O Σπύρος Δ. Μανωλόπουλος, εκτελεστικός πρόεδρος Space Hellas, με αφορμή το σημαντικό ορόσημο της συμπλήρωσης 40 ετών διαδρομής για την εταιρεία, μίλησε στο Business News Magazine για την πορεία, τα σχέδια και το πλάνο της για το μέλλον.
Συνέντευξη στον Δημήτρη Τσουκαλά
Φέτος η Space Hellas γιορτάζει σαράντα χρόνια πορείας και διαδρομής στην αγορά πληροφορικής. Ποια θα λέγατε πως ήταν τα σημαντικότερα ορόσημα σε αυτή την πορεία;
Η συμπλήρωση σαράντα χρόνων δυναμικής παρουσίας της Space Hellas στην ελληνική αγορά τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, αποτελεί έναν πολύ σημαντικό σταθμό. Παρακολουθώντας την ιστορική μας διαδρομή, αισθανόμαστε υπερηφάνεια, συγκίνηση, αλλά και ευθύνη. Η Space Hellas ιδρύθηκε το 1985 από τον Δημήτρη Μανωλόπουλο, με ένα όραμα επιχειρηματικότητας που εστίαζε στον άνθρωπο, στην αξιοπιστία και στη συνεχή τεχνολογική εξέλιξη. Στη διάρκεια αυτών των δεκαετιών καταφέραμε να αναπτυχθούμε οργανικά, αλλά και στρατηγικά, να εισαχθούμε στο Χρηματιστήριο Αθηνών το 2000, να επεκταθούμε σε σημαντικές αγορές του εξωτερικού και να μεταβούμε στη νέα γενιά διοίκησης χωρίς κραδασμούς. Σημαντικό ορόσημο υπήρξε η εξαγορά της SingularLogic, που άλλαξε το μέγεθος και τη δυναμική του ομίλου. Σήμερα, η Space Hellas διαθέτει έναν πολυσχιδή χαρακτήρα καινοτομίας, μέσα από τη δραστηριότητα θυγατρικών όπως η SingularLogic και η SenseOne και συμμετοχών όπως η Web-IQ και η AgroApps, που ενισχύουν το αποτύπωμά μας σε τομείς αιχμής, όπως το IoT, το Cybersecurity και η αγροτεχνολογία. Αυτή η πορεία δεν ήταν ποτέ δεδομένη, όμως βασίστηκε σε γερά θεμέλια, στρατηγικές αποφάσεις, σκληρή δουλειά και, πάνω από όλα, σε ανθρώπους που πίστεψαν στο εταιρικό όραμα.
Ποιες ήταν οι σημαντικότερες προκλήσεις που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η Space Hellas μέσα σε αυτήν τη σημαντική διαδρομή; Επίσης, ποιες είναι οι προκλήσεις που βιώνετε σήμερα;
Η διατήρηση της σταθερής πορείας μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο και συχνά ασταθές περιβάλλον, αποτέλεσε πρόκληση από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας μας. Από την εδραίωση στην αγορά τη δεκαετία του ’90, έως την οικονομική κρίση των αρχών του 2010 και τα τελευταία χρόνια της πανδημίας και της ευρωπαϊκής ενεργειακής και πληθωριστικής πίεσης, η Space Hellas είχε πάντα να διαχειριστεί πολλαπλές μεταβλητές. Σήμερα, οι προκλήσεις είναι περισσότερο σύνθετες: η μεγάλη αύξηση του ανεκτέλεστου έργου δημιουργεί αυξημένες λειτουργικές και χρηματοδοτικές πιέσεις, τη στιγμή που τα επιτόκια δανεισμού και το κόστος εργασίας έχουν αυξηθεί. Παράλληλα, αντιμετωπίζουμε τη διαχρονική δυσκολία εύρεσης εξειδικευμένων στελεχών στον κλάδο. Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η μεγάλη πρόκληση είναι η προετοιμασία για τη μετά-Ταμείου Ανάκαμψης εποχή. Πρέπει από τώρα να σχεδιάζουμε τη βιωσιμότητά μας σε ένα πιθανώς διαφορετικό περιβάλλον, με μειωμένη ζήτηση σε έργα υποδομών και αυξημένες απαιτήσεις στην παραγωγικότητα και την καινοτομία.
