Τη μεταστροφή της Ελλάδας από χώρα που βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης χρέους και χρειάστηκε διεθνή οικονομική στήριξη σε χώρα που πλέον χρηματοδοτεί προγράμματα τεχνικής βοήθειας προς άλλα κράτη ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά τη συμμετοχή του στην κεντρική συζήτηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για την παγκόσμια οικονομία, στη Μπανγκόκ.
Η γενική διευθύντρια του Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, αναφέρθηκε με ιδιαίτερα θετικά λόγια στην ελληνική πορεία, επισημαίνοντας τόσο την πρόωρη αποπληρωμή των δανειακών υποχρεώσεων της χώρας προς το ΔΝΤ όσο και την απόφαση της Ελλάδας να αξιοποιήσει την εμπειρία της κρίσης, προσφέροντας τεχνογνωσία σε άλλες χώρες.
«Η Ελλάδα έμαθε πάρα πολλά και θέλει πλέον να μοιραστεί αυτή τη γνώση με άλλους», ανέφερε χαρακτηριστικά η επικεφαλής του Ταμείου, καταλήγοντας με ένα «μπράβο» για την ελληνική πρωτοβουλία.
Στην παρέμβασή του, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η δημοσιονομική εξυγίανση, η συνέπεια στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Παράλληλα, περιέγραψε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη, από το υψηλό κόστος χρηματοδότησης και τις γεωπολιτικές αναταράξεις έως το ενεργειακό κόστος και το διευρυνόμενο χάσμα παραγωγικότητας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η δημοσιονομική αξιοπιστία ως προϋπόθεση ανάπτυξης
Μιλώντας στη συζήτηση με τίτλο «Debate on the Global Economy: Forging Resilient and Dynamic Economies for the Future», στο πλαίσιο της Ετήσιας Συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, ο πρόεδρος του Eurogroup έστειλε το μήνυμα ότι η Ευρώπη διαθέτει ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη και έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της μέσα από διαδοχικές κρίσεις.
Απαντώντας σε ερώτηση για την απαισιοδοξία γύρω από τις οικονομικές προοπτικές της Ευρώπης και τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν χώρες όπως η Γαλλία, ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι οι εξελίξεις απαιτούν προσοχή, χωρίς ωστόσο να δικαιολογούν κατάσταση συναγερμού.
Όπως εξήγησε, το περιβάλλον των υψηλότερων αποδόσεων των κρατικών ομολόγων καθιστά τη δημοσιονομική πορεία κάθε χώρας ακόμη πιο κρίσιμη για τις αγορές. Στο πλαίσιο αυτό, επικαλέστηκε την ελληνική εμπειρία, υποστηρίζοντας ότι η δημοσιονομική εξυγίανση μπορεί να αποτελέσει θεμέλιο ανάπτυξης και όχι απλώς μια αναγκαστική αντίδραση σε μια κρίση.
«Η Ελλάδα αποδεικνύει πως η δημοσιονομική εξυγίανση αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την επίτευξη ανάπτυξης», ανέφερε, υπενθυμίζοντας τη διαδρομή της χώρας από την περίοδο κατά την οποία λάμβανε διεθνή οικονομική στήριξη έως τη σημερινή δυνατότητά της να στηρίζει πολίτες και επιχειρήσεις σε ένα περιβάλλον νέων προκλήσεων.
Ο ίδιος αναγνώρισε ότι η ενεργειακή κρίση, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι αυξημένες ανάγκες για κοινωνικές δαπάνες και επενδύσεις διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Σε αυτό προστίθεται η ανάγκη χρηματοδότησης της τεχνολογικής μετάβασης, με την Τεχνητή Νοημοσύνη να αποκτά, όπως σημείωσε, όχι μόνο τεχνολογική αλλά και μακροοικονομική διάσταση, καθώς τα κράτη ανταγωνίζονται για την προσέλκυση κεφαλαίων.
