Πολλοί είναι αυτοί που αναμένουν ότι η νομισματική και δημοσιονομική πολιτική της Τουρκίας θα διαφοροποιηθούν, ενόψει και της συνεδρίασης της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας Ωστόσο, αρκετοί διεθνείς επενδυτές παραμένουν δύσπιστοι.
Σήμερα, στις 14:00, αναμένεται να ανακοινωθεί η πολυαναμενόμενη απόφαση της τουρκικής Κεντρικής Τράπεζας για το επιτόκιο δανεισμού, η πρώτη που θα λάβει η νέα διοικήτριά της, Χαφιζέ Γκαγιέ Ερκάν.
Οι εκτιμήσεις για το νέο επίπεδο του επιτοκίου διαφέρουν μεταξύ τους, με ορισμένες να κυμαίνονται από 20% έως 40%. Αλλά μια πιο μέτρια εκτίμηση, όπως αναφέρουν οικονομικοί αναλυτές, μπορεί να είναι της τάξης των 700-800 μοναδων βάσης, να φτάσει δηλαδή το επιτόκιο από το 8,5% που είναι σήμερα σε επίπεδα άνω του 15% και να ακολουθήσουν μέχρι το τέλος του χρόνου κι άλλες αυξήσεις, να ακολουθηθεί δηλαδή μία πιο ομαλή διαδικασία με κλιμακωτές αυξήσεις.
Στις 20 Ιουνίου, η κυβέρνηση ανακοίνωσε αύξηση 34% του μηνιαίου καθαρού κατώτατου μισθού για το δεύτερο εξάμηνο, στις 11.402 λίρες Τουρκίας (440 ευρώ). Τον περασμένο Δεκέμβριο, η Άγκυρα αύξησε τον κατώτατο μισθό κατά 55%.
Η τουρκική οικονομία βρίσκεται εδώ και χρόνια σε μόνιμη κρίση, και με τον πληθωρισμό στο 40% (Μάιος 2023) η αγοραστική δύναμη των Τούρκων έχει αποδυναμωθεί σημαντικά.Επιπλέον, η φτωχή σε πόρους χώρα εισάγει παραδοσιακά πολύ περισσότερα αγαθά από όσα εξάγει και, ως εκ τούτου, υποφέρει από υψηλό έλλειμμα στο ισοζύγιο συναλλαγών.
Εν αντιθέσει με τις κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως, ο πρόεδρος Ερντογάν πιέζει εδώ και χρόνια την κεντρική τράπεζα της χώρας του να κρατήσει τα επιτόκια σε χαμηλά επίπεδα, επιδεινώνοντας έτσι την οικονομική κατάσταση. Τα συναλλαγματικά αποθέματα έχουν σχεδόν εξαντληθεί. Μόνο φέτος, η κεντρική τράπεζα δαπάνησε περίπου 25 δισεκατομμύρια δολάρια για να χρηματοδοτήσει το γιγαντιαίο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και να στηρίξει την αδύναμη λίρα. Τα δάνεια παρέχονται πλέον σε μεγάλο βαθμό από τράπεζες χωρών όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι οικονομολόγοι της JPMorgan αναμένουν ότι η Κεντρική Τράπεζα της Άγκυρας θα τριπλασιάσει σχεδόν το τρέχον βασικό της επιτόκιο (8,5%) στην επόμενη συνεδρίασή της. Τα επιτόκια είναι πιθανό να αυξηθούν στο εντυπωσιακό ποσοστό του 25% στις 22 Ιουνίου και μέχρι το τέλος του έτους, ίσως φτάσουν στο 30%. Ο Ερντογάν δήλωσε προσφάτως ότι «μετά από σκέψη, αποφασίσαμε να ληφθούν γρήγορα μέτρα από τον υπουργό Οικονομικών μας, σε συνεννόηση με την Κεντρική Τράπεζα». Για τους πολιτικούς παρατηρητές, τα λόγια του Ερντογάν υποδηλώνουν ότι έδωσε το πράσινο φως για την αύξηση των επιτοκίων.
Τα τελευταία χρόνια, ο Ερντογάν άλλαξε επανειλημμένως τον επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας, προκειμένου να προωθήσει την ανορθόδοξη πολιτική του για φθηνό χρήμα και χαμηλά επιτόκια. Τώρα, η Χαφιζέ Γκαγιέ Ερκάν είναι η πέμπτη επικεφαλής από το 2019. Πόσο αποφασισμένη είναι όμως η απόφοιτος του αμερικανικού πανεπιστημίου Princeton και πρώην τραπεζίτης της Goldman Sachs να βγάλει την Τουρκία από το οικονομικό πολιτικό περιθώριο;
Διεθνείς επενδυτές και οικονομολόγοι έχουν επανειλημμένα τονίσει ότι η σημαντική αύξηση των επιτοκίων δεν επαρκεί για να περιορίσει τον καλπάζοντα πληθωρισμό στην Τουρκία. Τα μέτρα του Ερντογάν, που συχνά προκαλούν έκπληξη και έχουν εσωτερικά κίνητρα, κρατούν επίσης τους ξένους επενδυτές σε απόσταση. Οι βραχυπρόθεσμες ρυθμίσεις για το συνάλλαγμα ή η υποχρέωση να γίνονται οι συναλλαγές στο τοπικό νόμισμα έχουν πλήξει το συναίσθημα της επενδυτικής ασφάλειας.
