Στο πεδίο του ιδιωτικού χρέους επιχειρεί να ενισχύσει την πολιτική του παρουσία το ΠΑΣΟΚ, καταθέτοντας σειρά προτάσεων για την προστασία της κύριας κατοικίας, τις ρυθμίσεις οφειλών, τα «κόκκινα» δάνεια και τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο.
Ωστόσο, από την πλευρά της κυβέρνησης υποστηρίζεται ότι σημαντικό μέρος των προτάσεων που παρουσιάζονται ως νέο σχέδιο αποτελεί ήδη εφαρμοσμένη πολιτική, ενώ άλλες είτε προσκρούουν στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο είτε, σύμφωνα με το κυβερνητικό επιχείρημα, δημιουργούν ζητήματα ισονομίας για όσους έχουν ήδη εξυπηρετήσει τις υποχρεώσεις τους.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία συνοψίζεται στη θέση ότι η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους δεν μπορεί να βασίζεται σε οριζόντιες υποσχέσεις, αλλά σε μηχανισμούς που λαμβάνουν υπόψη την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, την περιουσιακή κατάσταση των οφειλετών και τους κανόνες που ισχύουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Προστασία κύριας κατοικίας: Ήδη έχει θεσμοθετηθεί
Μία από τις βασικές προτάσεις του ΠΑΣΟΚ αφορά την επαναφορά της προστασίας της κύριας κατοικίας.
Η κυβέρνηση απαντά ότι η σχετική προστασία έχει ήδη θεσμοθετηθεί και πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή στις 21 Σεπτεμβρίου.
Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, οι δανειολήπτες αποκτούν τη δυνατότητα να προστατεύσουν την πρώτη κατοικία τους μέσω σταδιακής αποπληρωμής των οφειλών σε δόσεις. Η διαδικασία πραγματοποιείται με αυτοματοποιημένο και αντικειμενικό τρόπο, χωρίς να απαιτείται η προσφυγή σε χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες.
Κατά την κυβερνητική θέση, επομένως, η προστασία της κύριας κατοικίας που το ΠΑΣΟΚ θέτει ως ζητούμενο αποτελεί ήδη θεσμοθετημένο μέτρο.
Οι 120 δόσεις και ο εξωδικαστικός μηχανισμός
Το ΠΑΣΟΚ ζητά επίσης την επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων.
Η κυβέρνηση αντιτείνει ότι το υφιστάμενο πλαίσιο περιλαμβάνει ήδη έως 72 δόσεις για παλαιότερες οφειλές, ενώ μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού προβλέπεται δυνατότητα ρύθμισης έως και 240 δόσεων για οφειλές προς το Δημόσιο.
Με αυτό το επιχείρημα, το κυβερνητικό αφήγημα είναι ότι το υφιστάμενο σύστημα προσφέρει ήδη περισσότερες και πιο ευέλικτες επιλογές από εκείνες που περιλαμβάνονται στη σχετική πρόταση του ΠΑΣΟΚ.
Η πρόταση για εξαγορά δανείων πριν από τα funds
Πιο σύνθετο είναι το ζήτημα της πρότασης να δίνεται στον οφειλέτη η δυνατότητα να εξαγοράζει την οφειλή του σε χαμηλότερη τιμή, πριν αυτή μεταβιβαστεί σε fund.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι μια τέτοια ρύθμιση προσκρούει στους ευρωπαϊκούς κανόνες περί αφερεγγυότητας.
Αντί για λύσεις που, σύμφωνα με την ίδια επιχειρηματολογία, δεν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στο ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο, η κυβέρνηση επικαλείται τα εργαλεία ρύθμισης που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Μέσω αυτών, υποστηρίζει, παρέχεται η δυνατότητα ακόμη και κουρέματος οφειλών σε περιπτώσεις όπου αυτό δικαιολογείται από την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη.
Το βασικό κυβερνητικό επιχείρημα είναι ότι το ιδιωτικό χρέος απαιτεί εφαρμόσιμες και ρεαλιστικές λύσεις και όχι προτάσεις που μπορεί να προσκρούσουν στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.
Ελβετικό φράγκο: Το ζήτημα της ισονομίας
Ξεχωριστή θέση στη συζήτηση καταλαμβάνουν τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο.
Η κυβέρνηση ασκεί κριτική στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ, υποστηρίζοντας ότι δεν λαμβάνει υπόψη την πορεία όσων έχουν ήδη αποπληρώσει τα δάνειά τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, πάνω από το 33% των δανείων σε ελβετικό φράγκο έχει ήδη αποπληρωθεί.