Τι περιλαμβάνει το πλάνο σας τόσο για τη φετινή χρονιά όσο και για το 2026; Ποιες ενέργειες έχετε δρομολογήσει; Σχεδιάζετε νέα προϊόντα και υπηρεσίες και, αν ναι, σε ποιους τομείς;
Το στρατηγικό μας πλάνο για την τρέχουσα και την επόμενη χρονιά έχει στόχο να διασφαλίσει τη βιώσιμη ανάπτυξη του ομίλου εντός και εκτός Ελλάδας. Ήδη έχουμε υλοποιήσει σημαντικές αναδιαρθρώσεις, που ενισχύουν την επιχειρησιακή μας αποτελεσματικότητα. Επενδύουμε σε νέες κατηγορίες εσόδων, ενώ αξιοποιούμε τις συνέργειες μεταξύ των θυγατρικών μας, για να ενισχύσουμε τις δυνατότητες cross-selling και οικονομιών κλίμακας. Παράλληλα, προχωράμε στην ανάπτυξη ιδιοπαραγόμενων λύσεων, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία που έχουμε συγκεντρώσει μέσα από την υλοποίηση ψηφιακών έργων και τη συμμετοχή μας σε ευρωπαϊκά προγράμματα. Στον πυρήνα αυτών των νέων λύσεων βρίσκονται τα data analytics, το cyber defense, η διαχείριση πόρων μέσα από τεχνολογίες IoT και η έξυπνη γεωργία. Τα νέα προϊόντα μας στοχεύουν όχι μόνο στην ανταγωνιστικότητα αλλά και στη διαφοροποίηση του τεχνολογικού μας portfolio. Δίνουμε επίσης ιδιαίτερη έμφαση στις υπηρεσίες, καθώς θεωρούμε ότι τα επαναλαμβανόμενα έσοδα που δημιουργούν, προσφέρουν μακροπρόθεσμη σταθερότητα.
Νέες εξαγορές περιλαμβάνονται στο σχεδιασμό σας για το άμεσο μέλλον;
Οι εξαγορές για εμάς δεν αποτελούν αυτοσκοπό αλλά ένα στρατηγικό εργαλείο που αξιοποιείται όταν οι συνθήκες και τα χαρακτηριστικά της επιχείρησης που εξετάζεται, συνάδουν με το όραμα και τη φιλοσοφία μας. Ήδη, η εμπειρία από την επιτυχημένη ενσωμάτωση της SingularLogic επιβεβαιώνει τη δυναμική μιας καλά σχεδιασμένης εξαγοράς. Αυτήν τη στιγμή βρισκόμαστε σε διαρκή επαγρύπνηση για ευκαιρίες που θα μπορούσαν να ενισχύσουν το ανθρώπινο δυναμικό μας, την τεχνογνωσία ή τις τεχνολογικές μας υποδομές. Στόχος μας είναι να εξετάσουμε περιπτώσεις είτε ολοκληρωμένων επιχειρήσεων είτε ταλαντούχων ομάδων που μπορούν να συνεισφέρουν ουσιαστικά στην κατεύθυνση της καινοτομίας και της διεθνοποίησης. Φυσικά, η λογική που μας διακατέχει, είναι πάντοτε επιλεκτική και προσανατολισμένη στη βιώσιμη ανάπτυξη, όχι στην πρόσκαιρη διεύρυνση του μεγέθους μας. Αυτή την περίοδο μάλιστα, τυγχάνει να εξετάζουμε μία περίπτωση εξαγοράς που θα μας δώσει τη δυνατότητα να επεκταθούμε δυναμικά σε έναν νευραλγικό για την ελληνική οικονομία τομέα δραστηριότητας.
Πώς έχουν συμβάλει στη δυναμική ανάπτυξη της Space Hellas οι συνέργειες με τις θυγατρικές SingularLogic, SenseOne, Web-IQ και AgroApps;
Οι συνέργειες που έχουμε αναπτύξει με τις θυγατρικές μας είναι αναμφίβολα από τα πιο ουσιαστικά στοιχεία της επιτυχημένης στρατηγικής μας την τελευταία πενταετία. Η εξαγορά της SingularLogic αποδείχθηκε εξαιρετικά εύστοχη, απέδωσε σε σύντομο χρονικό διάστημα, δίνοντάς μας τη δυνατότητα να ενισχύσουμε τη γκάμα των λύσεων λογισμικού που προσφέρουμε, εδραιώνοντάς μας στον τομέα της επιχειρησιακής πληροφορικής. Η SenseOne δραστηριοποιείται στον ραγδαία αναπτυσσόμενο τομέα του Internet of Things, φέρνοντας σημαντική τεχνογνωσία και καινοτομία σε πεδία όπως η ενεργειακή διαχείριση και τα έξυπνα κτίρια. Η Web-IQ, στην οποία συμμετέχουμε με σημαντικό ποσοστό, δραστηριοποιείται στον ευαίσθητο και στρατηγικό τομέα του Cybersecurity και των Data Analytics, προσθέτοντας στο χαρτοφυλάκιό μας τεχνολογίες αιχμής. Τέλος, η AgroApps αποτελεί το βραχίονα μας στον αγροδιατροφικό τομέα, με εξειδίκευση σε λύσεις ψηφιακής γεωργίας, ενισχύοντας την παρουσία μας σε ευρωπαϊκά προγράμματα και πρωτοβουλίες που προωθούν την έξυπνη και βιώσιμη αγροτική παραγωγή. Όλες αυτές οι εταιρείες λειτουργούν σε απόλυτη συνέργεια με την κεντρική στρατηγική του ομίλου, ενισχύοντας τη διαφοροποίηση, τη βιωσιμότητα και την τεχνολογική μας υπεροχή.
