Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε το νέο θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κυκλικότητα στην αυτοκινητοβιομηχανία, εισάγοντας ρυθμίσεις που καλύπτουν ολόκληρη τη διάρκεια ζωής των οχημάτων, από το αρχικό στάδιο του σχεδιασμού τους μέχρι την τελική τους απόσυρση και ανακύκλωση. Η σχετική συμφωνία, η οποία είχε επιτευχθεί ανάμεσα στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στα τέλη του 2025, έλαβε την έγκριση της ολομέλειας συγκεντρώνοντας 437 ψήφους υπέρ, 112 κατά και 20 αποχές. Οι συνεισηγητές Jens Gieseke και Paulius Saudargas τόνισαν ότι οι νέοι κανόνες προωθούν τη βιωσιμότητα και την ασφάλεια των πόρων, εισάγοντας ρεαλιστικούς στόχους που αποφεύγουν την υπερβολική γραφειοκρατία και τον αθέμιτο ανταγωνισμό.
Νέες προδιαγραφές σχεδιασμού και χρήση υλικών
Οι καινούργιοι κανόνες ορίζουν ότι όλα τα νέα οχήματα οφείλουν να κατασκευάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να διευκολύνεται η αποσυναρμολόγηση και η αφαίρεση όσο το δυνατόν περισσότερων εξαρτημάτων τους. Παράλληλα, εισάγονται αυστηροί χρονικοί και ποσοτικοί στόχοι για τα υλικά, καθώς σε ορίζοντα έξι ετών τα πλαστικά μέρη κάθε νέου τύπου οχήματος πρέπει να περιλαμβάνουν τουλάχιστον 15% ανακυκλωμένης ύλης, ποσοστό που θα ανέλθει στο 25% σε διάστημα δέκα ετών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 20% αυτού του ανακυκλωμένου πλαστικού απαιτείται να προέρχεται απευθείας από αυτοκίνητα που έχουν φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής τους ή από μεταχειρισμένα ανταλλακτικά. Στο μέλλον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί να θεσπίσει αντίστοιχους δεσμευτικούς στόχους και για άλλα ανακυκλώσιμα υλικά, όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, το μαγνήσιο και οι κρίσιμες πρώτες ύλες, βασιζόμενη πάντα σε σχετικές μελέτες σκοπιμότητας.
Αλλαγές στις μεταβιβάσεις μεταχειρισμένων οχημάτων
Το καθεστώς αγοραπωλησίας μεταχειρισμένων οχημάτων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με την ιδιότητα των συμβαλλομένων μερών. Κατά την πώληση ενός οχήματος, οι εμπορικές επιχειρήσεις υποχρεούνται να αξιολογούν και να πιστοποιούν ότι αυτό δεν αποτελεί όχημα στο τέλος του κύκλου ζωής του ή, εναλλακτικά, να επιδεικνύουν ένα έγκυρο πιστοποιητικό τεχνικού ελέγχου. Αντίθετα, για τις συναλλαγές που πραγματοποιούνται αποκλειστικά μεταξύ ιδιωτών, προκειμένου να αποφευχθεί η επιβολή περιττών επιβαρύνσεων και γραφειοκρατίας στους πολίτες, θα απαιτείται μόνο ένα από τα δύο αυτά έγγραφα, και αυτό μόνο στην περίπτωση που το όχημα έχει δηλωθεί ως ολική οικονομική ζημία ή εάν η πώληση διεκπεραιώνεται μέσω κάποιας διαδικτυακής πλατφόρμας.
Διαχείριση αποσυρθέντων και περιορισμοί στις εξαγωγές
Τρία έτη μετά την επίσημη έναρξη ισχύος του κανονισμού, ενεργοποιείται η διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού για τους κατασκευαστές, πράγμα που σημαίνει ότι οι εταιρείες θα αναλάβουν πλήρως το κόστος που αφορά τη συλλογή και την περιβαλλοντική επεξεργασία των οχημάτων που αποσύρονται οπουδήποτε εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, με σκοπό την αντιμετώπιση του ζητήματος των αγνοούμενων οχημάτων και την πρόληψη των παράνομων διαλύσεων, η νομοθεσία απαγορεύει ρητά την εξαγωγή οχημάτων που έχουν κριθεί ακατάλληλα στο πλαίσιο τεχνικού ελέγχου, με την απαγόρευση αυτή να τίθεται σε εφαρμογή πέντε έτη μετά την εφαρμογή του κανονισμού. Μετά το πράσινο φως του Κοινοβουλίου, απομένει η επίσημη έγκριση από το Συμβούλιο, προτού ο κανονισμός τεθεί σε ισχύ και εφαρμοστεί πλήρως 24 μήνες αργότερα.
