Η πρόκλησης ανεύρεσης προσιτής κατοικίας, το υψηλό κατασκευαστικό κόστος, η ανάγκη αύξησης της προσφοράς νέων κατοικιών και η συνεχιζόμενη προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων κατά την έναρξη της Prodexpo 2026, σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Ωδείο Αθηνών. Στελέχη κορυφαίων εταιρειών της αγοράς ακινήτων ανέδειξαν τις διαφορετικές ταχύτητες με τις οποίες κινείται ο κλάδος: από τη μία πλευρά, το έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον για ξενοδοχεία, logistics και σύγχρονα επαγγελματικά ακίνητα και, από την άλλη, τις αυξανόμενες δυσκολίες των νοικοκυριών να αποκτήσουν ή να νοικιάσουν κατοικία. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν νέα επενδυτικά σχέδια, εκτιμήσεις για την πορεία των τιμών και προτάσεις για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
Τα ζητήματα αυτά αναδείχθηκαν στο Executive Leaders' Breakfast, που προηγήθηκε των εργασιών του 27ου συνεδρίου Prodexpo. Στη 16η συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, την οποία συντόνισε ο δημοσιογράφος Ντίνος Σιωμόπουλος, εκπρόσωποι της αγοράς κατέθεσαν τις εκτιμήσεις τους για τις προοπτικές του ελληνικού real estate, τις επενδυτικές ευκαιρίες και τις θεσμικές παρεμβάσεις που θεωρούν αναγκαίες.
Ο Jeries Besarat, Διευθύνων Σύμβουλος του Polikatikia.gr μίλησε για τις θετικές επιπτώσεις του νέου πλαισίου για τις πολυκατοικίες, λέγοντας πως έρχεται να εκσυγχρονίσει ένα πλαίσιο που έμεινε αμετάβλητο για έναν αιώνα. Ειδική αναφορά έκανε στην διάταξη για τη λήψη αποφάσεων με την πλειοψηφία του 51%, κάτι που θα επισπεύσει τις διαδικασίες. Παράλληλα, το νέο πλαίσιο θα συμβάλλει στην ταχύρυθμη είσπραξη των κοινοχρήστων, τα οποία σήμερα καθυστερούν να εισπραχθούν έως και δέκα χρόνια, καθιστώντας πιο επαγγελματικό τον ρόλο του διαχειριστή.
Ο Μάξιμος Καλατζής, Διευθύνων Σύμβουλος της Makt υπογράμμισε πως η εύρεση προσιτής κατοικίας σε όλη την Ευρώπη αποτελεί πρόκληση για ολόκληρη την Ευρώπη, η χώρα μας όμως βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς οι μισθοί είναι δυσανάλογοι με τις τιμές της αγοράς ακινήτων. Τόνισε ότι το κατασκευαστικό κόστος έχει αυξηθεί κατά 50% από την εποχή του covid, ενώ αναφερόμενος στην πρόσφατη πρόταση του πρωθυπουργού για το build to rent σημείωσε πως το όφελος για έναν κατασκευαστή δεν ξεπερνά το 15%. Σύμφωνα με τον κ. Καλατζή, τα απαραίτητα πολεοδομικά εργαλεία καθυστερούν, καθώς δεν έχει ολοκληρωθεί ούτε ένα Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο, ενώ χαρακτήρισε ως ενθαρρυντικό βήμα τη θεσμοθέτηση για πρώτη φορά της δυνατότητας μετατροπής ολόκληρου κτιρίου σε κατοικία ή γκαράζ.