Η Space Hellas διατηρεί σημαντική παρουσία στα ψηφιακά έργα του Ταμείου Ανάκαμψης. Πώς εξελίσσεται αυτή η δραστηριότητα, τι ανεκτέλεστο υπάρχει και ποια είναι η σχετική στρατηγική σας για το άμεσο μέλλον;
Η δραστηριότητα της Space Hellas στα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης είναι εκτεταμένη και καίριας σημασίας για την εξέλιξή μας. Έχουμε ήδη αναλάβει σημαντικά έργα που αφορούν τον ψηφιακό μετασχηματισμό δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών, τόσο σε επίπεδο υποδομών, όσο και εφαρμογών λογισμικού. Το ανεκτέλεστο υπόλοιπο είναι υψηλό, γεγονός που επιβεβαιώνει την εμπιστοσύνη της αγοράς στις δυνατότητές μας. Ωστόσο, η πρόκληση εντοπίζεται στις καθυστερήσεις υλοποίησης, μερικές φορές από πλευράς Δημοσίου, που ενίοτε λειτουργεί υποστελεχωμένο και με αυξημένο διοικητικό φόρτο. Αυτό δημιουργεί λειτουργικές πιέσεις, τις οποίες αντιμετωπίζουμε με σχέδιο και ευελιξία. Στρατηγικά, δίνουμε μεγάλη έμφαση στη μετατροπή αυτών των έργων σε ευκαιρίες για επαναλαμβανόμενα έσοδα, μέσω συμβολαίων συντήρησης και υποστήριξης. Παράλληλα, η τεχνογνωσία που αποκτούμε, αξιοποιείται στην ανάπτυξη ιδιόκτητων λύσεων και στη διεκδίκηση έργων και εκτός Ελλάδας. Ο μακροπρόθεσμος στόχος μας είναι να χρησιμοποιήσουμε αυτή την εμπειρία ως εφαλτήριο για διεθνή επέκταση, ανεξάρτητα από την πορεία της εγχώριας χρηματοδότησης μέσω Ταμείου Ανάκαμψης.
Εκτός ελληνικών συνόρων ποιο είναι το αποτύπωμα της Space Hellas;
Η διεθνής παρουσία της Space Hellas είναι μέρος μιας στρατηγικής που εφαρμόζουμε συστηματικά τα τελευταία είκοσι έτη, με στόχο την εξωστρέφεια και τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων μας. Διατηρούμε ήδη θυγατρικές σε χώρες όπως η Κύπρος, η Μάλτα, η Ιορδανία και η Σερβία, όπου δραστηριοποιούμαστε ενεργά με τοπικές ομάδες και έργα. Το διεθνές μας αποτύπωμα ενισχύεται μέσα από τη συμμετοχή μας σε μεγάλα ευρωπαϊκά ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα, που μας δίνουν τη δυνατότητα να καινοτομούμε και να παραμένουμε στην αιχμή της τεχνολογίας. Ενδιαφερόμαστε ιδιαίτερα για περιοχές όπου ο ψηφιακός μετασχηματισμός βρίσκεται σε εξέλιξη και υπάρχει ανάγκη για αξιόπιστους εταίρους, με αποδεδειγμένη εμπειρία. Εστιάζουμε πάντοτε στην προσεκτική, επιλεκτική προσέγγιση των διεθνών επεκτάσεων, ώστε να εξασφαλίζουμε ότι οι κινήσεις μας εντάσσονται σε ένα μακροπρόθεσμο στρατηγικό πλάνο και όχι σε ευκαιριακές πρωτοβουλίες.
