Έναν επενδυτικό «κουμπαρά» με χρήματα από γονείς, παππούδες, γιαγιάδες αλλά και το Δημόσιο θα μπορούν να αποκτούν από την 1η Ιανουαρίου 2027 τα παιδιά πριν συμπληρώσουν το δεύτερο έτος της ηλικίας τους.
Το νέο σύστημα προβλέπει ότι για κάθε ευρώ επιλέξιμης εισφοράς που θα καταβάλλεται στον λογαριασμό, το κράτος θα προσθέτει άλλο ένα ευρώ, με ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ ετησίως. Τα κεφάλαια θα επενδύονται με δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε τέσσερις επενδυτικές στρατηγικές, θα απολαμβάνουν φοροαπαλλαγές και θα παραμένουν κατά κανόνα «κλειδωμένα» μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού.
Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση καθορίζει τους όρους για τη δημιουργία και τη λειτουργία του Ατομικού Επενδυτικού Λογαριασμού Ανηλίκων (ΑΕΛΑ), τα ποσά που θα μπορούν να καταβάλλονται κάθε χρόνο, τις επενδυτικές επιλογές, τις φορολογικές απαλλαγές αλλά και τις περιπτώσεις στις οποίες θα επιτρέπεται η πρόωρη ανάληψη χρημάτων. Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν ότι οι ιδιωτικές εισφορές θα μπορούν να φτάνουν έως τις 10.000 ευρώ τον χρόνο για κάθε παιδί, ενώ η κρατική συμμετοχή θα καλύπτει το 100% των επιλέξιμων καταβολών με αρχικό πλαφόν τα 1.200 ευρώ.
Πώς θα λειτουργεί ο κουμπαράς
Σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοσχεδίου, ο νέος επενδυτικός λογαριασμός θα λειτουργεί με τους ακόλουθους κανόνες:
1. Κάθε παιδί θα μπορεί να διαθέτει έναν και μόνο Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό, ο οποίος θα συνδέεται με τον αριθμό φορολογικής ή κοινωνικοασφαλιστικής ταυτοποίησής του. Η αίτηση θα υποβάλλεται από τον γονέα ή το πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια, υπό την προϋπόθεση ότι το παιδί δεν έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του. Η διαδικασία θα ολοκληρώνεται με ηλεκτρονικές διασταυρώσεις μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, της ΑΑΔΕ και του Μητρώου Πολιτών. Για οικογένειες με περισσότερα παιδιά θα υπάρχει η δυνατότητα ανοίγματος ξεχωριστού λογαριασμού για καθένα από αυτά.
2. Οι γονείς θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν τον φορέα στον οποίο θα ανοίγουν τον λογαριασμό. Στο νέο σύστημα θα μπορούν να συμμετέχουν τράπεζες, Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών (ΕΠΕΥ), ασφαλιστικές εταιρείες και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που έχουν δικαίωμα παροχής των προβλεπόμενων υπηρεσιών στην Ελλάδα. Θα επιτρέπεται επίσης η αυτοδιαχείριση, με την υποχρέωση τήρησης των επενδυτικών περιορισμών. Οι γονείς θα μπορούν να αλλάζουν πάροχο χωρίς να χάνουν την κρατική ενίσχυση ή τις φοροαπαλλαγές. Η μεταφορά του λογαριασμού θα πρέπει να ολοκληρώνεται μέσα σε 10 εργάσιμες ημέρες από την υποβολή πλήρους αιτήματος, χωρίς χρεώσεις ή ποινή πρόωρης εξόδου.
3. Χρήματα στον επενδυτικό λογαριασμό δεν θα μπορούν να καταβάλλουν μόνο οι γονείς, αλλά και παππούδες, γιαγιάδες, συγγενείς ή οποιοδήποτε άλλο φυσικό πρόσωπο. Το συνολικό ποσό των ιδιωτικών εισφορών θα έχει ανώτατο όριο τις 10.000 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος και ανά παιδί, ανεξάρτητα από τον αριθμό των προσώπων που συνεισφέρουν.
4. Το κράτος θα ενισχύει τον λογαριασμό με ποσό ίσο με το 100% των επιλέξιμων εισφορών, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι για μηνιαία καταβολή 50 ευρώ θα προστίθενται άλλα 50 ευρώ από το Δημόσιο. Στο τέλος του έτους, τα 600 ευρώ των ιδιωτικών εισφορών θα έχουν ενισχυθεί με επιπλέον 600 ευρώ κρατικής συμμετοχής. Εάν οι μηνιαίες εισφορές ανέρχονται σε 100 ευρώ το κράτος θα καταβάλλει συνολικά 1.200 ευρώ ετησίως. Για μεγαλύτερες καταβολές, ακόμη και εάν φτάνουν τις 10.000 ευρώ, η κρατική ενίσχυση θα παραμένει στα 1.200 ευρώ. Το αρχικό αυτό όριο θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία. Η κρατική συμμετοχή θα καταβάλλεται μηνιαίως για εισφορές έως 100 ευρώ τον μήνα, ενώ όταν οι καταβολές δεν είναι σταθερές θα ακολουθεί ετήσια εκκαθάριση με βάση τις εισφορές έως τις 31 Δεκεμβρίου. Η ΑΑΔΕ θα πιστώνει την ενίσχυση εντός 30 ημερολογιακών ημερών από την οριστική πίστωση της επιλέξιμης εισφοράς.
