Σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια οικονομία χαρακτηρίζεται από αστάθεια και διαρκείς ανατροπές, ο Γιώργος Παπαδημητρίου, Διευθύνων Σύμβουλος της EY Ελλάδος, σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, αναλύει τους παράγοντες που θα καθορίσουν το μέλλον της ελληνικής οικονομίας και αναδεικνύει τις επιλογές που μπορούν να οδηγήσουν σε βιώσιμη και ανθεκτική ανάπτυξη.
Όπως επισημαίνει, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σύνθετο πλέγμα βραχυπρόθεσμων πιέσεων, που σχετίζονται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τις διαταραχές στις διεθνείς αγορές, αλλά και με βαθύτερες, διαρθρωτικές προκλήσεις που θα καθορίσουν τη μακροπρόθεσμη πορεία της.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη νέα πραγματικότητα διαδραματίζει η τεχνολογία και ειδικότερα η τεχνητή νοημοσύνη, η οποία αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά την παραγωγικότητα, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Ωστόσο, η αξιοποίησή της δεν είναι αυτονόητη, καθώς προϋποθέτει επενδύσεις, στρατηγικό σχεδιασμό και, κυρίως, ανθρώπινο δυναμικό με τις κατάλληλες δεξιότητες. Η έλλειψη εξειδικευμένων εργαζομένων αναδεικνύεται ήδη ως ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την ανάπτυξη.
Παράλληλα, οι διεθνείς εξελίξεις, όπως οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι επιπτώσεις τους στον τουρισμό, την κατανάλωση και τις επενδύσεις, δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, που απαιτεί ευελιξία και προσαρμοστικότητα. Παρά τις δυσκολίες, η ελληνική οικονομία διατηρεί θετικές προοπτικές, στηριζόμενη κυρίως στην επενδυτική δραστηριότητα και στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι επιχειρήσεις καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τον τρόπο λειτουργίας τους, υιοθετώντας νέες τεχνολογίες και επενδύοντας στη γνώση και την καινοτομία. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης, τόσο στην οικονομία όσο και στη χρήση των νέων τεχνολογιών, αναδεικνύεται σε κρίσιμο ζητούμενο.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του Γιώργου Παπαδημητρίου, Διευθύνοντος Συμβούλου EY Ελλάδος στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και την Μαρία Τσιβγέλη
ΕΡ: Ποιες θεωρείτε τις βασικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η ελληνική οικονομία και ποιοι παράγοντες θα καθορίσουν τη βιωσιμότητα της ανάπτυξής της τα επόμενα χρόνια;
ΑΠ: Έχουμε, από τη μία πλευρά, μια σειρά από σημαντικές βραχυπρόθεσμες προκλήσεις που συνδέονται με τις τεράστιες γεωστρατηγικές εξελίξεις, και την αβεβαιότητα που αυτές προκαλούν: την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους - αλλά και κρίσιμων λειτουργικών εξόδων - την αναμενόμενη αύξηση του κόστους δανεισμού και τις νέες διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες σε κρίσιμες πρώτες ύλες.
Την ίδια ώρα, όμως, πρέπει να αντιμετωπίσουμε και μέσο-μακροπρόθεσμες προκλήσεις, και θα σταθώ στις δύο σημαντικότερες: την ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών και την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού μας. Ο ρυθμός υιοθέτησης της τεχνολογίας, και ειδικότερα της τεχνητής νοημοσύνης, τα επόμενα χρόνια θα καθορίσει, σε μεγάλο βαθμό, την αύξηση της παραγωγικότητας, την ενίσχυση της καινοτομίας και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων σε διεθνές επίπεδο. Θα επηρεάσει, επίσης, καθοριστικά τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών σε όλους τους τομείς - από την υγεία μέχρι τη δημόσια διοίκηση. Για να αξιοποιήσουμε, όμως, τις νέες τεχνολογίες, πρέπει, παράλληλα, να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα των ελλείψεων εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, που αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη τροχοπέδη για την ανάπτυξη. Αυτό, φυσικά, προϋποθέτει στενότερη συνεργασία πανεπιστημιακής και επιχειρηματικής κοινότητας.
ΕΡ: Πώς επηρεάζει η κρίση στη Μέση Ανατολή την ελληνική αγορά, ιδιαίτερα σε επίπεδο επενδύσεων, τουρισμού και καταναλωτικής εμπιστοσύνης;
ΑΠ: Σίγουρα, ο αντίκτυπος θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη και τη διάρκεια της κρίσης. Κατά τη γνώμη μου, το πρόβλημα έγκειται πολύ περισσότερο στο γεγονός ότι δεν αντιλαμβανόμαστε το σύνολο των επιπτώσεων της κρίσης. Κι αυτό, γιατί ακόμα και στην περίπτωση της ταχείας αποκλιμάκωσης, παραβλέπονται πολλοί από τους κινδύνους. Ο τουρισμός πιθανότατα θα πληγεί -με τις έντονες πληθωριστικές τάσεις, την τεταμένη γεωπολιτική κατάσταση και τα ακριβότερα αεροπορικά εισιτήρια, τα ταξίδια θα μειωθούν βραχυπρόθεσμα. Παρόλα αυτά, σε μία θετική ανάγνωση, η Ελλάδα θεωρείται ασφαλέστερη από άλλους τουριστικούς «ανταγωνιστές». Βεβαίως, Την ίδια στιγμή, η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να επιβραδυνθεί ελαφρώς, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει επιπτώσεις στις τιμές.
Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της EY-Parthenon, η ανάπτυξη του ΑΕΠ στην Ελλάδα προβλέπεται να σταθεροποιηθεί στο 2,1% το 2026 (σε παρόμοια επίπεδα με το 2025), παραμένοντας πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Αυτή η ανάπτυξη, αναμένεται να στηριχθεί κυρίως στην επενδυτική δραστηριότητα, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη υλοποίηση έργων χρηματοδοτούμενων από πόρους της ΕΕ. Παράλληλα, όμως, όσο η σύγκρουση επιδρά αυξητικά στις τιμές ενέργειας, ο γενικός πληθωρισμός προβλέπεται να ενισχυθεί στο 3,0% μέσα στο έτος, ενώ ο δομικός πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει - ωστόσο εκτιμάται ότι δεν θα πέσει κάτω από το 2% εξαιτίας των επίμονων πιέσεων στις τιμές των υπηρεσιών.
Πάντα, όμως, υπάρχει και ένα πιο δυσμενές σενάριο, που δεν πρέπει να παραβλέπουμε, το οποίο προβλέπει την παρατεταμένη διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα στενά του Ορμούζ και τιμές πετρελαίου επίμονα πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Σε αυτή την περίπτωση, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 2,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2026. Το μειωμένο διαθέσιμο εισόδημα και η αποδυνάμωση της εμπιστοσύνης τόσο των επιχειρήσεων όσο και των νοικοκυριών, θα μπορούσαν να προκαλέσουν μείωση του ΑΕΠ κατά 1,2% έως το 2027, σε σύγκριση με τις εκτιμήσεις πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
ΕΡ: Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις αλλά και οι ευκαιρίες που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη για τις ελληνικές επιχειρήσεις, ειδικά για τις μικρομεσαίες;
ΑΠ: Το μεγάλο στοίχημα για τις επιχειρήσεις είναι να αντιμετωπίσουν την τεχνητή νοημοσύνη, όχι απλώς ως εργαλείο αύξησης της παραγωγικότητας, αλλά ως κρίσιμο μοχλό μετασχηματισμού και αναδιοργάνωσης. Να αλλάξουμε, δηλαδή, τον τρόπο που λειτουργεί η επιχείρηση, που δημιουργεί αξία το ανθρώπινο κεφάλαιο, που λαμβάνονται οι αποφάσεις, αλλά και που δημιουργείται και κλιμακώνεται η αξία στις αλυσίδες της ελληνικής οικονομίας. Αυτό αφορά, κυρίως, τους τομείς όπου η χώρα διαθέτει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, όπως αγροδιατροφή, φαρμακευτική βιομηχανία, αλλά και για τους τομείς που σήμερα υστερούν παραγωγικά, όπως οι κατασκευές, το εμπόριο, η μεταποίηση και τα logistics.
Η άλλη μεγάλη πρόκληση είναι η ενσωμάτωση της τεχνητής ευφυίας στο ανθρώπινο δυναμικό και η διαχείριση της σχέσης εργαζόμενου και ΑΙ. Δυστυχώς, ένα επικρατές παγκόσμιο αφήγημα είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αντικαταστήσει το ανθρώπινο δυναμικό και θα προκαλέσει πολλές απολύσεις. Το αποτέλεσμα αυτής της εστίασης μόνο στην αρνητική πλευρά της τεχνολογίας, είναι το AI να μετατρέπεται από εργαλείο σε απειλή στα μάτια των εργαζομένων, και δη, των νεότερων ηλικιακά, οι οποίοι φαντάζονται μία καριέρα που ακόμη δεν έχει ξεκινήσει, να τελειώνει πρόωρα.
Και όμως, η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει και νέες θέσεις εργασίας, ενισχύοντας την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων και ανοίγοντας νέες αγορές και υπηρεσίες. Να ενισχύσει την αποδοτικότητα και την ικανότητα του εργαζόμενου να καινοτομεί, να παράγει νέες ιδέες και να είναι πιο δημιουργικός. Προϋπόθεση, βεβαίως, είναι η διαρκής εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού στις νέες τεχνολογίες, σε μία λογική "learn-unlearn-relearn" και η διαχείριση μιας αρχικής περιόδου μετάβασης η οποία θα έχει σημαντικότερες προκλήσεις.
