Καθώς η Ευρώπη οδεύει προς έναν δύσκολο χειμώνα, η αλληλεγγύη των χωρών μεταξύ τους θα δοκιμαστεί για δεύτερη φορά αυτή τη δεκαετία, μετά τη σχεδόν παντελή έλλειψη αλληλεγγύης κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.
Η Γερμανία, ο μεγαλύτερος καταναλωτής ρωσικού φυσικού αερίου, τυχαίνει να είναι και ένας από τους μεγαλύτερους επανεξαγωγείς του ορυκτού καυσίμου του Κρεμλίνου. Τον Μάιο, η Γερμανία εξήγαγε το επιβλητικό ποσό των 6 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (bcm) φυσικού αερίου στις γειτονικές της χώρες. Οι γείτονες εξαρτώνται από τη συνέχιση αυτών των εξαγωγών. Αλλά είναι το Βερολίνο στο πλευρό τους;
«Η κατάσταση στην αγορά φυσικού αερίου είναι τεταμένη και δυστυχώς δεν μπορούμε να αποκλείσουμε επιδείνωση της κατάστασης. Πρέπει να προετοιμαστούμε για την όξυνση της κατάστασης», δήλωσε την Τρίτη ο Ρόμπερτ Χάμπεκ, υπουργός Οικονομίας και Κλιματικής Δράσης της Γερμανίας.
«Είναι θέμα να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να διατηρήσουμε τον βασικό εφοδιασμό τον ερχόμενο χειμώνα και να διατηρήσουμε τις αγορές ενέργειας σε λειτουργία όσο το δυνατόν περισσότερο, παρά τις υψηλές τιμές και τους αυξανόμενους κινδύνους», πρόσθεσε.
Ορισμένοι από τους γείτονες της Γερμανίας παρακολουθούν την εξελισσόμενη κατάσταση με επιφυλακτικότητα. Χώρες που είναι αποκλεισμένες από την ξηρά, όπως η Ελβετία, η Αυστρία και η Τσεχία, βασίζονται στη Γερμανία για μεγάλο μέρος των αναγκών τους σε φυσικό αέριο.
Η γερμανική κυβέρνηση ήταν σαφής ως προς αυτό: με τις γερμανικές εξαγωγές φυσικού αερίου να συνεχίζονται όπως συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια, η χώρα θα αντιμετωπίσει έλλειψη φυσικού αερίου ό,τι κι αν συμβεί, παρά τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου και τη σημαντική εξοικονόμηση φυσικού αερίου.
«Ο καθοριστικός παράγοντας είναι η εγχώρια μείωση της κατανάλωσης για να διασφαλιστεί η ασφάλεια εφοδιασμού της ίδιας της χώρας και ο αναγκαίος εφοδιασμός των γειτονικών χωρών», αναφέρεται σε ενημέρωση του ομοσπονδιακού οργανισμού δικτύων.
Ερχόμενο από τη Ρωσία μέσω της Γερμανίας μέσω συμβολαίων που κατέχει η Gazprom Germania, η οποία από τότε μετονομάστηκε υπό την ευθύνη της γερμανικής κυβέρνησης σε «Εξασφάλιση ενέργειας για την Ευρώπη», οι γειτονικές χώρες της Γερμανίας λάμβαναν περίπου 0,2 δισ. κυβικά μέτρα την ημέρα. Τώρα, οι εξαγωγές είναι κάπου στο 60% αυτού του ποσού, δηλαδή 0,12 δισ. κυβικά μέτρα ημερησίως.
Για παράδειγμα, το αέριο από τη Γερμανία προς την Τσεχία που μεταφέρεται από τη θυγατρική της Gazprom Gascade μειώθηκε κατά περίπου 60-80% από τις 16 Ιουνίου, όταν οι ροές μέσω του αγωγού της Βαλτικής έπεσαν, σύμφωνα με τα στοιχεία διαφάνειας του ENTSOG.
Καθώς οι ροές φυσικού αερίου μέσω του Nord Stream 1 θα μπορούσαν να σταματήσουν εντελώς, η Πράγα ανησυχεί όλο και περισσότερο. «Προσωπικά, δεν είμαι αισιόδοξος», δήλωσε ο Τσέχος αναπληρωτής πρωθυπουργός Μάριαν Γιούρετσκα, ο οποίος είναι επί του παρόντος απασχολημένος με τη διαπραγμάτευση συμφωνιών εισαγωγής φυσικού αερίου με άλλες χώρες.
Παρόμοιοι φόβοι υπάρχουν και στην Ελβετία. Περίπου το 75% του ελβετικού φυσικού αερίου ρέει μέσω της Γερμανίας και η χώρα δεν διαθέτει αποθέματα φυσικού αερίου. Τον Μάιο, η κυβέρνηση έδωσε εντολή στη βιομηχανία φυσικού αερίου να δημιουργήσει πρόσθετα αποθέματα φυσικού αερίου σε γειτονικές χώρες και να εξασφαλίσει πρόσθετες επιλογές αγοράς μη ρωσικού φυσικού αερίου.