Ποιες τάσεις και εξελίξεις θεωρείτε πως θα απασχολούν όλο και περισσότερο την εγχώρια αγορά πληροφορικής και δικτύων τα επόμενα χρόνια;
Η ελληνική αγορά πληροφορικής και δικτύων έχει εισέλθει σε μια περίοδο ώριμης ανάπτυξης, όμως αυτή η ωριμότητα δεν σημαίνει στασιμότητα - αντιθέτως, συνοδεύεται από έντονη κινητικότητα και εξελισσόμενες απαιτήσεις. Πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια θα δούμε μια σαφή ενίσχυση των επενδύσεων σε λύσεις ψηφιακής ασφάλειας και κυβερνοάμυνας, καθώς οι απειλές αυξάνονται σε πολυπλοκότητα και συχνότητα. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα, θα στραφούν σε έξυπνες τεχνολογίες διαχείρισης δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο τη λήψη καλύτερων αποφάσεων και την αύξηση της παραγωγικότητας. Η υιοθέτηση cloud λύσεων και το edge computing θα συνεχίσουν να επηρεάζουν το τεχνολογικό τοπίο, ενώ το Green IT -η ψηφιοποίηση με γνώμονα τη βιωσιμότητα- θα αποκτά σταδιακά μεγαλύτερη σημασία. Ειδικότερα για την Ελλάδα, η απαίτηση για ψηφιοποίηση βασικών δημόσιων υπηρεσιών, η ανάδυση της αγροτεχνολογίας και η ανάγκη ψηφιακού μετασχηματισμού των μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα είναι μεταξύ των πρωταγωνιστικών τάσεων. Τέλος, η εξειδικευμένη τεχνογνωσία θα μετατραπεί σε πολύτιμο πόρο, ενισχύοντας το ρόλο εταιρειών που μπορούν να συνδυάσουν την τεχνολογία με τη στρατηγική συμβουλευτική.
Αντιμετωπίζει ο κλάδος γενικότερα, και η Space Hellas πιο ειδικά, προβλήματα δυσκολίας εξεύρεσης εξειδικευμένου και καταρτισμένου προσωπικού;
Η αλήθεια είναι πως ναι, και πρόκειται για ένα διαχρονικό και εντεινόμενο πρόβλημα. Ο κλάδος της πληροφορικής αναπτύσσεται με ρυθμούς που πολλές φορές ξεπερνούν τη δυναμική της εκπαίδευσης και της αγοράς εργασίας. Αυτό δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις στην εξεύρεση ανθρώπων με υψηλή εξειδίκευση, ιδιαίτερα σε τομείς αιχμής όπως το Cybersecurity, το Software Engineering, τα Data Analytics και η διαχείριση έργων μεγάλης κλίμακας. Στη Space Hellas έχουμε επιλέξει να αντιμετωπίζουμε αυτή την πρόκληση επενδύοντας στον άνθρωπο. Δημιουργούμε ένα περιβάλλον ανάπτυξης και εξέλιξης, παρέχοντας ίσες ευκαιρίες, σύγχρονα εργαλεία, συνεχή εκπαίδευση και πολιτικές ανταμοιβής. Παράλληλα, έχουμε ενισχύσει τη συνεργασία μας με πανεπιστήμια και εκπαιδευτικά ιδρύματα, δίνοντας έμφαση στην έγκαιρη ανίχνευση ταλέντων και στη διαμόρφωση δεξιοτήτων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς. Το ανθρώπινο δυναμικό είναι στο επίκεντρο της στρατηγικής μας και εργαζόμαστε για να εξασφαλίσουμε ότι η Space Hellas παραμένει ελκυστικός εργοδότης για τις νέες γενιές, συνδυάζοντας τεχνολογική καινοτομία με ανθρωποκεντρική κουλτούρα.
