Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) έθεσε σε λειτουργία μια σύγχρονη ψηφιακή πλατφόρμα παροχής υπηρεσιών στατιστικής πληροφόρησης. Στόχος της πλατφόρμας είναι να διευκολύνει την πρόσβαση, την κατανόηση και την αξιοποίηση των δεδομένων που παράγει το ΕΚΤ, στο πλαίσιο του ρόλου του ως Εθνική Αρχή του Ελληνικού Στατιστικού Συστήματος. Η πλατφόρμα DATAHub@EKT (https://datahub.ekt.gr) λειτουργεί ως κεντρικό σημείο αναφοράς για τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν την Έρευνα, την Τεχνολογική Ανάπτυξη και την Καινοτομία (ΕΤΑΚ).
Παράλληλα, συγκεντρώνει και παρουσιάζει δεδομένα για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό της χώρας. Μέσα από τη συνδυαστική παρουσίαση των στοιχείων, επιτρέπει τη συνολική κατανόηση των τάσεων και των αλληλεπιδράσεων που διαμορφώνουν το σύγχρονο παραγωγικό και ερευνητικό οικοσύστημα στην Ελλάδα.
Με τα εργαλεία ανάλυσης και οπτικοποίησης που προσφέρει, το DATAHub@EKT συμβάλλει ουσιαστικά στην τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων (evidence-based decision making). Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει τον σχεδιασμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση πολιτικών βασισμένων σε αξιόπιστα δεδομένα. Ταυτόχρονα, η πλατφόρμα DATAHub@EKT, που διακρίθηκε στα Βραβεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης 2024, αποσπώντας το πρώτο βραβείο στην κατηγορία «Καλύτερη Εφαρμοσμένη Ιδέα - Οίκοθεν για δράσεις ψηφιακού μετασχηματισμού του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και των εποπτευόμενων φορέων του», συμβάλλει στην αξιολόγηση της ερευνητικής και καινοτομικής δραστηριότητας, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, ενώ σε επιλεγμένες ενότητες, δίνεται και η δυνατότητα συγκριτικής ανάλυσης με διεθνή δεδομένα, επιτρέποντας την αποτύπωση της θέσης της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον.
«Το ΕΚΤ διαδραματίζει κομβικό ρόλο στον κύκλο χάραξης δημόσιας πολιτικής, υποστηρίζοντας τη λήψη αποφάσεων με τεκμηριωμένα δεδομένα, ενώ συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωση νέων προτάσεων πολιτικής που εδράζονται στη χρήση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη βιωσιμότητα των δημόσιων παρεμβάσεων. Με το DATAHub@EKT αξιοποιούμε τις ψηφιακές τεχνολογίες, με στόχο την οργάνωση και παροχή δεδομένων προς την ερευνητική κοινότητα, τον δημόσιο τομέα και τους πολίτες», δήλωσε ο διευθυντής του ΕΚΤ δρ Κυριάκος Τολιάς.
Οι επισκέπτες του DATAHub@EKT μπορούν να αντλήσουν αξιόπιστα στοιχεία για ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που αφορούν το οικοσύστημα ΕΤΑΚ. Μεταξύ άλλων, έχουν πρόσβαση σε δεδομένα για τις κρατικές πιστώσεις και τις συνολικές δαπάνες σε Έρευνα και Ανάπτυξη, καθώς και για το ανθρώπινο δυναμικό που απασχολείται στον τομέα αυτό. Παρουσιάζονται δείκτες για την καινοτομία στις ελληνικές επιχειρήσεις και για την πορεία του ψηφιακού τους μετασχηματισμού. Η πλατφόρμα περιλαμβάνει, επίσης, στοιχεία για τις επιστημονικές δημοσιεύσεις ελληνικών φορέων σε διεθνή περιοδικά, καθώς και για βασικούς περιφερειακούς δείκτες ΕΤΑΚ, ενώ παράλληλα, παρουσιάζει δεδομένα για τους κατόχους διδακτορικού τίτλου και για τη συμμετοχή των γυναικών στην Έρευνα και Ανάπτυξη. Ακόμη παρέχει πληροφορίες για την ερευνητική δραστηριότητα της χώρας και τη συμμετοχή της Ελλάδας σε ευρωπαϊκά ερευνητικά έργα, αναδεικνύοντας τη διεθνή παρουσία της ελληνικής έρευνας.
