Σε ένα εξαιρετικά κομβικό σταυροδρόμι για το μέλλον της επιχειρηματικότητας το συνέδριο BEYOND 2026 φιλοξένησε ένα από τα πλέον ουσιαστικά πάνελ διαλόγου, με θέμα την «Παραγωγικότητα και υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης από μικρομεσαίες επιχειρήσεις». Το ρεπορτάζ από την καρδιά της διοργάνωσης αποκαλύπτει μια αγορά που πασχίζει να ισορροπήσει ανάμεσα στον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού και τις αγκυλώσεις της κρατικής γραφειοκρατίας.
Ιδιαίτερη μνεία οφείλει να γίνει στην άκρως δυναμική προσπάθεια και τον συντονισμό του Νίκου Τζόλλα, αντιπεριφερειάρχη Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Ο κ. Τζόλλας αποτέλεσε τον καταλύτη της συζήτησης, καταφέρνοντας να φέρει στο ίδιο τραπέζι με όρους σύμπνοιας και συνέργειας, τα τρία κορυφαία επιμελητήρια της πόλης (ΕΒΕΘ, ΕΕΘ, ΒΕΘ) μαζί με εκπροσώπους της αγοράς πληροφορικής και τον τεχνολογικό κολοσσό της Microsoft. Με παρεμβάσεις ακριβείας ο Αντιπεριφερειάρχης έθεσε τον «δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων», μεταφέροντας τον παλμό της πραγματικής οικονομίας για την επόμενη ημέρα του ψηφιακού μετασχηματισμού.
Η νέα διάσταση των ψηφιακών δεξιοτήτων
Το στίγμα των τεχνολογικών εξελίξεων έδωσε η Κατερίνα Σουρούνη, National Technology Officer της Microsoft, υπογραμμίζοντας ότι η εταιρεία στηρίζει την ελληνική επιχειρηματικότητα εδώ και πάνω από 30 χρόνια. Η κυρία Σουρούνη ξεκαθάρισε ότι στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) δεν μιλάμε απλώς για ψηφιακό αλφαβητισμό, αλλά για «εγγραμματοσύνη στην τεχνητή νοημοσύνη». Αυτό όπως εξήγησε, δεν αφορά τους ειδικούς της τεχνολογίας αλλά την ικανότητα κάθε εργαζομένου να εντάσσει το ΑΙ στην καθημερινή του εργασία για να παίρνει καλύτερες αποφάσεις και να αυξάνει την παραγωγικότητά του. Προέτρεψε τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να μην ξεκινούν ψάχνοντας ποιο εργαλείο θα αγοράσουν αλλά ορίζοντας ένα συγκεκριμένο επιχειρησιακό πρόβλημα –όπως οι επαναλαμβανόμενες διαδικασίες– και στη συνέχεια να αναζητούν τη στοχευμένη τεχνολογική λύση, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τις δυνατότητες του M365 Copilot ως έναν «προσωπικό βοηθό» για κάθε στέλεχος.
