Τέλος στις ατελείωτες ουρές και στη μακρά αναμονή: χιλιάδες Ισπανοί και Βρετανοί εργαζόμενοι θα δουν την καθημερινότητά τους να απλοποιείται όταν τεθεί αύριο, Τετάρτη, σε ισχύ μια συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας ανάμεσα στον βρετανικό θύλακο του Γιβραλτάρ και την Ισπανία. Η συμφωνία, που επισφραγίστηκε ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο και θα υπογραφεί σήμερα στις Βρυξέλλες, έχει στόχο να καταργήσει τα φυσικά εμπόδια και τους ελέγχους προσώπων και αγαθών που κυκλοφορούν ανάμεσα στην Ισπανία και τον θύλακο, που βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο της Ιβηρικής χερσονήσου, όπως και στον υπόλοιπο χώρο (ή ζώνη) Σένγκεν. Το Γιβραλτάρ, μικροσκοπικό βρετανικό έδαφος σχεδόν 40.000 κατοίκων στο νοτιότερο άκρο της Ιβηρικής χερσονήσου, φιλοξενεί καθημερινά περίπου 15.000 Ισπανούς εργαζόμενους, δηλ. περίπου το μισό εργατικό δυναμικό του. Ένα «σύνορο χωρίς ελέγχους θα διευκολύνει τη ζωή», υπογραμμίζει ο Όουεν Σμιθ, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Μικρών Επιχειρήσεων, στο Γαλλικό Πρακτορείο. Η συμφωνία επιτεύχθηκε έπειτα από χρόνια δύσκολων διαπραγματεύσεων στον απόηχο των εντάσεων ανάμεσα στο Λονδίνο και τις Βρυξέλλες μετά το Brexit.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αναμένεται να μεταβεί αύριο στη συνοριακή ζώνη, όπου εργάτες ξεμοντάρουν εδώ και αρκετές εβδομάδες τον παλιό μεταλλικό φράκτη και τα φυλάκια που χωρίζουν τον θύλακο από την Ισπανία. Ο επικεφαλής της κυβέρνησης του Γιβραλτάρ Φαμπιάν Πικάρντο εκτίμησε πως η συμφωνία αυτή θα επιτρέψει να αρθούν «τα φυσικά εμπόδια μιας εποχής που έχει παρέλθει και είχε σημαδευτεί από εντάσεις» διατηρώντας παράλληλα «τα κλειδιά της δικής μας πύλης εισόδου». Οι εντάσεις κορυφώθηκαν το 1969, όταν το καθεστώς του Ισπανού δικτάτορα Φρανθίσκο Φράνκο έκλεισε τα σύνορα αφότου το Γιβραλτάρ ψήφισε μαζικά σε δημοψήφισμα υπέρ της παραμονής του υπό βρετανική κυριαρχία. Τα σύνορα άνοιξαν και πάλι πλήρως μόλις το 1985.
Από τότε, μεγάλες ουρές σχηματίζονταν ανάλογα με τις διπλωματικές εντάσεις ανάμεσα στη Μαδρίτη και το Λονδίνο για την κυριαρχία αυτής της περιοχής, με αποτέλεσμα η Ισπανία να ενισχύσει τους ελέγχους της. Συχνά, «πολλοί εργαζόμενοι δεν ήξεραν πότε έπρεπε να φύγουν από τα σπίτια τους για να φθάσουν εγκαίρως στη δουλειά» ούτε ποια ώρα επρόκειτο να επιστρέψουν, εξηγεί αξιωματούχος συνδικάτου της ισπανικής περιφέρειας Κάμπο ντε Γιβραλτάρ, ο Μανουέλ Τριάνο Παουλέτε. «Είναι σημαντικό ότι αυτή η Δαμόκλειος σπάθη εξέλιπε», πρόσθεσε ο εν λόγω συνδικαλιστής, γενικός γραμματέας της συνομοσπονδίας CCOO.
Με μια οικονομία που βασίζεται στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και στα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια, το Γιβραλτάρ --μικρότερο από το δάσος της Βενσέν στο Παρίσι-- έχει ένα από τα μεγαλύτερα κατά κεφαλήν εισοδήματα στον κόσμο. Το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2020, αφήνοντας άλυτο το θέμα της σχέσης ανάμεσα στο Γιβραλτάρ --ιστορικά σημαντική στρατιωτική βάση για τους Βρετανούς-- και την ΕΕ.
Στα τέλη του 2020, η Μαδρίτη και το Λονδίνο κατέληξαν in extremis σε προσωρινή συμφωνία, προκειμένου να διατηρηθεί η ελευθερία διακίνησης στα σύνορα ανάμεσα στην Ισπανία και το Γιβραλτάρ. Όμως η υπογραφή μιας οριστικής συμφωνίας καθυστερούσε. Η Ισπανία παραχώρησε το Γιβραλτάρ στο βρετανικό Στέμμα το 1713 στο πλαίσιο της Συνθήκης της Ουτρέχτης, αλλά δεν είχε σταματήσει ποτέ να διεκδικεί την κυριαρχία του, δίνοντας χώρο συχνά σε εντάσεις ανάμεσα στη Μαδρίτη και το Λονδίνο.
Η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψαν επίσημα σήμερα συνθήκη για το καθεστώς του Γιβραλτάρ, έπειτα από συμφωνία που επιτεύχθηκε πέρυσι με σκοπό τη χαλάρωση των μέτρων στις συνοριακές διελεύσεις και τον τερματισμό πολύχρονης πολιτικής αβεβαιότητας όσον αφορά το βρετανικό υπερπόντιο έδαφος. Η συνθήκη υπεγράφη στις Βρυξέλλες από τον Ευρωπαίο Επίτροπο Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς, τον Βρετανό υφυπουργό για την Ευρώπη Στίβεν Ντόιτι, τον Ισπανό υπουργό Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλβάρες Μπουένο και τον επικεφαλής υπουργό του Γιβραλτάρ Φαμπιάν Πικάρντο. Οι κάτοικοι του Γιβραλτάρ θα μπορούν να περνάνε στην Ισπανία χρησιμοποιώντας δελτίο διαμονής χωρίς να χρειάζεται σφραγίδα στα διαβατήριά τους, ενώ οι Ισπανοί πολίτες θα μπορούν να διέρχονται χρησιμοποιώντας κυβερνητικό δελτίο ταυτότητας.
Όσοι φθάνουν στο αεροδρόμιο του Γιβραλτάρ θα δείχνουν τα διαβατήριά τους σε αξιωματικούς των συνόρων του Γιβραλτάρ αλλά κα της Ισπανίας, και η Βρετανία θέλει να εφαρμοστεί ένα παρόμοιο σύστημα για τη γαλλική αστυνομία που επιχειρεί στον σιδηροδρομικό σταθμό St Pancras του Λονδίνου για την υπηρεσία Eurostar. Η Βρετανία κέρδισε το Γιβραλτάρ --έναν στρατηγικά σημαντικό θύλακο που βρίσκεται στο νότιο άκρο της Ισπανίας- στη Συνθήκη της Ουτρέχτης που έβαλε τέλος στον Πόλεμο Ισπανικής Διαδοχής