Θεωρείτε πως έχει αλλάξει το μοντέλο ηγεσίας όσον αφορά τους business leaders; Έχει αλλάξει, κατά τη γνώμη σας, και το σώμα των δεξιοτήτων που θα πρέπει να διατηρούν;
Το μοντέλο ηγεσίας έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια και, κατά την άποψή μου, προς το καλύτερο. Στο παρελθόν, ηγεσία σήμαινε κυρίως αποφασιστικότητα και τεχνοκρατική γνώση. Σήμερα, απαιτούνται πολύ περισσότερα: ενσυναίσθηση, διαφάνεια, ικανότητα ακρόασης, προσαρμοστικότητα και, πάνω απ’ όλα, ικανότητα εμπνευσμένης καθοδήγησης μέσα σε ένα αβέβαιο περιβάλλον. Οι ηγέτες καλούνται πλέον να δημιουργούν κουλτούρα, να ενισχύουν τη συνεργασία και να αναπτύσσουν τις ομάδες τους, αντί απλώς να τις καθοδηγούν. Οι δεξιότητες που απαιτούνται σήμερα περιλαμβάνουν τη συναισθηματική νοημοσύνη, τη διαχείριση κρίσεων, τη δημιουργική σκέψη και τη δυνατότητα να μετασχηματίζεις το όραμα σε πράξη. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε οργανισμούς όπως η Space Hellas, όπου η καινοτομία, η πολυπλοκότητα των έργων και η διεθνής δραστηριότητα απαιτούν ηγέτες που να λειτουργούν ως «μεταφραστές» στρατηγικής σε καθημερινή λειτουργία. Το στοίχημα των επόμενων ετών είναι να διαμορφώσουμε ένα νέο είδος ηγεσίας που θα ταιριάζει στον ψηφιακό και κοινωνικά υπεύθυνο κόσμο που χτίζουμε.
Κατά την άποψή σας, η πληροφορική και ο κλάδος του ICT έχουν τη θέση και το ρόλο που τους αρμόζει στο παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας; Υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να τύχουν μέριμνας από την πολιτεία, προκειμένου ο κλάδος να εκπληρώσει πλήρως τη δυναμική του;
Η συμβολή του κλάδου των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών στο ΑΕΠ της χώρας έχει αναμφίβολα ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, όμως εξακολουθώ να πιστεύω ότι δεν έχουμε φτάσει ακόμα στο επίπεδο που μας αναλογεί. Ο ICT κλάδος θα μπορούσε να είναι το βασικό εργαλείο μετασχηματισμού της ελληνικής παραγωγικής βάσης. Παρότι έχουν γίνει πολλά βήματα, κυρίως μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και των ψηφιακών μεταρρυθμίσεων του Δημοσίου, η αξιοποίηση της τεχνολογίας στον ιδιωτικό τομέα, ιδιαίτερα στις ΜΜΕ, παραμένει περιορισμένη. Η Πολιτεία πρέπει να επενδύσει στη σύνδεση πανεπιστημίων με την παραγωγή, στη χρηματοδότηση νεοφυών και καινοτόμων επιχειρήσεων και στη δημιουργία πλαισίου εξωστρέφειας που θα επιτρέπει στις ελληνικές ICT εταιρείες να μεγαλώνουν με ασφάλεια στο εξωτερικό. Παράλληλα, απαιτούνται συνεχής αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού και πολιτικές ενίσχυσης της έρευνας και της ανάπτυξης. Η τεχνολογία δεν είναι απλώς ένας κλάδος. Είναι ο επιταχυντής όλων των άλλων. Και η Ελλάδα έχει το ταλέντο και το δυναμικό για να μετατρέψει τον ICT σε εθνική προτεραιότητα.
Ποιο είναι το όραμά σας για τη Space Hellas;
Το όραμά μας για τη Space Hellas είναι να παραμείνουμε ένας οργανισμός πρωτοπορίας, αξιών και ουσίας. Θέλουμε να είμαστε όχι απλώς μια μεγάλη εταιρεία τεχνολογίας αλλά μια ηγετική δύναμη στον ψηφιακό μετασχηματισμό της Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής. Θέλουμε να προσφέρουμε στους πελάτες μας τεχνολογικές λύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας, στους ανθρώπους μας ένα περιβάλλον ανάπτυξης και εξέλιξης και στην κοινωνία ένα θετικό αποτύπωμα που να υπερβαίνει το οικονομικό αποτέλεσμα. Το όραμά μας είναι συνυφασμένο με τη βιωσιμότητα, τη διαφάνεια και την υπευθυνότητα. Επενδύουμε σε καινοτομία, σε δικά μας προϊόντα, σε συνέργειες και διεθνή παρουσία. Επιδιώκουμε διαρκώς να προσαρμοζόμαστε, χωρίς να χάνουμε την ταυτότητά μας. Η Space Hellas θα συνεχίσει να αναπτύσσεται, αλλά πάντα με στρατηγική, ήθος και σεβασμό στον άνθρωπο. Και αυτό είναι για μένα το μεγαλύτερο στοίχημα - να χτίσουμε ένα αύριο πιο ευφυές, πιο ανθρώπινο και ουσιαστικά καλύτερο.
