Επιφυλακτικός απέναντι στις εκτιμήσεις για την επάρκεια του ευρωπαϊκού εφοδιασμού με φυσικό αέριο ενόψει του χειμώνα εμφανίζεται ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade. Όπως επισημαίνει, η αυξημένη εξάρτηση από την αγορά άμεσης παράδοσης (spot) και η αβεβαιότητα ως προς τις διαθέσιμες ποσότητες δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Μιλώντας στο S&P Global Energy, ο κ. Εξάρχου καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να παρέμβουν για τη μείωση των χρεώσεων μεταφοράς φυσικού αερίου, ενώ ζητά από την Ευρωπαϊκή Ένωση να δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη ως προς την επιδότηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, διατυπώνει επιφυλάξεις για τις διαβεβαιώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη σταθερότητα του εφοδιασμού και διαφωνεί με την προσέγγιση που δίνει έμφαση στον περιορισμό της κατανάλωσης.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτελεί η ανάγκη εξασφάλισης ποσοτήτων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσα από πολυετείς συμβάσεις με Αμερικανούς παραγωγούς, ώστε οι ευρωπαϊκές εταιρείες να περιορίσουν την έκθεσή τους στις διακυμάνσεις της spot αγοράς. Την ίδια στιγμή, η Atlantic SEE LNG Trade επιδιώκει να διευρύνει τις προμήθειές της, ενώ προχωρά και ο σχεδιασμός νέας πλωτής υποδομής LNG στην Κόρινθο, σε συνεργασία με τη Motor Oil.
Φυσικό αέριο: Άνοδος τιμών και αβεβαιότητα για τον χειμώνα
Την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υπογραμμίζει ο Αλέξανδρος Εξάρχου, επικαλούμενος την άνοδο των διεθνών τιμών LNG και τις πιέσεις που αυτή ασκεί στο ενεργειακό κόστος. «Είναι κρίση, πρέπει να ξεφύγουν από τα συνηθισμένα. Πρέπει να δράσουν τώρα», αναφέρει, ζητώντας να μειωθούν οι επιβαρύνσεις που συνδέονται με τη μεταφορά φυσικού αερίου.
Ενδεικτική της κατάστασης είναι η πορεία της τιμής DES Mediterranean, την οποία αξιολογεί η Platts. Στις 15 Οκτωβρίου διαμορφώθηκε στα 27,775 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες (MMBtu), καταγράφοντας αύξηση 173% σε σχέση με την αντίστοιχη ημερομηνία του 2025.
Πέρα από το κόστος, προβληματισμό προκαλεί και η δυνατότητα εξασφάλισης επαρκών ποσοτήτων για την κάλυψη των ευρωπαϊκών αναγκών κατά τους χειμερινούς μήνες. Παρά τις εκτιμήσεις συμβούλων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι ο εφοδιασμός της ΕΕ παραμένει σταθερός και ο κίνδυνος ελλείψεων είναι περιορισμένος, ο επικεφαλής της AKTOR εκφράζει διαφορετική άποψη. «Πιστεύω ότι αυτό δεν είναι ακριβές», σημειώνει, αμφισβητώντας ουσιαστικά την εκτίμηση ότι δεν συντρέχει λόγος ιδιαίτερης ανησυχίας.
Ως απάντηση σε αυτή την αβεβαιότητα, ο κ. Εξάρχου θεωρεί αναγκαία τη σύναψη περισσότερων μακροπρόθεσμων συμβάσεων προμήθειας LNG με τις ΗΠΑ, με διάρκεια τουλάχιστον πέντε ετών. Η πρότασή του δεν αφορά υποχρεωτικά την αύξηση του ποσοστού του αμερικανικού αερίου στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα, αλλά κυρίως τη διασφάλιση συγκεκριμένων ποσοτήτων για τα επόμενα χρόνια. Όπως εξηγεί, οι δυσκολίες δεν αναμένεται να ξεπεραστούν άμεσα, επισημαίνοντας ότι «δεν περιμένω να λυθεί το πρόβλημα μέσα στα επόμενα δύο χρόνια».
