Σε εκτενή τετρασέλιδη συνέντευξή του στο ιταλικό περιοδικό L’Espresso , ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, στέλνει σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει περισσότερο στον εαυτό της, να μειώσει τις στρατηγικές της εξαρτήσεις και να κινηθεί με μεγαλύτερη ταχύτητα σε έναν κόσμο αυξανόμενου ανταγωνισμού.
Από την ενεργειακή ασφάλεια και την τεχνολογική κυριαρχία έως το ψηφιακό ευρώ, ο κ. Πιερρακάκης υπογραμμίζει ότι η ανταγωνιστικότητα και η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης θα κριθούν από την ικανότητά της να περνά από τη συζήτηση στην πράξη.
Για την δημοσιονομική ευελιξία αναφορικά με τις επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας:
«Η αρχική θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ήταν ότι δεν θα υπήρχε καμία παρέκκλιση από τους δημοσιονομικούς κανόνες και ότι κάθε απόφαση θα λαμβανόταν με βάση τις πραγματικές συνθήκες και τη σοβαρότητα της κρίσης που προερχόταν από τη Μέση Ανατολή.
Με την πάροδο των μηνών έγινε σαφές ότι δεν βρισκόμασταν στο ευνοϊκότερο δυνατό σενάριο και ότι η κρίση συνεχιζόταν.
Γι' αυτό η Επιτροπή προσανατολίστηκε σε μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, πάντοτε εντός του υφιστάμενου πλαισίου κανόνων, προκειμένου να στηριχθούν οι ενεργειακές επενδύσεις.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο παρουσίασε στο Eurogroup στοιχεία που δείχνουν ότι τα προσωρινά, στοχευμένα και καλά σχεδιασμένα μέτρα είναι τα πιο αποτελεσματικά, καθώς είναι και κοινωνικά δικαιότερα. Αντίθετα, τα οριζόντια μέτρα ωφελούν κυρίως τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο, ακόμη πιο ενδιαφέρον στοιχείο. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι επενδύσεις που είχαν ήδη πραγματοποιηθεί στις ενεργειακές υποδομές περιόρισαν κατά 12% τις επιπτώσεις της σημερινής ενεργειακής κρίσης.
Αυτό δείχνει ότι υπάρχει άμεση σύνδεση μεταξύ του βραχυπρόθεσμου και του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού: όσα κάνουμε σήμερα πρέπει να υπηρετούν και τους μακροπρόθεσμους στόχους μας.
Αυτό το 12% εξηγεί γιατί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να επιτρέψει αυτή την πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία για τις επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας».
Για τις παρεμβάσεις που μπορούν να γίνουν σε αυτό το πλαίσιο
«Οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη, όμως τα μέτρα θα πρέπει να συμβάλουν στη μείωση της εξάρτησής μας από τα ορυκτά καύσιμα. Αυτό μπορεί να αφορά μεγάλα επενδυτικά έργα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή στις υποδομές ηλεκτρικών δικτύων.
Θα μπορούσαν επίσης να περιλαμβάνουν επιδοτήσεις προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ώστε να αντικαταστήσουν συστήματα θέρμανσης που λειτουργούν με φυσικό αέριο ή πετρέλαιο με αντλίες θερμότητας και φωτοβολταϊκά, καθώς και κίνητρα για την ηλεκτροκίνηση».
Για την κοινή βιομηχανική πολιτική
«Πιστεύω ότι η τεχνολογία πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Χρειαζόμαστε μια κοινή αντίληψη για το τι σημαίνει πραγματικά "κυριαρχία".
Κατά τη γνώμη μου, η κυριαρχία δεν πρέπει να ταυτίζεται με την αυτάρκεια ή την πλήρη αυτονομία.
Πρέπει να εντοπίσουμε τους τομείς στους οποίους μπορούμε να ενισχύσουμε τους βιομηχανικούς μας πρωταθλητές και να τους μετατρέψουμε σε πραγματικά ευρωπαϊκούς πρωταθλητές και όχι απλώς εθνικούς. Παράλληλα, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε εκείνους τους τομείς στους οποίους μπορούμε να αποκτήσουμε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ακόμη κι αν σήμερα δεν το διαθέτουμε.
Στο παρελθόν το πετύχαμε σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως δεν είναι δυνατόν να το κάνουμε παντού. Πρέπει να επιλέξουμε προσεκτικά τους τομείς που είναι πραγματικά στρατηγικοί για την επιτυχία μας και για την ενίσχυση της οικονομικής κυριαρχίας της Ευρώπης.
Στους υπόλοιπους τομείς πρέπει να αντιληφθούμε ότι η κυριαρχία δεν επιτυγχάνεται απαραίτητα μέσω της ιδιοκτησίας των περιουσιακών στοιχείων, αλλά μέσω του ελέγχου και ενός έξυπνου ρυθμιστικού πλαισίου».