Από το ελληνικό παράδειγμα στις μεταρρυθμίσεις της Ευρώπης
Αναφερόμενος στα διδάγματα της ελληνικής κρίσης, ο κ. Πιερρακάκης απέφυγε να παρουσιάσει την εμπειρία της χώρας ως ένα μοντέλο που μπορεί να εφαρμοστεί αυτούσιο παντού. Αντίθετα, έδωσε έμφαση στην ανάγκη κάθε χώρα να αντλεί έμπνευση από τις εμπειρίες των άλλων, προσαρμόζοντας τις πολιτικές της στις δικές της συνθήκες.
Όπως σημείωσε, η δημοσιονομική πειθαρχία δεν θα πρέπει να επιτυγχάνεται μόνο υπό την πίεση μιας κρίσης, αλλά να αποτελεί συνειδητή επιλογή οικονομικής πολιτικής.
«Ιδανικά, η δημοσιονομική εξυγίανση δεν θα πρέπει να αποτελεί αποτέλεσμα μιας τραυματικής εμπειρίας. Θα πρέπει να προκύπτει από την έμπνευση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισε ότι η δημοσιονομική σταθερότητα πρέπει να συνοδεύεται από μεταρρυθμίσεις, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ειδικότερα, ανέδειξε τον κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς ως σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα.
Επικαλούμενος εκτιμήσεις του ΔΝΤ, ανέφερε ότι τα εμπόδια στο εμπόριο υπηρεσιών και μεταποιητικών προϊόντων εντός της Ευρώπης έχουν ισοδύναμο αντίκτυπο με ιδιαίτερα υψηλούς δασμούς, που φτάνουν, σύμφωνα με τους υπολογισμούς που παρουσίασε, στο 110% για τις υπηρεσίες και στο 44% για τη μεταποίηση.
Η άρση αυτών των εμποδίων, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την απελευθέρωση αναπτυξιακών δυνατοτήτων, τη διευκόλυνση των επενδύσεων και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
«Δεν βλέπουμε κατακερματισμό στην Ευρώπη»
Ειδική αναφορά έγινε και στη δημοσιονομική κατάσταση της Γαλλίας, καθώς η συζήτηση επικεντρώθηκε στους κινδύνους που δημιουργούν οι υψηλές αποδόσεις των ομολόγων και στις ανησυχίες για τη σταθερότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ο κ. Πιερρακάκης, αξιοποιώντας την εμπειρία της Ελλάδας από την κρίση χρέους, αναγνώρισε ότι οι πιέσεις των αγορών απαιτούν προσεκτική παρακολούθηση, επισήμανε ωστόσο ότι οι σημερινές συνθήκες διαφέρουν σημαντικά από εκείνες της προηγούμενης δεκαετίας.
Όπως ανέφερε, οι ευρωπαϊκές τράπεζες διαθέτουν πλέον ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση, ενώ έχουν δημιουργηθεί διαφορετικές θεσμικές και δημοσιονομικές δικλίδες ασφαλείας σε σχέση με το 2010.
Εξέφρασε, παράλληλα, την εμπιστοσύνη του ότι η δημοσιονομική πορεία που προτείνει η γαλλική κυβέρνηση θα υλοποιηθεί, υπογραμμίζοντας ότι οι διαφορές στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων δεν συνεπάγονται κατ’ ανάγκη κατακερματισμό της Ευρώπης.
«Παρακολουθούμε την κατάσταση με προσοχή, αλλά δεν ανησυχούμε υπέρμετρα, διότι βρισκόμαστε σε ένα διαφορετικό περιβάλλον», σημείωσε, καταλήγοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει σήμερα ισχυρότερες θεσμικές και χρηματοπιστωτικές άμυνες.
Το στοίχημα της παραγωγικότητας και οι «Ευρωπαίοι πρωταθλητές»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρόεδρος του Eurogroup στην ανάγκη να επιταχυνθεί η ενοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών, προκειμένου να κινητοποιηθούν περισσότερα κεφάλαια και να ενισχυθούν οι επενδύσεις στην καινοτομία και την τεχνολογία.
Στο επίκεντρο έθεσε την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία περιλαμβάνει την εμβάθυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της Τραπεζικής Ένωσης. Όπως υποστήριξε, η πρόοδος στους συγκεκριμένους τομείς μπορεί να δημιουργήσει νέες δυνατότητες χρηματοδότησης για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, περιορίζοντας τον κατακερματισμό που δυσκολεύει την ανάπτυξή τους.
Ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι η πρόοδος των τελευταίων δέκα μηνών στο πεδίο της ενοποίησης και της εποπτείας των αγορών ήταν μεγαλύτερη από εκείνη που είχε καταγραφεί την προηγούμενη δεκαετία, εκφράζοντας την προσδοκία ότι ανάλογη επιτάχυνση θα υπάρξει και στον τραπεζικό τομέα.
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας μεγαλύτερων επιχειρηματικών ομίλων με ευρωπαϊκή εμβέλεια, οι οποίοι θα μπορούν να ανταγωνιστούν αποτελεσματικότερα τις αμερικανικές και ασιατικές επιχειρήσεις.
«Χρειαζόμαστε Ευρωπαίους πρωταθλητές και όχι εθνικούς πρωταθλητές», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η ενοποίηση πρέπει να αφορά τόσο τον τραπεζικό κλάδο όσο και άλλους τομείς της οικονομίας.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τις τηλεπικοινωνίες και το 5G, όπου η Ευρώπη διαθέτει σημαντική τεχνογνωσία, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει κατακερματισμό, μεταξύ άλλων στη διαχείριση του ραδιοφάσματος.
Το σημαντικότερο πρόβλημα για την ευρωπαϊκή οικονομία, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει η παραγωγικότητα. Όπως ανέφερε, κατά την τελευταία τριακονταετία ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες διαμορφώθηκε στο 1,8%, έναντι 1,1% στην Ευρώπη. Η διαφορά των 0,7 ποσοστιαίων μονάδων, όταν συσσωρεύεται σε βάθος χρόνου, οδηγεί σε σημαντική απόκλιση μεταξύ των δύο οικονομιών.
Ενδεικτική είναι, όπως σημείωσε, και η πορεία της παραγωγικότητας της εργασίας: ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 2000 η παραγωγικότητα των Ευρωπαίων εργαζομένων αντιστοιχούσε περίπου στο 90% εκείνης των Αμερικανών, σήμερα έχει υποχωρήσει στο 75%.
Η αναγνώριση του ΔΝΤ για την ελληνική διαδρομή
Η συζήτηση ανέδειξε και τη διαφορετική σχέση που έχει πλέον η Ελλάδα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα υπενθύμισε ότι η χώρα αποπλήρωσε πρόωρα τις υποχρεώσεις της προς το Ταμείο, ξεκινώντας πλέον από διαφορετική αφετηρία στις σχέσεις της με τον οργανισμό.
Ο κ. Πιερρακάκης συμφώνησε ότι η εξέλιξη αυτή αποτελεί μέρος της νέας σχέσης, αναφερόμενος παράλληλα στις εκτιμήσεις του ΔΝΤ για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και εκφράζοντας την προσδοκία ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να εκπλήσσει θετικά με τις επιδόσεις της.
Η επικεφαλής του Ταμείου στάθηκε, ωστόσο, σε μια ακόμη πτυχή της ελληνικής πορείας: την απόφαση της χώρας να μετατρέψει την εμπειρία που απέκτησε μέσα από την κρίση σε τεχνογνωσία για άλλες οικονομίες.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα χρηματοδοτεί πλέον προγράμματα ανάπτυξης ικανοτήτων και τεχνικής βοήθειας προς τρίτες χώρες, σε μια κίνηση που αποτυπώνει τη μετάβαση από τη θέση του αποδέκτη διεθνούς στήριξης σε εκείνη του συνεισφέροντος.
Η παρέμβαση αυτή της κ. Γκεοργκίεβα αποτέλεσε μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της συζήτησης, καθώς αποτύπωσε τη θεσμική αναγνώριση της αλλαγής σελίδας για την Ελλάδα.
Το μήνυμα του κ. Πιερρακάκη ήταν ότι η δημοσιονομική αξιοπιστία αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν συνδυάζεται με μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις και βελτίωση της παραγωγικότητας. Για την Ευρώπη, το επόμενο στοίχημα είναι να μετατρέψει τις διαπιστώσεις για τον κατακερματισμό και την υστέρηση της ανταγωνιστικότητας σε συγκεκριμένες πολιτικές και μετρήσιμα αποτελέσματα.
