Καθώς η Ευρώπη και οι ΗΠΑ επιβάλλουν κυρώσεις στα γιοτ και τις επαύλεις της ολιγαρχικής ελίτ της Ρωσίας, ορισμένοι από τον εξαιρετικά πλούσιο εσωτερικό κύκλο του Βλαντιμίρ Πούτιν έχουν αρχίσει να μιλούν ανοιχτά κατά της εισβολής του στην Ουκρανία.
Αν και κανένας δεν αναφέρθηκε άμεσα στον Ρώσο πρόεδρο, οι "φωνές" αντίδρασης από τους υψηλού προφίλ συμμάχους του -πολλές από τις περιουσίες των οποίων έχουν στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο- σηματοδοτούν τη διευρυνόμενη ρήξη.
Ο Μιχαήλ Φρίντμαν (Mikhail Fridman), ιδρυτής της μεγαλύτερης ιδιωτικής τράπεζας της Ρωσίας Alfa Bank και ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους της χώρας, έγινε ο πρώτος Ρώσος επιχειρηματίας που μίλησε ανοιχτά κατά της σύγκρουσης, ζητώντας να σταματήσει η «τραγωδία» και η «αιματοχυσία».
Σε επιστολή του προς το προσωπικό της εταιρείας ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων LetterOne που εδρεύει στο Λονδίνο, ο επιχειρηματίας γεννημένος στη δυτική Ουκρανία με τους γονείς του να ζουν στην πόλη Λβίβ, είπε ότι είναι «πεπεισμένος» πως «ο πόλεμος δεν μπορεί ποτέ να είναι η απάντηση».
«Είμαι βαθιά δεμένος με τους λαούς της Ουκρανίας και της Ρωσίας και βλέπω την τρέχουσα σύγκρουση ως τραγωδία και για τους δύο», έγραψε στην επιστολή που δημοσίευσαν οι Financial Times.
«Δεν κάνω πολιτικές δηλώσεις», συνέχισε, «είμαι επιχειρηματίας με ευθύνες έναντι των πολλών χιλιάδων υπαλλήλων μου στη Ρωσία και την Ουκρανία. Ωστόσο, είμαι πεπεισμένος ότι ο πόλεμος δεν μπορεί ποτέ να είναι η απάντηση. Αυτή η κρίση θα κοστίσει ζωές και θα βλάψει δύο έθνη που είναι αδέρφια για εκατοντάδες χρόνια».
Η γκάμα των επιχειρήσεων του Φρίντμαν περιλαμβάνει την εταιρεία κινητής τηλεφωνίας Veon, της οποίας ο Διευθύνων Σύμβουλος Kaan Terzioglu είπε στο CNBC ότι ο πόλεμος πρέπει να «σταματήσει το συντομότερο δυνατό». «Πιστεύω πραγματικά ότι αυτή η τρέλα πρέπει να σταματήσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα», είπε, προσθέτοντας ότι η εταιρεία παρέχει σύνδεση στο διαδίκτυο σε Ουκρανούς που φεύγουν από τη σύγκρουση.
Οι ολιγάρχες της Ρωσίας αντιμετωπίζουν περαιτέρω κυρώσεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε κυρώσεις στον Φρίντμαν προσωπικά μαζί με τον επιχειρηματικό του εταίρο Πετρ Αβεν (Petr Aven), τον μεγιστάνα του χάλυβα Αλεξέι Μορντάσοφ (Alexei Mordashov) και ορισμένους άλλους εξαιρετικά πλούσιους Ρώσους.
Ο Φρίντμαν απάντησε λέγοντας ότι δεν γνωρίζει εάν θα υπάρξει αντίδραση στη Ρωσία κατά της εισβολής, αλλά είπε ότι η γενική απαγόρευση στους Ρώσους να κάνουν επιχειρήσεις στον κόσμο φαινόταν άδικη.