Για το τι σημαίνει «έλεγχος»
«Ας πάρουμε ως παράδειγμα το cloud. Τα δύο τρίτα της ευρωπαϊκής αγοράς υπηρεσιών cloud ελέγχονται σήμερα από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, ενώ δεν υπάρχει ακόμη ένας πραγματικά ευρωπαϊκός πρωταθλητής.
Σε αυτή την περίπτωση, μια έξυπνη ρυθμιστική προσέγγιση - για παράδειγμα η δυνατότητα μεταφοράς δεδομένων από έναν πάροχο σε άλλον με μηδενικό ή σχεδόν μηδενικό κόστος- θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της λύσης.
Αν οι διαθέσιμοι πόροι είναι περιορισμένοι, πρέπει να κατευθύνουμε τις επενδύσεις μας σε επιχειρήσεις που έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές και παγκόσμιους ανταγωνιστές.
Γύρω από αυτές τις επιχειρήσεις πρέπει να δημιουργηθούν ολόκληρα οικοσυστήματα.
Χωρίς μια σαφή στρατηγική για το πού επενδύουμε, είναι δύσκολο να αντιμετωπίσουμε ζητήματα όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Ο στόχος, όμως, δεν είναι να δημιουργήσουμε μια ευρωπαϊκή εκδοχή των πάντων. Δεν διαθέτουμε τους πόρους για κάτι τέτοιο».
Για το πώς αυτό αποτυπώνεται σε ένα παράδειγμα
«Ας σκεφτούμε τον ρόλο που διαδραματίζει η ASML στην Ολλανδία ή τη Mistral AI στη Γαλλία. Ένα από τα αγαπημένα μου παραδείγματα είναι οι υποδομές 5G.
Την περίοδο του παγκόσμιου ανταγωνισμού μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας για το 5G, η Ευρώπη διέθετε δύο βιομηχανικούς πρωταθλητές παγκόσμιας κλάσης: την Ericsson και τη Nokia.
Θα μπορούσαμε να είχαμε αξιοποιήσει αυτή την ευκαιρία για να δημιουργήσουμε ένα ολόκληρο βιομηχανικό οικοσύστημα γύρω από αυτές τις εταιρείες, εάν υπήρχε μια πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή αγορά τηλεπικοινωνιών.
Αντί γι' αυτό, εξακολουθούμε να έχουμε 27 διαφορετικές εθνικές ρυθμιστικές αρχές.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Deutsche Telekom πρέπει να συνεργάζεται με πολλές διαφορετικές ρυθμιστικές αρχές σε όλη την Ευρώπη, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες η T-Mobile έχει να συνομιλήσει μόνο με μία ομοσπονδιακή ρυθμιστική αρχή.
Αυτός ο κατακερματισμός αποτελεί σημαντικό εμπόδιο.
Στην Ελλάδα διαθέσαμε το 25% των εσόδων από τις δημοπρασίες φάσματος στη δημιουργία ενός επενδυτικού ταμείου, το οποίο στη συνέχεια χρηματοδότησε νεοφυείς επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο οικοσύστημα του 5G.
Ωστόσο, η Ελλάδα από μόνη της δεν διαθέτει την απαιτούμενη κλίμακα ώστε να επιτύχει τα αποτελέσματα που χρειάζονται.
Το ιδανικό σενάριο θα ήταν να είχε πραγματοποιηθεί μία ενιαία ευρωπαϊκή δημοπρασία ραδιοσυχνοτήτων και το ίδιο αυτό 25% να επενδυόταν σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Θα μπορούσαμε έτσι να δημιουργήσουμε ένα μεγάλο ευρωπαϊκό επενδυτικό ταμείο, το οποίο θα χρηματοδοτούσε νεοφυείς επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ενιαία αγορά που αναπτύσσουν τεχνολογίες γύρω από το 5G.
Αν το είχαμε κάνει, θα είχαμε αποκτήσει μια πραγματική ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική σε έναν τομέα όπου ήδη διαθέταμε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει υπολογίσει ότι το κόστος των υφιστάμενων εμποδίων στον τομέα των υπηρεσιών ισοδυναμεί με έναν δασμό ύψους 110% μεταξύ των κρατών-μελών.
Πρέπει να καταργήσουμε αυτά τα εμπόδια, ώστε να δημιουργήσουμε περισσότερη ανάπτυξη και περισσότερες θέσεις εργασίας».
Για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων
«Όλη η νομοθεσία και οι ρυθμιστικές πρωτοβουλίες που προωθούμε ,συμπεριλαμβανομένων και των ευρωπαϊκών συνταξιοδοτικών προϊόντων, αποσκοπούν ακριβώς στην άρση αυτών των εμποδίων.
