Οι ΗΠΑ και το Ιράν θα υπογράψουν την Παρασκευή στην Ελβετία το πρωτόκολλο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, το οποίο αποτελεί την αφετηρία για τις δίμηνες διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν, με πρώτο βήμα το πολυαναμενόμενο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Η τελετή θα φιλοξενηθεί σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο του Μπιούργκενστοκ, που βλέπει στη λίμνη της Λουκέρνης, ανέφερε το υπουργείο Εξωτερικών της Ελβετίας σήμερα. Η περιοχή αυτή, στην κεντρική Ελβετία, είναι δύσκολα προσβάσιμη και επομένως μπορεί να ελεγχθεί ευκολότερα. Το Μπιούργκενστοκ προτάθηκε από τις μεσολαβήτριες χώρες, το Πακιστάν και το Κατάρ, αλλά και από τις ΗΠΑ και το Ιράν.
Οι πρώτες συνομιλίες με στόχο την επίτευξη μιας οριστικής συμφωνίας μέσα σε διάστημα 60 ημερών πιθανότατα θα διεξαχθούν αμέσως μετά την υπογραφή, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, τον Αμπάς Αραγτσί.
Έπειτα από τρεις και πλέον μήνες πολέμου, που στοίχισαν τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο, οι ΗΠΑ και το Ιράν κατάφεραν να καταλήξουν σε μια συνεννόηση σε γενικές γραμμές.
Ο επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας του Ιράν και πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ θα παραστεί στην τελετή της υπογραφής, όπως και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ Βανς. Ο τελευταίος είπε μάλιστα ότι είναι «πιθανόν» να πάει στην Ελβετία και ο πρόεδρος Τραμπ, ο οποίος επί του παρόντος βρίσκεται στην άλλη πλευρά τον συνόρων, στο Εβιάν της Γαλλίας, για τη σύνοδο της G7.
Οι τρεις άνδρες έχουν ήδη υπογράψει ηλεκτρονικά το έγγραφο, το ακριβές περιεχόμενο του οποίου θα δοθεί στη δημοσιότητα τις επόμενες ημέρες. Ο Βανς είπε στο CNN ότι η συμφωνία είναι έκτασης περίπου μιάμισης σελίδας και είναι «πολύ γενική».
Ιρανικά τάνκερ
Σύμφωνα με την ιρανική διπλωματία, το πρώτο επακόλουθο της συμφωνίας είναι γεγονός: ήρθη ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, που είχε επιβληθεί στις 13 Απριλίου, σε αντίποινα για το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.
Η κρατική τηλεόραση του Ιράν μετέδωσε ότι τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια βρίσκονται αυτή τη στιγμή στον Ινδικό Ωκεανό και άλλα πλοία κατευθύνονται προς τα λιμάνια στο νότιο τμήμα της χώρας.
Οι ΗΠΑ δεν έχουν επιβεβαιώσει σε αυτό το στάδιο την πληροφορία. Ο Τραμπ ανέφερε ότι ο αποκλεισμός θα αρθεί την Παρασκευή, ταυτόχρονα με το πλήρες άνοιγμα των Στενών, το κλείσιμο των οποίων παρέλυσε τις παγκόσμιες θαλάσσιες μεταφορές και εκτίναξε την τιμή του πετρελαίου.
Το πετρέλαιο συνέχισε και σήμερα την πτωτική τάση του με το Μπρεντ της Βόρειας Θάλασσας να πέφτει κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά από τον Μάρτιο.
Ασαφές ωστόσο παραμένει το ποιος και πώς θα διαχειρίζεται το Ορμούζ. Το Ιράν δεν φαίνεται διατεθειμένο να επιστρέψει στην προπολεμική κατάσταση και σκοπεύει να χρεώνει τα πλοία που περνούν από εκεί για τις «ναυτιλιακές υπηρεσίες» που θα τους προσφέρει. Οι ΗΠΑ θέλουν ο διάπλους να γίνεται δωρεάν.
Ανάπαυλα
Σε άρθρο γνώμης στο περιοδικό Time, ο Άλι Βάεζ, του International Crisis Group, εκτιμά ότι η συμφωνία δεν συνιστά «μεγάλη πρόοδο, με την ευρύτερη έννοια του όρου». Και εξηγεί ότι «δεν συμφιλιώνει τις δημόσιες τοποθετήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν, που μοιάζουν αδιάλλακτες, δεν διευθετεί τη διαφορά τους στο ζήτημα των πυρηνικών και δεν εγκαινιάζει μια περιφερειακή νέα τάξη».
Ωστόσο, «προσφέρει μια ανάπαυλα που επιτρέπει στη διπλωματία να προσπαθήσει να ορθοποδήσει από τη βία που κόντεψε να την θάψει». Οι πρωταγωνιστές «βαδίζουν σε τεντωμένο σχοινί» και μένει να δούμε αν θα καταφέρουν να το διασχίσουν «προτού να πέσει κάποιος».
Τις επόμενες 60 ημέρες στο επίκεντρο θα βρεθούν τα πιο «ευαίσθητα» θέματα, όπου οι διαφορές των δύο πλευρών παραμένουν μεγάλες: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και η άρση των αμερικανικών κυρώσεων που προκαλούν ασφυξία στην ιρανική οικονομία.
Οι συζητήσεις θα διεξαχθούν σε κλίμα δυσπιστίας. Οι προηγούμενες συνομιλίες διακόπηκαν δύο φορές, λόγω των ισραηλινοαμερικανικών πληγμάτων.
«Έχουμε παθητικό δεσμεύσεων που δεν τηρήθηκαν, δεν εφαρμόστηκαν, εγκαταλείφθηκαν, όλα αυτά είναι χαραγμένα στο μυαλό μας», προειδοποίησε ο Αμπάς Αραγτσί. Ταυτόχρονα, επέμεινε ότι είναι σημαντικό να τελειώσει και ο πόλεμος στον Λίβανο, μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της Χεζμπολάχ, ο ηγέτης της οποίας ευχαρίστησε την Ισλαμική Δημοκρατία για την υποστήριξή της.
Στο Ισραήλ, όπου η αμερικανοϊρανική συμφωνία άφησε πικρή γεύση, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είπε ότι οι δυνάμεις του θα παραμείνουν στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα «για όσο καιρό χρειαστεί».