Ο Τάσος Πανούσης, Διευθύνων Σύμβουλος της doValue Greece & Πρόεδρος της FinTHESIS Financing Solution Creators υπογράμμισε ότι η ελληνική αγορά διαμεσολάβησης στεγαστικών δανείων βρίσκεται πίσω σε επίπεδο ωριμότητας, αποτελώντας μόλις το 15% των στεγαστικών δανείων που εκταμιεύονται. Σε ένα σύνθετο περιβάλλον, με αυξανόμενες τιμές ακινήτων, αυξήσεις επιτοκίων και πιέσεις στο διαθέσιμο εισόδημα, υπάρχουν, όπως είπε, μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης για την αγορά, καθώς είναι όλο και πιο επιβεβλημένη η συμβουλή σε ένα δανειολήπτη για τα χρηματοδοτικά προγράμματα. Ο κ. Πανούσης έκανε λόγο για δύο τάσεις στην αγορά, τη στροφή σε μικρότερα ακίνητα και σε τραπεζικό δανεισμό, εκτιμώντας πως το 2027 θα καταγραφεί νέο υψηλό 10ετίας σε εκταμίευση στεγαστικών δανείων.
Ο Λευτέρης Ποταμιάνος, Πρόεδρος της Π.Ο.Σ.Μ.Α.Σ. κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για να μπει μία τάξη στα μεσιτικά γραφεία, καθώς τα νόμιμα είναι 6.500 και τα παράνομα 36.500. Η πρώτη αφορά στη δημιουργία μητρώου μεσιτών, ώστε να ξέρει ο πολίτης ποιος είναι πραγματικά μεσίτης και η δεύτερη στην πιστοποίηση του επαγγέλματος, με απλές εξετάσεις, στα πρότυπα των ασφαλιστών. Ο κ. Ποταμιανός στάθηκε επίσης στις ανεδαφικές προσδοκίες πολλών ιδιοκτητών για υψηλές τιμές, λέγοντας πως ο επαγγελματίας που πλησιάζει τον ιδιοκτήτη θα πρέπει να τον συμβουλέψει σωστά γιατί αλλιώς βλάπτει την αγορά.
Ο Γιάννης Ρεβύθης, Ιδρυτής & Γενικός Διευθυντής της Revithis Real Estate αναφέρθηκε στην κυβερνητική πολιτική για το στεγαστικό, εκτιμώντας ότι δεν έχει καταθέσει μίγμα σωστών προτάσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος και δεν προχώρησε σε καινοτομίες για να βοηθήσει την ελληνική οικογένεια να αποκτήσει ένα σπίτι. Σύμφωνα με τον κ. Ρεβύθη η ανακοίνωση της αύξησης του 15% στον φόρο μεταβίβασης αποτελεί λανθασμένο μέτρο, εξηγώντας ότι θα πρέπει να μελετηθεί το ενδεχόμενο κατάργησης του κατασκευαστικού ΦΠΑ. Συμπλήρωσε πώς με το κόστος οικοδομής να ξεπερνά τα 2.500 ευρώ το τ.μ. και τα υπόλοιπα κόστη να έχουν ανέβει, ένας κατασκευαστής μπαίνει μέσα αν δεν πουλήσει πάνω από 4.000 ευρώ το τετραγωνικό.
Ο Ερρίκος Αρώνες, Διευθύνων Σύμβουλος της Hellenic Properties, επισήμανε ότι ο τομέας της φιλοξενίας συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά για να δημιουργηθεί υπεραξία, διαπιστώνοντας μεγάλο ενδιαφέρον από τους ξένους επενδυτές. Στόχος, όπως είπε, είναι οι αγορές στις οποίες δεν στοχεύουν άλλες επενδυτικές εταιρείες, όπως οι αναδυόμενοι προορισμοί του τουρισμού στην Ελλάδα. Εκτίμησε ότι οι τιμές δεν θα διορθώσουν, καθώς οι επενδύσεις συνεχίζονται, με τους θεσμικούς επενδυτές να είναι πιο αργοί και επιλεκτικοί τα επόμενα 2-3 τρίμηνα. Προσέθεσε πως η ελληνική αγορά αποζημιώνει τον επενδυτή για το ρίσκο που παίρνει, ενώ χαρακτήρισε μεγάλο πλεονέκτημα το γεγονός ότι η χώρα έχει λύσει το πρόβλημα του χρέους.