«Αυτή τη στιγμή η παροχή φυσικού αερίου λειτουργεί. Ωστόσο, η κατάσταση είναι τεταμένη και έχει γίνει πιο δύσκολη τις τελευταίες εβδομάδες», δήλωσε τον Ιούνιο η Σιμονέτα Σομάρουγκα, υπουργός Ενέργειας της Ελβετίας.
«Γι’ αυτό κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα υπάρχει πάντα αρκετό φυσικό αέριο για όλους», δήλωσε η ίδια στην SonntagsZeitung σε σχόλια που δημοσιεύθηκαν την Κυριακή.
Η Αυστρία, ομοίως ανήσυχη, διέταξε την Τρίτη να στραφούν οι μεγάλοι καταναλωτές φυσικού αερίου σε εναλλακτικά καύσιμα, κυρίως πετρέλαιο. «Αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζουμε μια αβέβαιη κατάσταση. Δεν μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι η αποθήκευση θα συνεχιστεί σε αυτό το επίπεδο, ούτε μπορώ να προβλέψω πώς θα συμπεριφερθεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν», δήλωσε η Λεονόρε Γκεβέσλερ, υπουργός Ενέργειας.
«Ετοιμαστείτε τώρα για την περίοδο θέρμανσης», είπε στους Αυστριακούς πολίτες.
Για τους γείτονες της Γερμανίας, η αλληλεγγύη είναι το κλειδί. Σε περίπτωση έλλειψης φυσικού αερίου, οι κανόνες και οι συνθήκες αλληλεγγύης της ΕΕ μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος για να μπορέσουν οι μικρότεροι γείτονές της να αναπαυθούν κάπως ήσυχα το χειμώνα.
Ο Τσέχος Γιούρετσκα έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη πρέπει να εφαρμοστεί σε περίπτωση ξαφνικού τερματισμού των ρωσικών ροών φυσικού αερίου.
«Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι σημαντικό να αποκατασταθεί η αρχή της αλληλεγγύης, έτσι ώστε όταν προκύψει μια τέτοια κατάσταση, τα κράτη μέλη να πρέπει να μοιράζονται το φυσικό αέριο προκειμένου να διατηρήσουν το φυσικό αέριο για τα νοικοκυριά και τις κρίσιμες υποδομές», δήλωσε.
Η Αυστρία έχει υιοθετήσει παρόμοια προσέγγιση. Η Γκεβέσλερ απηύθυνε έκκληση για συντονισμό των εθνικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης σε επίπεδο ΕΕ και για «αλληλέγγυες» λύσεις.
Για την Ελβετία, που δεν είναι χώρα της ΕΕ, η κατάσταση μπορεί να είναι πιο δύσκολη. Η Ελβετία και η Γερμανία διαπραγματεύονται επί του παρόντος μια «συνθήκη αλληλεγγύης» για να αλληλοβοηθηθούν σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης, αλλά δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι αυτό θα λειτουργήσει.
«Η εξέλιξη της κατάστασης στη Γερμανία θα έχει άμεσες επιπτώσεις στη χώρα μας. Δεν διαθέτουμε δικά μας αποθέματα φυσικού αερίου, εξαρτόμαστε εξ ολοκλήρου από τις παραδόσεις άλλων χωρών”, δήλωσε ο Γκυ Πάρμελιν, υπουργός Οικονομίας της Ελβετίας.
Αλλά η αλληλεγγύη είναι δρόμος διπλής κατεύθυνσης. Ενώ οι γείτονες της Γερμανίας βασίζονται στην αλληλεγγύη της, η Γερμανία μπορεί να αναγκαστεί να βασιστεί στη γειτονική της Πολωνία, η οποία σύντομα θα λάβει περισσότερο φυσικό αέριο από αυτό που μπορεί να χρησιμοποιήσει άμεσα.
Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ματέουζ Μοραβιέτσκι έχει ήδη δηλώσει στην Τσεχία ότι θα βοηθήσει τη χώρα να αναπτύξει τους κατάλληλους μηχανισμούς για να τη βοηθήσει να περάσει τη δύσκολη περίοδο της ανεξαρτητοποίησής της από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Τον Οκτώβριο του 2022 θα τεθεί σε λειτουργία ο πολυαναμενόμενος Baltic Pipe. Στο μέλλον, η Πολωνία και η Δανία θα μπορούσαν να λαμβάνουν έως και 10 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως μέσω του αγωγού. Αυτές οι ροές φυσικού αερίου θα μπορούσαν ενδεχομένως να ενδιαφέρουν και τη γερμανική κυβέρνηση.
Οι κυβερνητικές συναντήσεις στις Βρυξέλλες και το Λουξεμβούργο θα αποδειχθούν ενδιαφέρουσες, καθώς οι συμφωνίες αλληλεγγύης καταρτίζονται όλο και περισσότερο στην Ευρώπη. Προσέξτε την Αυστρία, η οποία αποθηκεύει φυσικό αέριο για λογαριασμό πολλών γειτόνων της με τη συγκριτικά μεγάλη αποθηκευτική της ικανότητα, και την προφανή βούλησή της να τη διατηρήσει, αν χρειαστεί.
Πηγή: Euractiv