Το κυβερνητικό επιχείρημα είναι ότι οποιαδήποτε νέα ρύθμιση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη και αυτή την κατηγορία δανειοληπτών, ώστε η προσπάθεια αντιμετώπισης ενός προβλήματος να μην οδηγήσει στη δημιουργία μιας νέας ανισότητας εις βάρος όσων υπήρξαν συνεπείς στις υποχρεώσεις τους.
Η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε δική της ρύθμιση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, την οποία χαρακτηρίζει ρεαλιστική και σταθμισμένη, με στόχο τη δημιουργία μεγαλύτερης σταθερότητας για το μέλλον και την ελάφρυνση των οφειλών.
Ενδεικτική, σύμφωνα με την κυβέρνηση, είναι και η ανταπόκριση των ίδιων των δανειοληπτών: έναν μήνα πριν από τη λήξη του προγράμματος, το 60% είχε ήδη υποβάλει αίτηση συμμετοχής.
«Υποχρεωτικός» εξωδικαστικός: Τι ισχύει σήμερα
Το ΠΑΣΟΚ θέτει επίσης ως αίτημα την υποχρεωτικότητα του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Και εδώ, η κυβερνητική απάντηση είναι ότι η υποχρεωτικότητα έχει ήδη ενσωματωθεί στο υφιστάμενο πλαίσιο.
Με τον ν. 5072/2023, οι πιστωτές υποχρεούνται να υποβάλλουν πρόταση ρύθμισης τόσο στους ευάλωτους δανειολήπτες όσο και σε μια ευρύτερη περίμετρο που καλύπτει σημαντικό μέρος της μεσαίας τάξης.
Στη συνέχεια, με τον ν. 5193/2025, τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια διπλασιάστηκαν, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με την κυβέρνηση, να δωδεκαπλασιαστεί ο αριθμός των πολιτών που καλύπτονται.
Παράλληλα, οι τράπεζες είναι πλέον υποχρεωμένες να καταθέτουν πρόταση ρύθμισης τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό.
Ο μηχανισμός βασίζεται σε δύο βασικές παραμέτρους:
- Την ικανότητα αποπληρωμής, με βάση το εισόδημα και τις δαπάνες του οφειλέτη.
- Την αξία της περιουσίας, ώστε η ρύθμιση να λαμβάνει υπόψη και τη διάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης.
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή αρχή της μη χειροτέρευσης, όπως ενσωματώνεται στον ν. 4738/2020, προβλέπει ότι οι πιστωτές δεν θα πρέπει να λάβουν λιγότερα από όσα θα εισέπρατταν σε περίπτωση ρευστοποίησης.
Στο ίδιο πλαίσιο έχουν θεσπιστεί ευνοϊκότερες ρυθμίσεις, μεταξύ άλλων σταθερό επιτόκιο 3% και αλγόριθμος που μπορεί να οδηγεί σε μεγαλύτερα «κουρέματα» οφειλών.
Τι έχει ήδη κάνει η κυβέρνηση
Πέρα από την απάντηση στις επιμέρους προτάσεις του ΠΑΣΟΚ, η κυβέρνηση επικαλείται μια σειρά παρεμβάσεων που έχουν ήδη νομοθετηθεί για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
Ευνοϊκότερη τοκοφορία για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη. Θεσμοθετήθηκε για όλους όσοι τηρούν τη ρύθμιση η ευνοϊκή τοκοφορία που αποφάσισε ο Άρειος Πάγος, ενώ προβλέφθηκε και αναδρομική εφαρμογή.
Αύξηση του ακατάσχετου ορίου. Το όριο αυξήθηκε στα 1.600 ευρώ για οφειλές προς το Δημόσιο και τις τράπεζες, με την κυβέρνηση να υπολογίζει ότι το μέτρο προσφέρει έως 350 ευρώ επιπλέον μηνιαία ρευστότητα σε περίπου 1,7 εκατ. φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις.
Άρση κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών. Θεσμοθετήθηκε η δυνατότητα άρσης της κατάσχεσης, υπό την προϋπόθεση ότι ο οφειλέτης θα έχει εξοφλήσει το 25% της οφειλής του.
Ρυθμίσεις έως 72 δόσεις. Προβλέφθηκε δυνατότητα υπαγωγής παλαιότερων οφειλών σε ρύθμιση έως 72 δόσεων.
