Νέα δεδομένα για την εκπροσώπηση των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα δημιουργεί η ανακοίνωση του Λευκού Οίκου, την Τρίτη 13 Οκτωβρίου, ότι ζητήθηκε η παραίτηση της Αμερικανίδας πρέσβειρας Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
Η εξέλιξη ήρθε μία ημέρα μετά τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι εξετάζει την απομάκρυνσή της και φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα ποιος θα αναλάβει την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα και πόσος χρόνος θα χρειαστεί μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Η απάντηση εξαρτάται από δύο διαφορετικές αποφάσεις: την αποχώρηση της σημερινής πρέσβεως, για την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος δεν χρειάζεται κοινοβουλευτική έγκριση, και τον διορισμό του διαδόχου της, που προϋποθέτει συγκεκριμένα συνταγματικά και διπλωματικά βήματα.
Γιατί ο Τραμπ μπορεί να απομακρύνει έναν πρέσβη χωρίς έγκριση
Στο αμερικανικό σύστημα, η απομάκρυνση ενός πρέσβη δεν ακολουθεί την ίδια διαδικασία με τον διορισμό του.
Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών μπορεί να τερματίσει την πρεσβευτική θητεία χωρίς να ζητήσει προηγουμένως τη συγκατάθεση του Κογκρέσου.
Αντίθετα, το άρθρο II του αμερικανικού Συντάγματος προβλέπει ότι ο διορισμός πρέσβεων γίνεται από τον πρόεδρο με τη συμβουλή και τη συγκατάθεση της Γερουσίας.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων δεν συμμετέχει στη διαδικασία έγκρισης των συγκεκριμένων διορισμών.
Με άλλα λόγια, η Γερουσία καλείται να εγκρίνει την επιλογή ενός νέου πρέσβη, αλλά η αρχική αυτή έγκριση δεν υποχρεώνει τον πρόεδρο να τον διατηρήσει στη θέση του για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Επιπλέον, η απομάκρυνση ενός πρέσβη δεν προϋποθέτει πειθαρχική καταδίκη. Πρόκειται για διαδικασία διακριτή από οποιαδήποτε διερεύνηση ενδεχόμενων παραπτωμάτων.
Ποιος αναλαμβάνει την πρεσβεία στην Αθήνα μέχρι να έρθει ο διάδοχος
Η αποχώρηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ δεν συνεπάγεται διακοπή της λειτουργίας της αμερικανικής πρεσβείας στην Ελλάδα.
Κατά το διάστημα που η θέση του πρέσβη παραμένει κενή, η διπλωματική αποστολή συνεχίζει κανονικά τη δραστηριότητά της υπό προσωρινή διοίκηση.
Σύμφωνα με τους κανονισμούς του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, τα καθήκοντα του επικεφαλής αναλαμβάνει κατά κανόνα ο αναπληρωτής αρχηγός της αποστολής, ο οποίος ασκεί χρέη επιτετραμμένου.
Παράλληλα, το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας υποδοχής ενημερώνεται για το πρόσωπο που αναλαμβάνει προσωρινά τη διοίκηση της πρεσβείας.
Το καθεστώς αυτό μπορεί να διατηρηθεί για όσο διάστημα απαιτηθεί μέχρι την τοποθέτηση νέου πρέσβη.
Πώς διορίζεται ο νέος Αμερικανός πρέσβης
Για να αποκτήσει η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα νέο επικεφαλής, ο Λευκός Οίκος πρέπει, κατά τη συνήθη διαδικασία, να προχωρήσει στην επιλογή και την επίσημη υποβολή υποψηφιότητας στη Γερουσία.
Η υποψηφιότητα εξετάζεται αρχικά από την Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων και στη συνέχεια ακολουθεί η διαδικασία έγκρισης από το Σώμα.
Ωστόσο, ακόμη και η θετική απόφαση της Γερουσίας δεν σημαίνει ότι ο νέος πρέσβης μπορεί να αναλάβει αμέσως καθήκοντα στην Αθήνα.
Πρέπει προηγουμένως να ολοκληρωθεί ο διορισμός του και να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες διπλωματικές διατυπώσεις, στις οποίες περιλαμβάνεται και η επίδοση των διαπιστευτηρίων.
Επομένως, το χρονικό διάστημα μέχρι την άφιξη του νέου Αμερικανού πρέσβη εξαρτάται τόσο από την ταχύτητα με την οποία θα κινηθεί ο Ντόναλντ Τραμπ όσο και από τον χρόνο που θα χρειαστεί η Γερουσία για να εξετάσει και να εγκρίνει την επιλογή του.
