Το ισχυρό πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 διαμορφώνει τις προϋποθέσεις για έναν νέο κύκλο παρεμβάσεων στήριξης, με την κυβέρνηση να κρατά στάση αναμονής έως ότου λάβει το τελικό «πράσινο φως» από τις Βρυξέλλες. Από αυτό θα εξαρτηθεί τόσο το εύρος όσο και η στόχευση των μέτρων που θα απευθύνονται σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, σε μια περίοδο αυξημένης οικονομικής και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Οι μέχρι στιγμής εκτιμήσεις τοποθετούν το πρωτογενές πλεόνασμα κοντά στο 5% του ΑΕΠ, ποσοστό υψηλότερο από τον αρχικό στόχο του προϋπολογισμού. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί προσδοκίες για επιπλέον δημοσιονομικό χώρο, χωρίς ωστόσο να αίρει τους περιορισμούς που επιβάλλει το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.
Καθοριστικός σταθμός θεωρείται η Τετάρτη 22 Απριλίου, όταν η Eurostat θα ανακοινώσει τα οριστικά στοιχεία. Από εκεί και πέρα αναμένεται να ξεκινήσει και επίσημα η διαπραγμάτευση μεταξύ Αθήνας και Βρυξελλών για το ποιο μέρος του πλεονάσματος μπορεί να επιστρέψει στην οικονομία. Σε κάθε περίπτωση, η κυβερνητική στρατηγική παραμένει ευθυγραμμισμένη με τους κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πέρα από το ύψος, κρίσιμο ρόλο θα παίξει και η «ποιότητα» του πλεονάσματος. Εάν τα αυξημένα έσοδα αποδειχθούν διαρθρωτικά και μόνιμα, τότε ενισχύεται το επιχείρημα για μεγαλύτερη ευελιξία στη διάθεση πόρων. Αντίθετα, εάν πρόκειται για συγκυριακή επίδοση, τα περιθώρια παρεμβάσεων θα είναι πιο περιορισμένα και συντηρητικά.
Τρεις άξονες για τη διάθεση των πόρων
Μετά το «κλείδωμα» του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου, το οικονομικό επιτελείο θα κληθεί να κατανείμει τους πόρους σε τρεις βασικές κατευθύνσεις. Η πρώτη αφορά άμεσες ενισχύσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας, η οποία εντείνεται από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Η δεύτερη σχετίζεται με τη δημιουργία ενός πρόσθετου δημοσιονομικού «μαξιλαριού», ως ασπίδα απέναντι σε πιθανές νέες αναταράξεις. Η τρίτη αφορά τη διαμόρφωση ενός πακέτου φοροελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων, με ορίζοντα τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Στο τραπέζι συγκεκριμένα σενάρια
Ήδη εξετάζονται στοχευμένες παρεμβάσεις, με προτεραιότητα τη συγκράτηση των πιέσεων στις τιμές ενέργειας και καυσίμων. Μεταξύ των σεναρίων περιλαμβάνεται η παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης για έναν ακόμη μήνα, χωρίς όμως να διαφαίνεται πρόθεση για πιο βαθιά και μόνιμη παρέμβαση στις τιμές της αντλίας.
Ανοιχτό παραμένει επίσης το ενδεχόμενο επαναφοράς ενός νέου κύκλου Fuel Pass, εφόσον οι τιμές της βενζίνης διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, στο προσκήνιο επιστρέφει και το Market Pass, καθώς η άνοδος του πληθωρισμού εντείνει την ανάγκη για στήριξη των νοικοκυριών στο κόστος των βασικών αγαθών, κυρίως των τροφίμων, με στοχευμένα εισοδηματικά κριτήρια.
Στη «φαρέτρα» των μέτρων περιλαμβάνεται και η πιθανή ενεργοποίηση επιδοτήσεων σε ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο, σε περίπτωση νέας ενεργειακής έξαρσης. Την ίδια στιγμή, συνεχίζονται οι έλεγχοι στην αγορά και η εφαρμογή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους σε βασικά προϊόντα, με στόχο τον περιορισμό των φαινομένων αισχροκέρδειας.
Ισορροπία μεταξύ στήριξης και πειθαρχίας
Η τελική μορφή των παρεμβάσεων θα αποτελέσει άσκηση ισορροπίας ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης της κοινωνίας και των επιχειρήσεων και στη διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας της χώρας. Το επόμενο διάστημα, και κυρίως μετά τις ανακοινώσεις της Eurostat, θα κρίνει εάν το ισχυρό πλεόνασμα του 2025 μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστική ανάσα για την οικονομία ή αν θα οδηγήσει σε πιο περιορισμένες, προσεκτικές κινήσεις.