Οι ΗΠΑ αποτελούν ήδη τον σημαντικότερο προμηθευτή LNG της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντιπροσωπεύοντας το 60,7% των εισαγωγών της κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026. Στο πλαίσιο αυτό, η Atlantic SEE LNG Trade, κοινοπραξία του Ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ, έχει συνάψει συμφωνία με την αμερικανική Venture Global για την προμήθεια ενός εκατομμυρίου τόνων LNG ετησίως σε βάθος 20 ετών. Η έναρξη των παραδόσεων τοποθετείται στο 2030.
Παράλληλα, η εταιρεία είχε εξετάσει νωρίτερα μέσα στο έτος τη δυνατότητα εξασφάλισης επιπλέον ποσοτήτων σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Η συγκεκριμένη επιδίωξη συνδέεται τόσο με την επικείμενη σταδιακή κατάργηση του ρωσικού LNG στην ΕΕ όσο και με τον αυξανόμενο ανταγωνισμό για την προμήθεια φορτίων στη διεθνή αγορά.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχουν εξασφαλιστεί πρόσθετες ποσότητες. «Συζητάμε, αλλά δεν έχουμε καταφέρει να το κάνουμε – γι’ αυτό ανησυχώ», αναφέρει ο κ. Εξάρχου. Όπως εξηγεί, η Atlantic SEE δεν επιθυμεί να αναλάβει το υψηλό ρίσκο που συνεπάγεται η αγορά spot, εξαιτίας της έντονης μεταβλητότητας των τιμών. Την ίδια ώρα, διαπιστώνει περιορισμένη προθυμία στην ευρωπαϊκή αγορά για δεσμεύσεις προμήθειας με μεγαλύτερη χρονική διάρκεια.
Νέα υποδομή LNG στην Κόρινθο με ορίζοντα το 2031
Στην ενίσχυση των δυνατοτήτων εισαγωγής φυσικού αερίου εντάσσεται και η συμφωνία της Atlantic SEE με τη Motor Oil για την ανάπτυξη νέου πλωτού σταθμού αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG στην Κόρινθο.
Η σχεδιαζόμενη εγκατάσταση θα διαθέτει δυναμικότητα 4,5 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως, ενώ η έναρξη της λειτουργίας της προβλέπεται για το 2031. Εφόσον υλοποιηθεί βάσει του σχεδιασμού, θα ενισχύσει τις δυνατότητες εισαγωγής LNG της χώρας, η οποία διαθέτει σήμερα δύο ενεργές υποδομές: τον τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσας και τον πλωτό σταθμό της Αλεξανδρούπολης.
Κάθετος Διάδρομος: Βήμα προόδου η συμφωνία για τα τέλη διέλευσης
Σημαντικό σκέλος της στρατηγικής για τη διακίνηση φυσικού αερίου στην ευρύτερη περιοχή αποτελεί και ο Κάθετος Διάδρομος, μέσω του οποίου συνδέονται οι αγορές της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης με τις ελληνικές υποδομές εισαγωγής LNG.
Νωρίτερα μέσα στο έτος, οι διαχειριστές των συστημάτων φυσικού αερίου που συμμετέχουν στη διαδρομή, μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμφώνησαν στον καθορισμό των τελών διέλευσης. Ο Αλέξανδρος Εξάρχου χαρακτηρίζει τη συμφωνία σημαντική εξέλιξη, εκτιμά όμως ότι δεν αρκεί για να αντιμετωπιστούν οι σημερινές συνθήκες υψηλού ενεργειακού κόστους.
«Χρειάζεται να κάνουν περισσότερα», τονίζει, επαναφέροντας το αίτημα για περαιτέρω μείωση των χρεώσεων μεταφοράς. Κατά την προσέγγισή του, η ενίσχυση των διαθέσιμων υποδομών και η εξασφάλιση μακροπρόθεσμων προμηθειών πρέπει να συνοδεύονται από μέτρα που θα περιορίζουν το κόστος διακίνησης του φυσικού αερίου προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