Λειτουργίες αναζήτησης και ανάλυσης δεδομένων
Στο DATAHub@EKT δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη δυνατότητα προσαρμοσμένης αναζήτησης και φιλτραρίσματος των δεδομένων. Με αυτόν τον τρόπο, κάθε χρήστης μπορεί να εντοπίζει εύκολα και με ακρίβεια την πληροφορία που τον ενδιαφέρει. Είτε αυτή αφορά συγκεκριμένες χρονικές περιόδους, γεωγραφικές ενότητες ή θεματικές κατηγορίες.
Παράλληλα, η πλατφόρμα προσφέρει πλούσιες διαδραστικές οπτικοποιήσεις. Γραφήματα, infographics, πίνακες και χάρτες συμβάλλουν στην άμεση κατανόηση των στοιχείων. Ταυτόχρονα, αναδεικνύουν τάσεις, συγκρίσεις και συσχετίσεις που συχνά δεν είναι εύκολα ορατές μέσα από την απλή αναπαράσταση ακατέργαστων δεδομένων.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η δυνατότητα διαχρονικής παρακολούθησης βασικών δεικτών, η οποία επιτρέπει στους χρήστες να εντοπίζουν μεταβολές και τάσεις στον χρόνο. Με αυτόν τον τρόπο, παρέχονται χρήσιμα εργαλεία για την αποτίμηση εξελίξεων και τη στήριξη της αξιολόγησης πολιτικών και στρατηγικών επιλογών. Τέλος, η πρόσβαση σε συνοδευτικές εκδόσεις και αναλυτικές παρουσιάσεις προσφέρει το απαραίτητο πλαίσιο ερμηνείας των στοιχείων. Αυτό ενισχύει την ουσιαστική κατανόηση των στατιστικών αποτελεσμάτων. Παράλληλα, η δυνατότητα λήψης πινάκων δεδομένων σε ανοικτή μορφή (.xlsx) επιτρέπει την περαιτέρω επεξεργασία και αξιοποίησή τους σε αναλύσεις, μελέτες και τεκμηριωτικές εργασίες, στο πλαίσιο δευτερογενούς χρήσης των διαθέσιμων στατιστικών στοιχείων.
Μια πλατφόρμα που απευθύνεται σε όσους λαμβάνουν αποφάσεις - και όχι μόνο
Το DATAHub@EKT απευθύνεται σε ένα ευρύ και πολυδιάστατο κοινό, με διαφορετικές ανάγκες και ρόλους. Πρωτίστως, υποστηρίζει τους διαμορφωτές πολιτικής και τα στελέχη της δημόσιας διοίκησης, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Μέσα από αξιόπιστα και συγκρίσιμα δεδομένα, τους παρέχει τα απαραίτητα εργαλεία για τον σχεδιασμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση πολιτικών στον τομέα της έρευνας, της καινοτομίας και του ψηφιακού μετασχηματισμού.
Παράλληλα, η πλατφόρμα εξυπηρετεί την επιστημονική και ερευνητική κοινότητα. Ερευνητές, ακαδημαϊκοί και φοιτητές αποκτούν πρόσβαση σε δομημένα στατιστικά στοιχεία και δείκτες, που μπορούν να αξιοποιηθούν για επιστημονικές μελέτες, αναλύσεις και συγκριτική έρευνα. Με αυτόν τον τρόπο, το DATAHub@EKT συμβάλλει τόσο στην παραγωγή νέας τεκμηριωμένης γνώσης όσο και στη διάχυση της επιστημονικής πληροφορίας.
Σημαντικά οφέλη προκύπτουν και για τον επιχειρηματικό κόσμο. Επιχειρήσεις, επιμελητήρια και φορείς της αγοράς μπορούν να χρησιμοποιούν τα δεδομένα και τις οπτικοποιήσεις της πλατφόρμας για να εντοπίζουν τάσεις, ευκαιρίες και αναδυόμενες δυναμικές. Έτσι, υποστηρίζεται ο στρατηγικός σχεδιασμός, η καινοτομία και η λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων βασισμένων σε στοιχεία.