Ο Θεόδωρος Γαβριηλίδης, Chief Investment Officer της LAMDA Development είπε πως το Ελληνικό έχει μπει ήδη στην καθημερινότητα όλων, αλλά το 2027 θα φέρει νέα πράγματα. Σημείωσε πως μέχρι την επόμενη Prodexpo θα λειτουργεί το μεγάλο εμπορικό κέντρο, όπως και η μαρίνα του Αγίου Κοσμά, θα ολοκληρωθεί το μεγαλύτερο μέρος του πεζόδρομου, η μεγάλη αλλαγή όμως είναι ότι θα εγκατασταθούν οι πρώτοι κάτοικοι.
Ο Γιάννης Γκάνος, Διευθύνων Σύμβουλος της Alpha Real Estate ανέφερε πως η εταιρεία έχει το πλάνο να επεκταθεί και σε άλλες υπηρεσίες, όπως οι επενδυτικές, ούσα πλέον εξωστρεφής. Όπως είπε θα επενδύσει μέρος του ενεργητικού της σε ακίνητα με στόχο να ξεπεράσει το 1 δις. ευρώ. Αναφέρθηκε επίσης και στην ενοποιημένη ιδιοκτησία συνολικής έκτασης 55.000 τ.μ στο κέντρο της Αθήνας, που δημιουργεί η εταιρεία.
Ο Νίκος Δήμτσας, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος της Dimand σημείωσε ότι το στεγαστικό πρόβλημα είναι δισεπίλυτο και απαιτείται το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο και η συνεργασία με το δημόσιο. Προς αυτή την κατεύθυνση πρότεινε τον περιορισμό του κατασκευαστικού ΦΠΑ, λέγοντας πως έχει λειτουργήσει σε άλλες χώρες, όπως η Ιταλία. Σύμφωνα με τον κ. Δήμτσα χρειάζεται ένα σοκ προσφοράς, χρηματοδότηση χαμηλού κόστους και μεγάλης χρονικής διάρκειας, αλλά και πολεοδομικά κίνητρα. Όσον αφορά στην εταιρεία, σημείωσε πως οι Γούρνες και το κτήμα Καμπά βρίσκονται στο στάδιο των αδειοδοτήσεων και στόχος είναι να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι το 2029.
Ο Τάσος Καζίνος, Διευθύνων Σύμβουλος της Trastor επισήμανε ότι στην πρόσφατη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 150 εκ. ευρώ, συμμετείχαν 13 ξένοι επενδυτές, με στόχο να δοθεί νέα αναπτυξιακή ώθηση στην εταιρεία. Τα χρήματα αυτά θα επενδυθούν μέχρι το τέλος του 2027 για την απόκτηση ακινήτων. Ήδη, όπως είπε, διατέθηκαν 39 εκ. ευρώ για την απόκτηση τριών ακινήτων στο κέντρο της Αθήνας, με την εταιρεία να αναζητά ευκαιρίες στον κλάδο των logistics, ούσα κοντά σε νέες συμφωνίες. Σημείωσε ότι θα άλλαζε το στάτους των ΑΕΕΑΠ η ενοποίηση του κλάδου, προκειμένου να προσελκύσει μεγάλους ξένους επενδυτές.
Ο Πάνος Καρπάθιος, Διευθύνων Σύμβουλος της Karpathios Development στάθηκε στη σημασία του σχεδιασμού και την ανάγκη να διαβλέπει μία εταιρεία την πραγματική ανάγκη. Τόνισε ότι αυτή τη στιγμή η εταιρεία έχει υπό ανέγερση 150.000 τ.μ. και το πλάνο της είναι να δημιουργήσει ένα Θριάσιο πίσω από το Θριάσιο μέχρι το 2028. Οι επενδύσεις εστιάζουν κυρίως στα logistics και στον τουριστικό κλάδο.
Ο Γιώργος Ταμπουρέας, Γενικός Διευθυντής της Telekom Estate σημείωσε πως η εταιρεία διαχειρίζεται 2.300 ακίνητα σε όλη την χώρα, συνολικής αξίας 1,3 δις. ευρώ. Στάθηκε στο κτίριο Ιλισσός, το οποίο μισθώθηκε στο υπουργείο Εσωτερικών, στο μεγάλο ακίνητο στην Πάτρα, που μετατρέπεται σε δικαστικό μέγαρο και θα παραδοθεί του χρόνου στο υπουργείο Δικαιοσύνης, αλλά και στο μέγαρο της Πατησίων, που θα μετατραπεί σε σύγχρονους χώρους γραφείων. Όπως είπε οι σχετικές μελέτες έχουν ολοκληρωθεί και σύντομα θα ξεκινήσει η κατασκευή.
