Στα αζήτητα παραμένει η συντριπτική πλειονότητα των καταπατημένων εκτάσεων του Δημοσίου, καθώς τουλάχιστον το 87% δεν έχει ενταχθεί μέχρι σήμερα στη διαδικασία εξαγοράς. Αυτό συμβαίνει λίγες ημέρες πριν από τη λήξη, στις 11 Σεπτεμβρίου, της παράτασης ενός έτους που είχε δοθεί από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟΟ) για την υποβολή αιτήσεων από τους ιδιώτες που κατέχουν τις συγκεκριμένες εκτάσεις.
Το ενδιαφέρον για τη ρύθμιση παραμένει περιορισμένο. Μέχρι σήμερα έχουν υποβληθεί περίπου 12.000 αιτήσεις εξαγοράς, αρκετές από τις οποίες μάλιστα δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, σε σύνολο περίπου 90.000 καταπατημένων εκτάσεων. Η χαμηλή συμμετοχή καταγράφεται παρά τα σημαντικά κίνητρα που προβλέπει η σχετική νομοθεσία, καθώς οι εκπτώσεις στο τίμημα της εξαγοράς μπορούν, ανάλογα με την περίπτωση, να φτάσουν έως και το 80%, ενώ η εξόφληση μπορεί να γίνει σε έως 60 άτοκες δόσεις.
Οι αυστηρές προϋποθέσεις υπαγωγής, ο μεγάλος αριθμός δικαιολογητικών που απαιτούνται, αλλά και το συνολικό κόστος της εξαγοράς, το οποίο εξακολουθεί να θεωρείται υψηλό παρά τις προβλεπόμενες εκπτώσεις, φαίνεται πως λειτουργούν αποτρεπτικά για σημαντικό αριθμό ενδιαφερομένων.
Παράλληλα, ένας ακόμη παράγοντας που περιορίζει το ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι αρκετοί ιδιώτες έχουν ήδη δηλώσει τις συγκεκριμένες εκτάσεις στο Ελληνικό Κτηματολόγιο και επιλέγουν να διεκδικήσουν δικαστικά την κυριότητά τους, αντί να καταβάλουν τίμημα για την εξαγορά τους από το Δημόσιο.
Ζητείται νέα παράταση
Με δεδομένη τη χαμηλή ανταπόκριση, στο ΥΠΕΘΟΟ έχουν ήδη κατατεθεί αιτήματα για νέα παράταση της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων εξαγοράς των καταπατημένων εκτάσεων. Μεταξύ των φορέων που ζητούν παράταση είναι και η Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου, η οποία παράλληλα προτείνει αλλαγές στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Όπως επισημαίνει η Ένωση, οι ιδιαίτερες ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές συνθήκες που επικρατούν στα Δωδεκάνησα καθιστούν, σε αρκετές περιπτώσεις, εξαιρετικά δύσκολη ή ακόμη και αδύνατη την εφαρμογή των προβλεπόμενων ρυθμίσεων.
Ένα από τα βασικότερα ζητήματα αφορά την υποχρέωση προηγούμενης δήλωσης του ακινήτου στο Ε9, όταν δεν υπάρχει ΚΑΕΚ, αυτοτελής κτηματολογική μερίδα ή άλλα απαραίτητα στοιχεία για την ακριβή ταυτοποίηση του ακινήτου.
Για τον λόγο αυτό, η Ένωση ζητά ουσιαστική παράταση της προθεσμίας, καθώς και τη θέσπιση ειδικής μεταβατικής ρύθμισης για τα Δωδεκάνησα. Παράλληλα, προτείνει να προβλέπεται εξαίρεση από την υποχρέωση προηγούμενης δήλωσης στο Ε9 στις περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται αντικειμενική αδυναμία, ενώ ζητά η μακροχρόνια κατοχή των ακινήτων να μπορεί να αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο μέσο.
Η διαδικασία
Η είσοδος των αιτούντων στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ γίνεται με τη χρήση κωδικών Τaxisnet και δίνεται η δυνατότητα υποβολής της αίτησης εξαγοράς από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Για την υποβολή της αίτησης απαιτείται παράβολο 300 ευρώ, το οποίο συμψηφίζεται με το τίμημα εξαγοράς ή επιστρέφεται, εφόσον η αίτηση απορριφθεί.