Το DATAHub@EKT απευθύνεται, όμως, και στην κοινωνία των πολιτών. Δημοσιογράφοι, οργανώσεις, συλλογικοί φορείς και ενεργοί πολίτες έχουν πρόσβαση σε οπτικοποιημένα δεδομένα, που φωτίζουν με εύληπτο τρόπο κρίσιμα κοινωνικά, οικονομικά και αναπτυξιακά ζητήματα. Με τον τρόπο αυτό, ενισχύεται η διαφάνεια, η δημόσια ενημέρωση και ο ουσιαστικός δημόσιος διάλογος γύρω από την έρευνα, την καινοτομία και τις δημόσιες πολιτικές.
Από τα δεδομένα στην ερμηνεία: οι επιστημονικές δημοσιεύσεις ως παράδειγμα χρήσης Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των δυνατοτήτων της πλατφόρμας αφορά την αποτύπωση της επιστημονικής παραγωγής ελληνικών φορέων σε διεθνή περιοδικά. Το DATAHub@EKT παρέχει βιβλιομετρικούς δείκτες που καταγράφουν τόσο τον αριθμό των δημοσιεύσεων όσο και τη διεθνή τους απήχηση. Οι δείκτες αυτοί βασίζονται σε διεθνώς αναγνωρισμένες βάσεις δεδομένων και επιτρέπουν τη συγκριτική αξιολόγηση της ελληνικής έρευνας σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
Οι χρήστες μπορούν να προβάλλουν, να συγκρίνουν και να εξάγουν βασικούς δείκτες. Κεντρικό ρόλο στην ανάλυση διαδραματίζει ο δείκτης απήχησης των δημοσιεύσεων. Ο δείκτης αυτός επιτρέπει τη συγκριτική αξιολόγηση της ελληνικής επιστημονικής παραγωγής σε σχέση με τις επιδόσεις χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΟΣΑ, σε πενταετείς περιόδους. Έτσι, προσφέρει μια συνολική εικόνα όχι μόνο του όγκου, αλλά και της σχετικής ποιότητας και διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής έρευνας.
Ενδεικτικά, τα διαθέσιμα βιβλιομετρικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι, παρά τη μείωση του αριθμού των επιστημονικών δημοσιεύσεων κατά τα δύο πλέον πρόσφατα έτη, οι δείκτες απήχησής τους παρουσιάζουν σταθερά ανοδική τάση. Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει βελτίωση της μέσης ποιότητας και της διεθνούς επιρροής της ελληνικής επιστημονικής παραγωγής. Στο πλαίσιο αυτό, τα βιβλιομετρικά ευρήματα μπορούν να αναγνωστούν σε συνάρτηση με τη διεθνή κινητικότητα του ανθρώπινου δυναμικού υψηλής εξειδίκευσης, όπως αυτή αποτυπώνεται στις σχετικές έρευνες του ΕΚΤ. Σύμφωνα με μελέτη για το brain drain, τρεις στους τέσσερις Έλληνες που επαναπατρίστηκαν δηλώνουν ότι η ανταγωνιστικότητά τους ενισχύθηκε λόγω της τεχνογνωσίας και των δεξιοτήτων που απέκτησαν στο εξωτερικό, στοιχείο που δυνητικά μπορεί να συνδεθεί ευρύτερα με τη θετική συμβολή της διεθνούς εμπειρίας στην αναβάθμιση της επιστημονικής παραγωγής.
Το DATAHub@EKT δεν αποτελεί απλώς μια πλατφόρμα δεδομένων. Αποτελεί ένα εργαλείο κατανόησης της σύγχρονης πραγματικότητας γύρω από το οικοσύστημα της Έρευνας, της Καινοτομίας και του Ψηφιακού Μετασχηματισμού. Μετατρέπει τα στατιστικά στοιχεία σε γνώση και φέρνει τα δεδομένα πιο κοντά σε όσους λαμβάνουν αποφάσεις, στην επιστημονική κοινότητα, στην αγορά και στην κοινωνία. Και, τελικά, συμβάλλει σε έναν πιο τεκμηριωμένο και ουσιαστικό δημόσιο διάλογο για την Έρευνα, την Καινοτομία και το μέλλον της χώρας.