Ο Κέννυ Ευαγγέλου, Partner, Deal Advisory, Real Estate της KPMG υπογράμμισε ότι η πρόκληση για έναν επενδυτή είναι να αγοράσει ένα ακίνητο με χαμηλή απόδοση και να δημιουργήσει υπεραξία. Σημείωσε πως η ωρίμανση είναι εχθρός των εύκολων αποδόσεων, όχι των υψηλών αποδόσεων, τόνισε πως η εναλλακτική χρήση δεν δίνει αυτομάτως καλύτερη απόδοση και στάθηκε στη μεγάλη έλλειψη από φοιτητικές κατοικίες.
Ο Χρήστος Κοσμάς, Partner, Strategy & Transactions, Real Estate Leader της Deloitte ανέφερε ότι η επενδυτική βαθμίδα προσέλκυσε επενδυτές από το εξωτερικό και σημείωσε ότι συνεχίζει να υπάρχει αύξηση στις τιμές, αλλά το ποσοστό αυτής της αύξησης επιβραδύνεται. γιατί ωριμάζει η αγορά. Τόνισε πως η Αθήνα είναι η τρίτη πιο ακριβή ευρωπαϊκή πόλη στην αγορά κατοικίες με βάση το διαθέσιμο εισόδημα, λέγοντας ότι απαιτούνται 16 χρόνια μισθών για την αγορά ενός σπιτιού.
Ο Νίκος Κουντουριώτης, Διευθύνων Εταίρος της Colliers Greece & Cyprus σημείωσε πως υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για αποθήκες και ξενοδοχεία και υπογράμμισε τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στην επόμενη μέρα της αγοράς, λέγοντας πως αποτελεί την αρχή της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης. Αναφερόμενος στο build to rent είπε πως δεν υπάρχουν οικόπεδα με συντελεστές για να δώσουν μεγάλες αναπτύξεις.
Ο Δημήτρης Παπούλης, Διευθύνων Σύμβουλος της Trade Estates τόνισε ότι οι επενδυτές αναζητούν ασφάλεια, διαφάνεια, κρίσιμο μέγεθος και δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης. Σημείωσε ότι η εξειδίκευση της εταιρείας της έχει δώσει βαθύτερη γνώση και στενές σχέσεις με ξένους retailers, λέγοντας πως η πλατφόρμα έχει 25 εκ. επισκέψεις τον χρόνο, δημιουργώντας ένα πανίσχυρο asset μέσα στο asset. Τόνισε πως το πενταετές πλάνο των 750 εκ. ευρώ έως το τέλος του 2028 θα υλοποιηθεί ταχύτερα, γι' αυτό και τίθεται νέος στόχος για 1 δις. ευρώ έως το 2031.
Ο Γιάννης Παρασκευόπουλος, Γενικός Διευθυντής της Danos, an alliance member of BNP Paribas Real Estate, σημείωσε ότι καταγράφεται αυξανόμενη ζήτηση για τον τομέα της φιλοξενίας από ξένους επενδυτές, κυρίως σε τετράστερα και πεντάστερα ξενοδοχεία. Υπογράμμισε πως υλοποιούνται τόσο αναπτύξεις από το μηδέν όσο και εξαγορές από το υφιστάμενο ξενοδοχειακό απόθεμα. Εκτίμησε ότι θα συνεχιστεί η θετική ζήτηση στον κλάδο του τουρισμού, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες που ευνοήθηκαν από τη μετατόπιση των ροών λόγω του πολέμου.
