Οι Ρώσοι πολίτες στρέφονται ολοένα και περισσότερο στη χρήση μετρητών, εξέλιξη που πυροδοτείται από τις συχνές διακοπές στο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας και ίντερνετ, λόγω πολέμου. Οι διακοπές αυτές επιβάλλονται από τις αρχές ως μέτρο ασφαλείας κατά των επιθέσεων με ουκρανικά drones, επηρεάζοντας άμεσα τη λειτουργία των συστημάτων πληρωμών με κάρτα σε πολλές περιοχές. Παράλληλα, οι αυξανόμενες οικονομικές δυσκολίες ωθούν τις επιχειρήσεις στην αποφυγή της φορολογίας.
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC που βασίζεται σε επίσημα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, η προσφορά χρήματος σε κυκλοφορία κατέγραψε κατακόρυφη άνοδο κατά 1,56 τρισεκατομμύρια ρούβλια (περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια) από τις αρχές του έτους. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αύξηση που έχει σημειωθεί κατά την αντίστοιχη περίοδο οποιουδήποτε έτους, με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας COVID-19. Ανάλογες εξάρσεις στις αναλήψεις είχαν παρατηρηθεί τον Σεπτέμβριο του 2022 με την ανακοίνωση της μερικής κινητοποίησης, καθώς και τον Ιούνιο του 2023 κατά την εξέγερση της οργάνωσης Wagner.
Η φοροδιαφυγή ως μηχανισμός άμυνας των επιχειρήσεων
Το φαινόμενο αυτό δυσχεραίνει σημαντικά την είσπραξη φόρων, σε μια συγκυρία όπου το Κρεμλίνο επιχειρεί να καλύψει το διογκούμενο έλλειμμα του προϋπολογισμού και να χρηματοδοτήσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Παρά το γεγονός ότι τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο στηρίχθηκαν από την άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας μετά τη σύγκρουση με το Ιράν, η ρωσική οικονομία επιβραδύνεται αισθητά. Το Υπουργείο Οικονομικών στη Μόσχα μείωσε την πρόβλεψη για την οικονομική ανάπτυξη του 2026 στο 0,4%, καταγράφοντας τον ασθενέστερο ρυθμό από το 2022.
Στο πλαίσιο άντλησης πρόσθετων εσόδων, η κυβέρνηση προχώρησε στις εξής νομοθετικές ρυθμίσεις:
-
Αύξηση ΦΠΑ: Ο συντελεστής Φόρου Προστιθέμενης Αξίας αυξήθηκε από το 20% στο 22% με ισχύ από τον Ιανουάριο.
-
Διεύρυνση Φορολογικής Βάσης: Μειώθηκε το θεσμοθετημένο εισοδηματικό όριο, υποχρεώνοντας περισσότερες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να ενταχθούν στο καθεστώς καταβολής ΦΠΑ.
Υπό το βάρος των νέων εισπρακτικών μέτρων, κλάδοι όπως τα φαρμακεία, η εστίαση, τα κέντρα αισθητικής και το λιανεμπόριο ωθούν τους καταναλωτές σε συναλλαγές με μετρητά, αποσκοπώντας στη μείωση του δηλωθέντος εισοδήματος.
Τί συμβαίνει με το τραπεζικό σύστημα;
Η διοίκηση της Sberbank, της μεγαλύτερης τράπεζας της χώρας, προειδοποίησε για σαφή σημάδια επιστροφής της πρακτικής καταβολής ανεπίσημων μισθών σε «φακέλους». Επιπλέον, έρευνα της οργάνωσης επιχειρηματιών Opora Russia έδειξε ότι το 6% των ερωτηθέντων εφαρμόζει ήδη «γκρίζα σχήματα», όπως η μη έκδοση φορολογικών παραστατικών. Παρά το γεγονός ότι οι τράπεζες προσφέρουν υψηλά ελκυστικά επιτόκια της τάξης του 10% ετησίως, οι πολίτες επιλέγουν την ασφάλεια των ρευστών διαθεσίμων. Μόνο τον Μάιο, αποσύρθηκαν από το τραπεζικό σύστημα 550 δισεκατομμύρια ρούβλια, εκ των οποίων τα 200 δισεκατομμύρια ρούβλια προήλθαν από το σπάσιμο προθεσμιακών λογαριασμών. Οι κρατικοί ελεγκτικοί μηχανισμοί αδυνατούν να περιορίσουν την παραοικονομία, καθώς οι τεχνικές παρεμβάσεις των αρχών στις τηλεπικοινωνίες υπονομεύουν την ψηφιακή διαφάνεια των συναλλαγών.