Για τους πολίτες δεν είναι πάντοτε εύκολο να αντιληφθούν τι σημαίνει αυτό στην καθημερινότητά τους.
Αν ρωτήσουμε "τι έχει κάνει η Ευρώπη για εσάς;", οι περισσότεροι θα αναφέρουν τη δωρεάν περιαγωγή, το Erasmus ή τα διαρθρωτικά ταμεία.
Όμως η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων μπορεί να σημαίνει πολλά περισσότερα: μια νεοφυή επιχείρηση που αποκτά πραγματικά ευρωπαϊκή διάσταση, αδρανείς αποταμιεύσεις που κατευθύνονται σε παραγωγικές επενδύσεις, καθώς και μεγαλύτερες και ισχυρότερες ευρωπαϊκές τράπεζες».
Για το τι λείπει από το ευρώ ώστε να ανταγωνιστεί το δολάριο και το γουάν ως παγκόσμιο νόμισμα;
«Παρακολουθούμε τη συνολική ψηφιοποίηση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν μια στρατηγική που βασίζεται στην ιδιωτική καινοτομία και στα stablecoins.
Επέλεξαν να μην δημιουργήσουν ένα δημόσιο ψηφιακό δολάριο. Η Ευρώπη, αντίθετα, επέλεξε να δημιουργήσει έως το 2029 μια δημόσια ψηφιακή υποδομή: το ψηφιακό ευρώ.
Πάνω σε αυτή την υποδομή και στο αντίστοιχο κανονιστικό πλαίσιο θα μπορέσει στη συνέχεια να αναπτυχθεί και η ιδιωτική καινοτομία.
Σήμερα περίπου το 95% των stablecoins παγκοσμίως είναι συνδεδεμένο με το δολάριο, ενώ λιγότερο από το 1% συνδέεται με το ευρώ.
Γι' αυτό και το σχέδιο του ψηφιακού ευρώ έχει τόσο μεγάλη στρατηγική σημασία».
Για την διάθεση των πολιτών να αποδεχθούν αλλαγές
«Διετέλεσα υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης στην Ελλάδα από το 2019 έως το 2023. Όταν ξεκινήσαμε, η Ελλάδα ήταν πιθανότατα η πιο γραφειοκρατική χώρα της Ευρώπης. Σήμερα έχουμε ψηφιοποιήσει περισσότερες από 2.200 δημόσιες υπηρεσίες μέσω μιας ενιαίας πλατφόρμας.
Όταν με ρωτούσαν πώς θα πείσουμε τους πολίτες για την αξία αυτού του ψηφιακού μετασχηματισμού, απαντούσα πάντα το ίδιο:
Ο μόνος τρόπος να τους πείσεις είναι να το κάνεις πράξη.
Όταν οι πολίτες βλέπουν απτά αποτελέσματα, τότε η αλλαγή γίνεται αποδεκτή.
Έτσι, η ψηφιοποίηση εξελίχθηκε σε μία από τις πιο δημοφιλείς μεταρρυθμίσεις στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας».
Για το αν το ψηφιακό ευρώ θα ενισχύσει την ευρωπαϊκή κυριαρχία
«Αναμφίβολα ναι. Πριν όμως πρέπει να συμφωνήσουμε όλοι τι εννοούμε όταν μιλάμε για "κυριαρχία". Στην Ευρώπη χρησιμοποιούμε συχνά αυτή τη λέξη, αλλά όχι πάντα με το ίδιο περιεχόμενο. Για ορισμένους σημαίνει αυτονομία. Για άλλους σημαίνει έλεγχο. Για κάποιους άλλους σημαίνει ιδιοκτησία.
Χρειαζόμαστε μια κοινή αντίληψη. Μόνο έτσι μπορούμε να διαμορφώσουμε μια κοινή στρατηγική. Η Ευρώπη έχει σήμερα μπροστά της ένα "μέρισμα του προφανούς": την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, την άρση των εσωτερικών εμποδίων, τη δημιουργία μιας πραγματικά ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής και την ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας. Όλα αυτά αποτελούν μέρος της ίδιας στρατηγικής. Ήρθε η ώρα να περάσουμε στην πράξη».
Για τις κατηγορίες περί κακοδιαχείρισης των ευρωπαϊκών κονδυλίων
«Μόλις εντοπίσαμε προβλήματα στη διαχείριση των αγροτικών επιδοτήσεων, αποφασίσαμε να παρέμβουμε. Μεταφέραμε τις σχετικές αρμοδιότητες στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, έναν θεσμό που έχει ήδη επιδείξει σημαντικά απο τελέσματα στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.
Αναγνωρίσαμε το πρόβλημα, το συζητήσαμε δημόσια και ζητήσαμε τη στήριξη των ευρωπαϊκών θεσμών.»