Διεύρυνση της πρόσβασης στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Το όριο ένταξης μειώθηκε από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, διευρύνοντας την περίμετρο των πολιτών που μπορούν να αξιοποιήσουν τον μηχανισμό για μικρότερες οφειλές.
Προστασία της κύριας κατοικίας. Θεσμοθετήθηκε μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού με αυτοματοποιημένο και αντικειμενικό τρόπο.
Ρύθμιση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η λύση που εφαρμόζεται είναι ρεαλιστική και ισορροπημένη, επιχειρώντας να συνδυάσει την ελάφρυνση των δανειοληπτών με την ανάγκη να μην δημιουργούνται νέες ανισότητες.
Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης. Η ενεργοποίησή του δίνει τη δυνατότητα σε ευάλωτους οφειλέτες που δεν έχουν τη δυνατότητα να καταβάλουν ποσό για την εξυπηρέτηση του δανείου τους να παραμείνουν στην κατοικία τους ως μισθωτές, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα επαναγοράς της.
Οι αριθμοί πίσω από το ιδιωτικό χρέος
Πέρα από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις, η κυβέρνηση επικαλείται και τα διαθέσιμα στοιχεία για να υποστηρίξει ότι η εικόνα του ιδιωτικού χρέους έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, ο δείκτης του ιδιωτικού χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2025 στο 96,6%, έναντι 119,3% κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 27.
Με βάση τον συγκεκριμένο δείκτη, η Ελλάδα κατατάσσεται στη 15η θέση σε φθίνουσα σειρά μεταξύ των χωρών της ΕΕ.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εξέλιξη του ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους. Από το 2018 έως το πρώτο τρίμηνο του 2026, ο δείκτης του ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους ως ποσοστό του συνολικού ιδιωτικού χρέους μειώθηκε κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες, από 70,8% σε 56,7%.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει, σύμφωνα με την κυβερνητική επιχειρηματολογία, τη βελτίωση που έχει σημειωθεί στην εξυπηρέτηση των οφειλών.
Τα «κόκκινα» δάνεια σε πτώση
Ανάλογη είναι η εικόνα και στους χρηματοδοτικούς φορείς, δηλαδή τις τράπεζες και τους servicers.
Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν μειωθεί από 99,7 δισ. ευρώ το 2018 σε 72,34 δισ. ευρώ σήμερα.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η μεταβολή στον λόγο μη εξυπηρετούμενου προς εξυπηρετούμενο δανεισμό. Το 2018 ο συγκεκριμένος δείκτης ανερχόταν στο 101,3%, γεγονός που σήμαινε ότι ο μη εξυπηρετούμενος δανεισμός βρισκόταν σχεδόν στα ίδια επίπεδα με τον εξυπηρετούμενο.
Σήμερα ο δείκτης έχει υποχωρήσει στο 39,7%.
Με άλλα λόγια, ο εξυπηρετούμενος δανεισμός είναι πλέον υπερδιπλάσιος του μη εξυπηρετούμενου, ενώ ταυτόχρονα τα «κόκκινα» δάνεια έχουν μειωθεί σημαντικά και σε απόλυτους αριθμούς.
Η μάχη για το ιδιωτικό χρέος συνεχίζεται
Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί τα παραπάνω στοιχεία για να υποστηρίξει ότι το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους παραμένει σοβαρό, αλλά η εικόνα της χώρας έχει αλλάξει σημαντικά σε σχέση με το 2018.
Στο κυβερνητικό αφήγημα, επομένως, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι εάν απαιτούνται νέες παρεμβάσεις, αλλά εάν αυτές μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη, εάν είναι συμβατές με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και εάν διασφαλίζουν ότι δεν θα δημιουργηθούν νέες ανισότητες μεταξύ των οφειλετών.
Το ιδιωτικό χρέος εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα και, όπως αναγνωρίζεται και από την κυβέρνηση, απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και νέες παρεμβάσεις όπου χρειάζεται.
Η πολιτική αντιπαράθεση, ωστόσο, μεταφέρεται πλέον στο ερώτημα εάν οι λύσεις που προτείνονται είναι πράγματι νέες ή εάν ένα σημαντικό μέρος τους αποτελεί επανάληψη μέτρων που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, το μήνυμα είναι σαφές: το ιδιωτικό χρέος δεν αντιμετωπίζεται με την ανακύκλωση παλαιών συνταγών, αλλά με μηχανισμούς που ήδη λειτουργούν, διευρύνονται και προσαρμόζονται στα πραγματικά δεδομένα της οικονομίας και στους ευρωπαϊκούς κανόνες.