ΕΡ: Οι επιχειρήσεις είναι η μία πλευρά της υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης. Τι βλέπετε, όμως, όσον αφορά τον ίδιο τον άνθρωπο; Υπάρχει θετική ανταπόκριση από τους εργαζόμενους αλλά και ευρύτερα από το κοινωνικό σύνολο;
ΑΠ: Σας ανέφερα, ήδη, τους προβληματισμούς μου σχετικά με τους εργαζόμενους. Σε ό,τι αφορά τους καταναλωτές και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Σύμφωνα με την πρόσφατη παγκόσμια έρευνα της ΕΥ, 2026 AI Sentiment Report, ενώ η δημόσια συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη εξακολουθεί να επικεντρώνεται στην εμπιστοσύνη και το ρίσκο, οι καταναλωτές φαίνεται να ενσωματώνουν όλο και περισσότερο την τεχνητή νοημοσύνη στη λήψη καθημερινών αποφάσεων και ήδη επιτρέπουν στα συστήματα AI να ενεργούν εκ μέρους τους. Μόνο τους τελευταίους έξι μήνες, 84% των ερωτηθέντων χρησιμοποίησαν το AIως βοηθό τους σε καθημερινές δραστηριότητες, ενώ την ίδια στιγμή, το 16% αναφέρουν ότι χρησιμοποιούν αυτόνομα συστήματα AI, τα οποία δρουν χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, όπως, για παράδειγμα, για την αγορά προϊόντων.
Αυτό, δεν αναιρεί το γεγονός ότι η κοινωνία εξακολουθεί να προβληματίζεται για τα ζητήματα ασφάλειας και ηθικής. Ενδεικτικά, δυο στους τρεις (66%) των συμμετεχόντων ανησυχούν για πιθανές παραβιάσεις ή επιθέσεις σε συστήματα AI, ενώ τρεις στους τέσσερις (73%) φοβούνται ότι δεν θα μπορούν, πλέον, να διακρίνουν τι είναι πραγματικό και τι έχει παραχθεί από AI.
Συνεπώς για τις επιχειρήσεις η εξασφάλιση της υπεύθυνης, ασφαλούς και ηθικής διαχείρισης της τεχνητής νοημοσύνης οφείλει να παραμείνει κορυφαία προτεραιότητα. Ζούμε, εξάλλου, στην εποχή που η εμπιστοσύνη αποτελεί το ισχυρότερο «συνάλλαγμα», σε μία αγορά αβεβαιοτήτων.
ΕΡ: Στο πλαίσιο του θεσμού «Επιχειρηματίας της Χρονιάς» της EY, πόσο δύσκολο είναι σήμερα, μέσα στο σύνθετο οικονομικό περιβάλλον, να ανακαλύψετε και να αναδείξετε επιχειρηματίες που ξεχωρίζουν; Έχει αλλάξει το προφίλ του επιτυχημένου επιχειρηματία στην Ελλάδα;
ΑΠ: Στα 20 χρόνια λειτουργίας του θεσμού στην Ελλάδα ζήσαμε δραματικές ανατροπές και προκλήσεις- και οι Έλληνες επιχειρηματίες τις βιώσαν, ενδεχομένως, εντονότερα από όλους. Από την «ανέμελη» περίοδο της δεκαετίας του 2000, στη δραματική προσγείωση των χρόνων της οικονομικής κρίσης, όταν πολλοί από αυτούς έδιναν μάχη προσαρμογής ή και επιβίωσης, και από την πρωτόγνωρη εμπειρία της πανδημίας, στο σημερινό περιβάλλον των παγκόσμιων τεκτονικών αλλαγών. Κάθε περίοδος δημιουργούσε διαφορετικές απαιτήσεις και προκλήσεις για τους επιχειρηματίες. Σταθερό σημείο, ωστόσο, παραμένει η ικανότητα να βλέπουν μπροστά, να αποκωδικοποιούν το μέλλον, και να μετασχηματίζουν τις επιχειρήσεις τους για να τις καταστήσουν ανθεκτικές.
Στην πράξη, πιστεύουμε ότι αυτό αποκρυσταλλώνεται στα κριτήρια αξιολόγησης που έχουμε ορίσει για τον διαγωνισμό: δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας, οικονομική απόδοση, περιβαλλοντικός και κοινωνικός αντίκτυπος. Καινοτομία, στρατηγικός προσανατολισμός και διεθνής ανάπτυξη, επιχειρηματικό πνεύμα, μοντέλο διοίκησης και εταιρική κουλτούρα. Έχουμε πολλούς επιχειρηματίες που διαθέτουν τα χαρακτηριστικά αυτά στη χώρα μας. Θα έλεγα, συνεπώς, ότι η πρόκληση για την ανεξάρτητη Κριτική Επιτροπή, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, έγκειται στο να επιλέξουν μεταξύ των πολλών αξιόλογων υποψηφίων, εκείνον ή εκείνη που θα εκπροσωπήσει επάξια την Ελλάδα στον παγκόσμιο διαγωνισμό World Entrepreneur Of The YearTM. Φέτος, η Επιτροπή ανέδειξε τον κ. Χάρη Βαφειά, Διευθύνοντα Σύμβουλο του VAFIAS GROUP, ως EY«Επιχειρηματία της Χρονιάς» Ελλάδος 2025, και του ευχόμαστε καλή επιτυχία στο Μόντε Κάρλο, στα τέλη Μαΐου.