5. Τέσσερις διαφορετικές επενδυτικές στρατηγικές θα έχουν στη διάθεσή τους οι γονείς, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου που επιθυμούν να αναλάβουν. Το συντηρητικό προφίλ προβλέπει τοποθέτηση 100% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και καθόλου σε μετοχές. Στο ισορροπημένο προφίλ το 70% θα κατευθύνεται σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος και το 30% σε μετοχές, ενώ στο αναπτυξιακό τα ποσοστά αντιστρέφονται, με 30% σε σταθερό εισόδημα και 70% σε μετοχές. Η τέταρτη επιλογή, το δυναμικό προφίλ, προβλέπει επένδυση 100% σε μετοχές.
Οι επενδύσεις σταθερού εισοδήματος περιλαμβάνουν ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια ομολόγων και καταθέσεις. Τα ποσοστά κατανομής των τεσσάρων προφίλ αφορούν το επενδεδυμένο τμήμα του λογαριασμού, χωρίς να υπολογίζονται τα μετρητά, η διακράτηση των οποίων θα περιορίζεται κατά κανόνα στο 5% της συνολικής αξίας του χαρτοφυλακίου, με δυνατότητα προσωρινών εξαιρέσεων. Οι τοποθετήσεις θα επιτρέπονται σε αμοιβαία κεφάλαια, ETF, μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Εξαιρέσεις
Αντίθετα, εκτός του επενδυτικού «μενού» θα βρίσκονται τα κρυπτοστοιχεία, τα προϊόντα μόχλευσης και συγκεκριμένες κατηγορίες παραγώγων και σύνθετων χρηματοοικονομικών προϊόντων υψηλού κινδύνου.
6. Εάν οι γονείς δεν επιλέξουν επενδυτική στρατηγική, τα χρήματα θα κατευθύνονται αυτόματα σε προϊόν μακροχρόνιου ορίζοντα με συντηρητικό προφίλ και εγγύηση των ιδιωτικών εισφορών και της κρατικής συμμετοχής. Για την προεπιλεγμένη αυτή λύση, το συνολικό ετήσιο κόστος δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της αξίας του ενεργητικού. Κάθε πάροχος θα πρέπει επίσης να προσφέρει τουλάχιστον ένα προϊόν με μηχανισμό εγγύησης κεφαλαίου για καθένα από τα τέσσερα επενδυτικά προφίλ. Ωστόσο, η επιλογή εγγυημένου προϊόντος δεν θα αποτελεί προϋπόθεση για να καταβληθεί η κρατική ενίσχυση. Αυτό σημαίνει ότι οι γονείς θα μπορούν να επιλέγουν και επενδύσεις χωρίς εγγύηση, αναλαμβάνοντας τον αντίστοιχο κίνδυνο.
7. Οι ιδιωτικές εισφορές έως 10.000 ευρώ τον χρόνο και η κρατική συμμετοχή δεν θα θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα για το παιδί ούτε θα συνυπολογίζονται στα εισοδηματικά ή άλλα κριτήρια για τη χορήγηση κοινωνικών παροχών. Παράλληλα, οι εισφορές έως το προβλεπόμενο όριο θα απαλλάσσονται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ δεν θα εφαρμόζονται σε αυτές οι διατάξεις για τα τεκμήρια διαβίωσης και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων. Φορολογική απαλλαγή θα ισχύει και για τις επενδυτικές αποδόσεις που παράγονται μέσα στον λογαριασμό, δηλαδή τα μερίσματα, τους τόκους και τις υπεραξίες από τη μεταβίβαση τίτλων.
8. Ο επενδυτικός «κουμπαράς» δεν θα λειτουργεί όπως ένας συνηθισμένος τραπεζικός λογαριασμός από τον οποίο οι γονείς μπορούν να αντλούν χρήματα όποτε το επιθυμούν. Τα κεφάλαια θα παραμένουν κατά κανόνα δεσμευμένα μέχρι το παιδί να συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του. Πρόωρη ανάληψη θα επιτρέπεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, όπως ο θάνατος γονέα ή του προσώπου που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια, ο θάνατος του ίδιου του δικαιούχου ή σοβαρά προβλήματα υγείας του παιδιού, τα οποία θα πρέπει να πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.
9. Εάν πραγματοποιηθεί ανάληψη κατά παράβαση των όρων, θα πρέπει να επιστραφεί στο Δημόσιο ολόκληρο το ποσό της κρατικής ενίσχυσης που έχει καταβληθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή, μαζί με τις αποδόσεις που αντιστοιχούν σε αυτήν.
10. Με την ενηλικίωσή του, ο δικαιούχος θα αποκτά τον πλήρη έλεγχο των χρημάτων. Θα μπορεί να σηκώσει ολόκληρο το ποσό που έχει συγκεντρωθεί, να το μεταφέρει σε προσωπικό καταθετικό ή επενδυτικό λογαριασμό ή να επιλέξει μερική ανάληψη και μεταφορά του υπολοίπου σε λογαριασμό στο όνομά του. Η ανάληψη ή η μεταφορά των κεφαλαίων μετά τη συμπλήρωση του 18ου έτους δεν θα θεωρείται φορολογητέα πράξη.
