Της Δήμητρας Μανιφάβα
Μέχρι τα μέσα του 2014 η Ρωσία αποτελούσε σημαντικό εμπορικό εταίρο της Ελλάδας με προοπτική για περαιτέρω ανάπτυξη των ελληνικών εξαγωγών προς τη μεγάλη αυτή αγορά, ενώ στη Ρωσία δραστηριοποιούνται με παραγωγικές εγκαταστάσεις αρκετές μεγάλες εταιρείες ελληνικών συμφερόντων, όπως για παράδειγμα η Coca- Cola Hellenic και η Chipita. Το σκηνικό αυτό ανατράπηκε εν μέρει από το καλοκαίρι του 2014, όταν η Ρωσία, ως αντίποινα στις κυρώσεις που της επέβαλαν οι Βρυξέλλες για τις εχθροπραξίες με την Ουκρανία, επέβαλε εμπάργκο σε σειρά αγροτικών προϊόντων που προέρχονταν από τις χώρες – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ αυτών, επομένως και από την Ελλάδα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) ο όγκος εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών μειώθηκε κατά 29,7% σε όρους αξίας και ανήλθε σε 3,65 δισ. ευρώ, με τις ελληνικές εξαγωγές να καταγράφουν δραματική πτώση της τάξης του 40% και να διαμορφώνονται σε 213 εκ. ευρώ, και τις εισαγωγές από τη Ρωσία να ανέρχονται σε 3,4 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση κατά 29%. Το εμπορικό ισοζύγιο, παρά τη βελτίωσή του κατά περίπου 1,2 δισ. ευρώ, παρέμεινε έντονα ελλειμματικό για τη χώρα μας. Όπως επισημαίνει το Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της Πρεσβείας της Ελλάδας στη Μόσχα, οι ισχνές αυτές επιδόσεις του διμερούς εμπορίου αντανακλούν τις αρνητικές επιπτώσεις που συνεχίζουν να έχουν τόσο η ρωσική απαγόρευση εισαγωγών αγροτικών προϊόντων από χώρες της ΕΕ και άλλες χώρες που εφήρμοσαν κυρώσεις προς τη Ρωσία για τη στάση της στην κρίση της Ουκρανίας, όσο και η δραματική διολίσθηση του ρωσικού νομίσματος, η οποία συνεχίστηκε κατά το 2015.
Όσον αφορά στη σύνθεση των συνολικών ελληνικών εξαγωγών προς τη Ρωσία, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, τα ενδύματα και εξαρτήματα της ένδυσης από γούνα κατέχουν την πρώτη θέση, με μερίδιο 22% επί των συνολικών εξαγωγών, παρά τη σημαντικότατη μείωσή τους κατά 38% σε σχέση με το 2014. Ακολουθούν τα ακατέργαστα καπνά με μερίδιο 6,4%, τα μεσαία λάδια και παρασκευάσματα, από πετρέλαιο ή από ασφαλτούχα ορυκτά με μερίδιο 6,1%, τα φύλλα και ταινίες από αργίλιο με μερίδιο 5,8%, τα επιβατικά πλοία με 5%, οι ανελκυστήρες με μερίδιο 4,5% και τα γλυκά κουταλιού, ζελέδες, μαρμελάδες με 3,8%.
Από την πλευρά των εισαγωγών από τη Ρωσία, το συντριπτικό μερίδιο κατέχουν τα λάδια από πετρέλαιο ή από ασφαλτούχα ορυκτά, ακατέργαστα και άλλα, με μερίδιο 73,7% επί του συνόλου, παρά τη σημαντική μείωση που σημειώνουν, και ακολουθούν το φυσικό αέριο με 12,5%, το αργίλιο, σε κράματα και μη, με μερίδιο 7%, και το σιτάρι και σμιγάδι με μερίδιο 1,2%.
Στα τέλη Σεπτεμβρίου 2015 σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας το απόθεμα ρωσικών ξένων άμεσων επενδύσεων στην Ελλάδα διαμορφώθηκε σε 653 εκατ. δολάρια ΗΠΑ, ενώ στα τέλη του 2014 βρισκόταν στα 740 εκατ. δολάρια. Από την άλλη, το απόθεμα ελληνικών ξένων άμεσων επενδύσεων στη Ρωσία στα τέλη Σεπτεμβρίου 2015 ήταν μόλις 4 εκατ. δολάρια, έναντι 3 εκατ. δολαρίων στα τέλη του 2014.
Οι ελληνικές επενδύσεις στη Ρωσία, οι οποίες παραμένουν σε χαμηλό επίπεδο, κατευθύνονται κυρίως στους τομείς των τροφίμων, της κλωστοϋφαντουργίας, των κατασκευών. Σημαντικές επενδύσεις έχουν πραγματοποιηθεί στη Ρωσία από επιχειρήσεις ελληνικών συμφερόντων και
κεφάλαιο που έχει εισαχθεί κυρίως μέσω Κύπρου, Λουξεμβούργου και Ολλανδίας. Οι εταιρείες ελληνικών συμφερόντων που δραστηριοποιούνται στη ρωσική επικράτεια είναι περίπου εβδομήντα
Η μεγαλύτερη ελληνική επένδυση στην Ρωσία και από τις μεγαλύτερες ξένες επενδύσεις, εξαιρουμένου του ενεργειακού τομέα, ανήκει στην «Ελληνική Εταιρεία Εμφιαλώσεως – 3Ε», η οποία μέσω της θυγατρικής COCA-COLA HBC Eurasia έχει τα δικαιώματα επί των σημάτων της Coca Cola για το σύνολο της επικρατείας. Διαθέτει 11 εργοστάσια εμφιάλωσης και απασχολεί 13.000 εργαζόμενους. Το 2004 πραγματοποίησε από κοινού με την The Coca Cola Inc. των ΗΠΑ την μεγαλύτερη τότε ξένη επένδυση στην Ρωσία (εξαιρουμένου του ενεργειακού τομέα) εξαγοράζοντας την εταιρεία παραγωγής χυμών Multon. Η Multon κατέχει την 2η θέση στην αγορά χυμών της Ρωσίας. Επί πλέον, εταιρική παρουσία στην Ρωσία έχει και η Frigoglass (LLC FRIGOGLASS EURASIA), η οποία την προμηθεύει με επαγγελματικά ψυγεία για την διάθεση των προϊόντων της.
Η εταιρεία «Chipita» διαθέτει παραγωγική μονάδα στην Αγ. Πετρούπολη από την οποία διοχετεύει τα προϊόντα της (είδη snacks και αρτοποιίας – ζαχαροπλαστικής) σε πολύ μεγάλο αριθμό σημείων πωλήσεως. Eπίσης, πραγματοποιεί και εξαγωγές. Το ύψος της επένδυσης υπολογίζεται σε 60 εκατ. ευρώ.
Ως σημαντικές επίσης επιχειρήσεις, όσον αφορά το επενδυμένο κεφάλαιο, θεωρούνται η εταιρεία υφασμάτων και λευκών ειδών «TOGAS» (με 90 καταστήματα και με σημαντικό κανάλι διανομής λευκών ειδών), η Intracom, η Τσιμεντοβιομηχανία «PROMETHEUS» (με εργοστάσιο παραγωγής τσιμέντου στο Βολγκογκράντ), τα «ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΡΗΤΗΣ».
