτες και εκπροσώπους της τοπικής κοινωνίας σχετικά με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πληγείσες περιοχές και τις πολιτικές που απαιτούνται για την καλύτερη προετοιμασία απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις.
Τα συμπεράσματα της έρευνας του INZEB αναδεικνύουν τη σημασία μιας ολιστικής προσέγγισης στην ανθεκτικότητα, όπου η τεχνική αποκατάσταση των κατοικιών συνδέεται με την κοινωνική προστασία, τη συμμετοχή των πολιτών και τον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.