Επίσης, μαζί με την αίτηση, θα πρέπει να υποβάλλουν μια σειρά δικαιολογητικά όπως τοπογραφικό διάγραμμα του προς εξαγορά δημοσίου ακινήτου με συνημμένη δήλωση μηχανικού, φύλλο προσδιορισμού της αντικειμενικής αξίας οικοπέδου ή γηπέδου, βεβαίωση όρων δόμησης της αρμόδιας υπηρεσίας δόμησης, οικοδομική άδεια, εφόσον υπάρχει, τίτλους από τους οποίους προκύπτει η κατοχή και συνοδευτικό σημείωμα, στο οποίο αποτυπώνεται η κατοχή, υπεύθυνη δήλωση για την έκταση των προς εξαγορά δημοσίων ακινήτων, έγγραφο για τη χρήση του δημοσίου ακινήτου και αντίγραφο του εντύπου Ε1 και Ε9.
Βασική προϋπόθεση του δικαιώματος υποβολής αίτησης εξαγοράς είναι η άσκηση από τον ίδιο τον αιτούντα ή τους δικαιοπαρόχους, επί δημοσίου ακινήτου, αδιαλείπτως κατοχή: επί 30 τουλάχιστον έτη με τίτλο, επί 40 τουλάχιστον έτη χωρίς τίτλο, εφόσον ο αιτών χρησιμοποιεί το ακίνητο ως την κύρια κατοικία του ή ως βοηθητικό χώρο αυτής ή για να ασκεί τουριστική, βιοτεχνική, βιομηχανική, εμπορική ή αγροτική δραστηριότητα.
Σημειώνεται ότι με το νέο πλαίσιο καταργήθηκε η προϋπόθεση ύπαρξης κτίσματος για την υποβολή της αίτησης εξαγοράς ενώ δεν επιτρέπεται η εξαγορά ακινήτου με αυθαίρετο κτίσμα.
Επίσης το ακίνητο θα πρέπει να έχει δηλωθεί στο έντυπο «Ε9» για τα 5 τουλάχιστον έτη που προηγούνται της αίτησης, προκειμένου να είναι σαφές ότι οι αιτούντες θεωρούσαν πως το ακίνητο είναι δικό τους.
Εφόσον η αίτηση εγκριθεί από την αρμόδια επιτροπή εντός 5 ημερών εκδίδεται πιστοποιητικό αποδοχής το οποίο κοινοποιείται στον αιτούντα και περιλαμβάνει την περιγραφή του εξαγοραζόμενου ακινήτου (εμβαδόν και όρια), τα στοιχεία του αιτούντος, το τίμημα εξαγοράς, καθώς και το ποσό της εφάπαξ και τμηματικής καταβολής.
Η εξαγορά
Το τίμημα υπολογίζεται με βάση τις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων και κοινωνικά κριτήρια (για ευπαθείς ομάδες, πολύτεκνους, άτομα με αναπηρία). Επί του τιμήματος εξαγοράς προβλέπονται εκπτώσεις που φτάνουν το ανώτατο μέχρι 80%, ανάλογα με την προσωπική και οικογενειακή κατάσταση του αιτούντος.
Επίσης, εφαρμόζεται έκπτωση:
- 50%, αν ο ιδιώτης έχει αναγνωριστεί πρωτόδικα ως κύριος του ακινήτου.
- 50%, αν ο ιδιώτης έχει αναγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και έχει ασκηθεί αγωγή από το Δημόσιο ή δεν έχει παρέλθει η προθεσμία άσκησης αγωγής.
- 70%, αν έχει ασκήσει ένδικο μέσο κατά δικαστικής απόφασης για την αναγνώριση της κυριότητας του ακινήτου έως την 31-12-2022.
- 80% επί της αντικειμενικής αξίας για ακίνητο που καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες του αιτούντος (ή του αρχικού δικαιοπαρόχου), ως αποτέλεσμα μαζικής εγκατάστασης πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964.
Το τίμημα εξοφλείται είτε εφάπαξ με έκπτωση 10% είτε τμηματικά σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό τα 100 ευρώ μηνιαίως.