Ο Δημήτρης Μελαχροινός, Συν-Ιδρυτής & Διευθύνων Σύμβουλος του Spitogatos.grυπογράμμισε πως το έλλειμα προσφοράς κατοικίας αντικατοπτρίζεται στην πίεση να ανέβουν οι τιμές, αλλά και στην αδυναμία πολλών νοικοκυριών να ανταποκριθούν στο κόστος. Χαρακτήρισε αναγκαίο να υπάρξει ένα σοκ προσφοράς, προκειμένου να καλυφθεί το έλλειμμα προσιτής κατοικίας. Επισήμανε ότι φέτος καταγράφεται αύξηση τιμών της τάξης του 5%, ποσοστό που συνιστά τον χαμηλότερο ρυθμό αύξησης τα τελευταία 9 χρόνια. Ανέφερε ότι οι περιοχές που έχουν κεφαλαιοποιήσει την αύξηση είναι το κέντρο της Αθήνας και τα νότια Προάστια, συμπληρώνοντας πως το 20% των αναζητήσεων στην πλατφόρμα γίνονται από το εξωτερικό, με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για αγορά κατοικίας να προέρχεται από ΗΠΑ, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο Δημήτρης Οικονόμου, Συν-Ιδρυτής & Διευθύνων Σύμβουλος της MyStudentFlat τόνισε ότι η εταιρεία δημιούργησε την πρώτη πλατφόρμα για την προσβασιμότητα των φοιτητών στις κατοικίες, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να τα κλείσουν, να πληρώσουν και να κάνουν το συμβόλαιο online. Τόνισε ότι η φοιτητική κατοικία αποτελεί το νούμερο τρία asset στην Ευρώπη, όχι όμως και στην Ελλάδα, όπου υπολείπεται σημαντικά. Χαιρέτισε την πρόταση του πρωθυπουργού για το build to rent, λέγοντας ότι εφαρμόζεται ήδη στην Κύπρο, όπου η εταιρεία αναπτύσσει και θα παραδώσει 104 διαμερίσματα μέχρι το 2028. Ο κ. Οικονόμου ανακοίνωσε επίσης ότι τον Ιανουάριο θα τεθεί σε λειτουργία η νέα πλατφόρμα My Business Flat, με εξειδικευμένο χαρτοφυλάκιο ακινήτων, προσθέτοντας ότι στόχος της εταιρείας είναι η επέκταση πέραν της Ελλάδος μετά το 2028.
Η Λίλα Τσιτσογιαννοπούλου, Director of Real Estate Advisory της PwC υποστήριξε ότι η ελληνική αγορά prime ακινήτων διανύει μία από τις καλύτερες περιόδους της, με έντονη δυναμική, ουσιαστικές αλλαγές και επενδυτικά κεφάλαια πιο επιλεκτικά από το παρελθόν. Σημείωσε πώς το μεγαλύτερο ενδιαφέρον εντοπίζεται στα logistics, ενώ ακολουθούν τα σύγχρονα βιοκλιματικά κτίρια γραφείων και τα ξενοδοχεία. Η κυρία Τσιτσογιαννοπούλου τόνισε πως το επόμενο μεγάλο στοίχημα στην αγορά κατοικίας είναι η μετατόπιση σε μοντέλα ενοικίασης, προσθέτοντας πως η τεχνολογία και η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελούν επιταχυντές της αξίας μιας επένδυσης.
Τέλος, η Τάνια Τζίκα, Πρόεδρος της ELVIAL,επισήμανε πως οι τάσεις της αγοράς ακολουθούν τη γενικότερη αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ποιότητα ενός κτιρίου, εξηγώντας πως αυξάνεται η ζήτηση για προϊόντα υψηλή ενεργειακής απόδοσης. Τόνισε οτι οι εταιρείες πρέπει να παρέχoυν ολοκληρωμένες λύσεις και ένα πακέτο υπηρεσιών και αναφέρθηκε στη συμμετοχή της ELVIAL σε μεγάλα επενδυτικά έργα, όπως το ΦΙΞ στη Θεσσαλονίκη, λέγοντας πως αποτελεί ένα εμβληματικό έργο, που θα αλλάξει ριζικά τη δυτική είσοδο της πόλης.