Πώς επηρεάζουν τη διαδικασία οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου
Ένας επιπλέον παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει το χρονοδιάγραμμα είναι οι ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες θα διεξαχθούν στις 3 Νοεμβρίου 2026.
Η εκλογική αναμέτρηση θα καθορίσει τους νέους κομματικούς συσχετισμούς στο Κογκρέσο, η θητεία του οποίου αρχίζει στις 3 Ιανουαρίου 2027.
Μέχρι τότε, η σημερινή Γερουσία διατηρεί την αρμοδιότητα να εξετάζει και να εγκρίνει υποψηφιότητες για πρεσβευτικές θέσεις.
Η τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδος ολοκληρώνεται στις 12 το μεσημέρι της 3ης Ιανουαρίου 2027, όταν ξεκινά η θητεία των νέων μελών του Κογκρέσου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι λήγει ταυτόχρονα η θητεία όλων των γερουσιαστών. Οι γερουσιαστές εκλέγονται για εξαετή θητεία και η ανανέωση των εδρών τους πραγματοποιείται τμηματικά.
Το κρίσιμο στοιχείο για τη διαδοχή στην αμερικανική πρεσβεία της Αθήνας είναι τι θα συμβεί εάν ο Λευκός Οίκος υποβάλει μια υποψηφιότητα, αλλά η Γερουσία δεν προλάβει να την εγκρίνει πριν από την ολοκλήρωση της κοινοβουλευτικής περιόδου.
Σε αυτή την περίπτωση, η εκκρεμής υποψηφιότητα επιστρέφεται στον πρόεδρο και πρέπει να υποβληθεί εκ νέου, προκειμένου να εξεταστεί από τη Γερουσία του νέου Κογκρέσου.
Συνεπώς, οι εκλογές δεν καθορίζουν άμεσα ποιος θα είναι ο επόμενος Αμερικανός πρέσβης στην Ελλάδα, μπορούν όμως να επηρεάσουν τη διαδικασία έγκρισης και, κατ' επέκταση, τον χρόνο ανάληψης των καθηκόντων του.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ανακαλούνται Αμερικανοί πρέσβεις
Η απομάκρυνση Αμερικανών πρέσβεων πριν από την ολοκλήρωση της θητείας τους δεν αποτελεί πρωτοφανή πρακτική, ιδιαίτερα σε περιόδους αλλαγής κυβέρνησης ή αναπροσαρμογής των προτεραιοτήτων της εξωτερικής πολιτικής.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Ιανουάριος του 2017, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανέλαβε για πρώτη φορά την προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τότε ζητήθηκε από τους πολιτικά διορισμένους πρέσβεις της κυβέρνησης Μπαράκ Ομπάμα να αποχωρήσουν από τις θέσεις τους έως την ημέρα της ορκωμοσίας του νέου προέδρου.
Αντίστοιχη κίνηση σημειώθηκε και τον Δεκέμβριο του 2025, όταν η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε στην ανάκληση σχεδόν 30 πρέσβεων και άλλων ανώτερων διπλωματών καριέρας.
Η απόφαση είχε αποδοθεί στην επιδίωξη ευθυγράμμισης των αμερικανικών διπλωματικών αποστολών με τις προτεραιότητες της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης.
Είχε προκαλέσει, ωστόσο, αντιδράσεις από Δημοκρατικούς γερουσιαστές, οι οποίοι ζήτησαν την ανατροπή της, προειδοποιώντας για τις επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν τα κενά στην αμερικανική διπλωματική εκπροσώπηση.
Πότε μπορεί να φτάσει νέος πρέσβης στην Αθήνα
Μετά το αίτημα παραίτησης της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, το επόμενο βήμα ανήκει στον Λευκό Οίκο, ο οποίος καλείται να επιλέξει το πρόσωπο που θα προτείνει για την αμερικανική πρεσβεία στην Ελλάδα.
Από εκεί και πέρα, καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσει η Γερουσία, η οποία έχει την αρμοδιότητα να εγκρίνει τον διορισμό.
Το γεγονός ότι μεσολαβούν οι ενδιάμεσες εκλογές και η έναρξη της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα στο χρονοδιάγραμμα.
Μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι απαιτούμενες διαδικασίες, η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα μπορεί να συνεχίσει τη λειτουργία της υπό επιτετραμμένο, χωρίς να είναι απαραίτητη η άμεση τοποθέτηση νέου πρέσβη.