Ο Μορντάσοφ, εν τω μεταξύ, χαρακτήρισε τις μάχες «τραγωδία δύο αδελφικών λαών» που πρέπει να σταματήσει, αλλά πρόσθεσε ότι δεν πρέπει να γίνει στόχος διεθνών κυρώσεων.
«Δεν έχω καμία απολύτως σχέση με τις τρέχουσες γεωπολιτικές εντάσεις. Δεν καταλαβαίνω γιατί επιβλήθηκαν κυρώσεις εναντίον μας», είπε.
Ξεχωριστά, ο μεγιστάνας μετάλλων Όλεγκ Ντεριπάσκα, στον οποίον επιβλήθηκαν κυρώσεις από τις ΗΠΑ, έγραψε στο Telegram την περασμένη εβδομάδα: «Η ειρήνη είναι πολύ σημαντική! Οι διαπραγματεύσεις πρέπει να ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατό!».
Εν τω μεταξύ, ο Όλεγκ Τίνκοφ (Oleg Tinkov), ο δισεκατομμυριούχος ιδρυτής της Tinkoff Bank, ο οποίος αυτή τη στιγμή υποβάλλεται σε θεραπεία για τον καρκίνο, περιέγραψε τη σύγκρουση ως «αδιανόητη και απαράδεκτη», καλώντας τα κράτη να δαπανήσουν χρήματα για την έρευνα για τον καρκίνο «όχι για πόλεμο».
Ο Ρομάν Αμπράμοβιτς, ο δισεκατομμυριούχος ιδιοκτήτης της αγγλικής ποδοσφαιρικής ομάδας Τσέλσι, δεν έχει μιλήσει δημόσια, αλλά παρέδωσε τη «διοίκηση» της ομάδας σε φιλανθρωπικό ίδρυμα. Σύμφωνα με πληροφορίες, συμμετείχε επίσης σε συνομιλίες στη Λευκορωσία τη Δευτέρα, αφού η Ουκρανία ζήτησε τη βοήθειά του για την επίτευξη μιας «ειρηνικής επίλυσης».
Διαφωνούντες υψηλού προφίλ
Τα σχόλια από την πλούσια ελίτ της Ρωσίας συνδυάζονται με αυτά άλλων προσωπικοτήτων υψηλού προφίλ, συμπεριλαμβανομένης της ηθοποιού Liya Akhedzhakova και του βραβευμένου με Νόμπελ Ειρήνης Ντμίτρι Μουράτοφ, οι οποίοι έχουν ζητήσει τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Και δεν είναι ασήμαντες. Ελάχιστοι ολιγάρχες έχουν μιλήσει εναντίον του Πούτιν τις δύο σχεδόν δεκαετίες από τότε που ο Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, ο πλουσιότερος τότε άνθρωπος της Ρωσίας, φυλακίστηκε για χρηματοδότηση κομμάτων της αντιπολίτευσης.
Ωστόσο, δεν είναι παρά μια χούφτα ανάμεσα στον πλούτο των Ρώσων ολιγαρχών που έχουν μείνει σιωπηλοί, και πολλοί αμφισβητούν την ειλικρίνεια των κινήτρων τους καθώς αντιμετωπίζουν πιθανές περαιτέρω κυρώσεις.
Ήδη, ορισμένοι από τους υπερπλούσιους της Ρωσίας έχουν δει την καθαρή τους περιουσία σχεδόν στο μισό, με αποτέλεσμα εκτιμώμενες συνδυασμένες απώλειες 83 δισεκατομμυρίων δολαρίων μέχρι στιγμής φέτος, καθώς η ρωσική οικονομία παραμένει σε ελεύθερη πτώση.
Εν τω μεταξύ, άλλοι αναρωτιούνται ποια επιρροή έχουν στον ισχυρό Ρώσο ηγέτη, ο οποίος έχει δείξει ελάχιστα σημάδια υποχώρησης παρά την ανυπακοή από το εσωτερικό της Ουκρανίας και τα ευρείας εμβέλειας μέτρα από τους δυτικούς συμμάχους της.
