O OHE ζήτησε σήμερα από τις αρχές της Λιβύης, τόσο από την κυβέρνηση με έδρα την Τρίπολη όσο και από τις παράλληλες αρχές στο ανατολικό τμήμα της χώρας, να προχωρήσουν σε «επείγουσες μεταρρυθμίσεις» για να προστατεύσουν την αξιοπρέπεια των μεταναστών και των προσφύγων οι οποίοι υφίστανται «σοβαρές παραβιάσεις» των δικαιωμάτων τους στη χώρα αυτή. «Οι μετανάστες, οι πρόσφυγες και οι αιτούντες άσυλο είναι θύματα συστηματικών παραβιάσεων» οι οποίες διαπράττονται «με πλήρη ατιμωρησία», επεσήμαναν σε έκθεσή τους η Αποστολή Υποστήριξης του ΟΗΕ στη Λιβύη (UNSMIL) και η Ύπατη Αρμοστεία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η έκθεση καταγγέλλει «ένα μοντέλο εκμετάλλευσης» που βασίζεται «στην αυξημένη ευαλωτότητα» των προσώπων αυτών, το οποίο έχει αναχθεί σε «τρέχουσα πρακτική, σε μια βίαιη και κανονικοποιημένη πραγματικότητα».
Σύμφωνα με την έκθεση, που παρουσιάζει τη ζοφερή πραγματικότητα των συνθηκών διαβίωσης προσφύγων και μεταναστών στη Λιβύη, υπάρχουν «τέσσερις τύποι συστηματικών παραβιάσεων που έχουν παρατηρηθεί και καταγραφεί». Οι μετανάστες πέφτουν θύματα «παράνομης και επικίνδυνης αναχαίτισης στη θάλασσα», «συλλογικής απέλασης και επαναπροώθησης», «σεξουαλικής και σεξιστικής εκμετάλλευσης και βίας», «αυθαίρετων συλλήψεων και κρατήσεων, αναγκαστικών εξαφανίσεων, βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης», όπως και «διακρίσεων». Οι άνθρωποι «που κρατούνται αυθαίρετα σε κέντρα κράτησης επίσημα και ανεπίσημα» (περίπου 40), θα πρέπει «να αφεθούν αμέσως ελεύθεροι», κάλεσαν οι δύο υπηρεσίες του ΟΗΕ. Σύμφωνα με αυτές, στα τέλη του 2025 σχεδόν 5.000 άνθρωποι ήταν κλεισμένοι σε «επίσημα» κέντρα κράτησης, όμως ο πραγματικός αριθμός είναι μεγαλύτερος, όπως εκτιμούν μη κυβερνητικές οργανώσεις.
Μετά την ανατροπή και τον θάνατο του Λίβυου ηγέτη Μουάμαρ Καντάφι το 2011, η χώρα παραμένει διχασμένη, ενώ η αστάθεια ευνοεί τη διακίνηση ανθρώπων και τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων των μεταναστών, που πέφτουν θύματα εκβιασμών και σκλαβιάς, σύμφωνα με τον ΟΗΕ και διεθνείς ΜΚΟ. «Για να εξαρθρωθεί αυτό το σύστημα εντατικής εκμετάλλευσης είναι αναγκαίες νομικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις», τόνισαν οι UNSMIL και η Ύπατη Αρμοστεία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Στα μέσα του 2024 το αρχείο μεταναστευτικών δεδομένων που διαχειρίζεται ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) είχε καταγράψει την παρουσία περίπου 900.000 προσφύγων και μεταναστών στη Λιβύη. Η UNSMIL και η Ύπατη Αρμοστεία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ζήτησαν επίσης από την ΕΕ «να επιβάλει μορατόριουμ στις αναχαιτίσεις και τις επιστροφές (μεταναστών) στη Λιβύη μέχρι να διασφαλιστούν επαρκείς εγγυήσεις σε ό,τι αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα». Η Λιβύη, που απέχει περίπου 300 χιλιόμετρα από τις ιταλικές ακτές, αποτελεί ένα από τα κύρια σημεία αναχώρησης για τους μετανάστες στη Βόρεια Αφρική. Στην πλειονότητά τους αυτοί οι πρόσφυγες και μετανάστες προέρχονται από την υποσαχάρια Αφρική, την Ασία και τη Μέση Ανατολή. Οι αναχαιτίσεις του λιμενικού της Λιβύης, συχνά με τη χρήση βίας, σημειώνονται σε «μια από τις πιο φονικές μεταναστευτικές οδούς παγκοσμίως- τη Μεσόγειο-, όπου έχουν καταγραφεί 33.348 θάνατοι και εξαφανίσεις από το 2014 ως το 2025», σύμφωνα με την έκθεση, που θεωρεί ότι ο αριθμός αυτός είναι μικρότερος από τον πραγματικό.