Στρατηγική, έλλειψη Προσωπικού και αλλαγή κουλτούρας
Παίρνοντας τον λόγο ο Κωνσταντίνος Μωραϊτίδης, α' αντιπρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ), εστίασε στο γεγονός ότι η ενσωμάτωση του ΑΙ είναι ζήτημα ενδοεπιχειρησιακής κουλτούρας και αποφασιστικότητας και όχι μεγέθους της επιχείρησης. Εισφέροντας την οπτική της μεταποίησης και της βιομηχανίας, ο κ. Μωραϊτίδης ανέδειξε ένα κρίσιμο ζήτημα, το τεράστιο έλλειμμα σε καταρτισμένο εργατικό δυναμικό. Όπως τόνισε «αν και οι μεταποιητικές επιχειρήσεις προσφέρουν 17-37% υψηλότερους μισθούς για τις ίδιες ακαδημαϊκές βαθμίδες σε σχέση με άλλους κλάδους, η δυσκολία εύρεσης προσωπικού παραμένει». Συνεπώς εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και προσομοιώσεων έρχονται να λειτουργήσουν ως σταθεροποιητικοί παράγοντες, μειώνοντας τα σφάλματα και επιλύοντας το πρόβλημα της υποστελέχωσης χωρίς να απειλούν θέσεις εργασίας, δημιουργώντας προβλέψιμα αποτελέσματα.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Κωνσταντίνος Νάσιας, πρόεδρος της Επιτροπής Ψηφιακής Αναβάθμισης - Τεχνολογίας & Εθνικών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΕΕΘ), εκπροσωπώντας 55.000 μέλη κυρίως από πολύ μικρές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, απομυθοποίησε τα εμπόδια του ψηφιακού μετασχηματισμού. «Δεν είναι τεχνολογικό το ζήτημα, δεν είναι θέμα κόστους ή υποδομών. Το ΑΙ είναι μια φθηνή καινοτομία» ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι το μοναδικό ουσιαστικό εμπόδιο είναι η γνώση και ο φόβος απέναντι στο άγνωστο. Υπενθύμισε μάλιστα ιστορικά, ότι παρόμοιοι φόβοι και αρνητική κριτική συνόδευαν κάθε μεγάλη επανάσταση, όπως την έλευση του εναλλασσόμενου ρεύματος τον 19ο αιώνα.
Τη μεταστροφή του κλίματος στον βιοτεχνικό κλάδο περιέγραψε γλαφυρά ο Μακάριος Παπαδόπουλος, πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΒΕΘ). Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα ενός μαθητή δημοτικού στον οποίο δίνεται ιατρικό σύγγραμμα για να διαβάσει, εξήγησε τον αρχικό τρόμο των παραδοσιακών επιχειρήσεων απέναντι στις νέες τεχνολογίες. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του επιμελητηρίου η κατάσταση έχει αλλάξει, με τις μισές επιχειρήσεις-μέλη να δηλώνουν ότι κάνουν καθημερινή χρήση κάποιου ψηφιακού εργαλείου, αναζητώντας απεγνωσμένα λύσεις στην έλλειψη προσωπικού και την πίεση του ανταγωνισμού.
Ως εκπρόσωπος των δημιουργών των ψηφιακών λύσεων, ο Αναστάσιος Μάνος, πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Τεχνολογίας και Πληροφορικής Ελλάδος (ΣΕΤΠΕ), εστίασε στην αναγκαιότητα δημιουργίας επιχειρήσεων-«φάρων» σε κάθε κλάδο, οι οποίες θα λειτουργήσουν ως παραδείγματα (best practices) για τους υπόλοιπους. Τόνισε πως οι εταιρείες πληροφορικής οφείλουν να εκπαιδεύσουν την αγορά ενώ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ολοένα αυξανόμενη ευρωπαϊκή υποχρεωτικότητα γύρω από την κυβερνοασφάλεια, έναν τομέα όπου τα επιμελητήρια πρέπει να εστιάσουν στην εκπαίδευση των μελών τους.
Η «Μάχη» των χρηματοδοτήσεων
Η πιο ουσιαστική «δημοσιογραφικά» στιγμή του πάνελ, πυροδοτήθηκε από τον ίδιο τον αντιπεριφερειάρχη Νίκο Τζόλλα. Με διάθεση αυτοκριτικής αλλά και πρακτικής προσέγγισης, αποκάλυψε πως σε πρόσφατη πρόσκληση του ΕΣΠΑ (2021-2027) για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ύψους 65 εκατομμυρίων ευρώ, παρατηρήθηκε το εξής παράδοξο. Αν και οι προτάσεις κάλυψαν το συνολικό ποσό, οι πραγματικές εκταμιεύσεις (πληρωμές) που έφτασαν στις επιχειρήσεις άγγιξαν μόλις το 50% της δυνητικής απορρόφησης. Ο κ. Τζόλλας πίεσε τους συνομιλητές του να προτείνουν πρακτικά μοντέλα προγραμμάτων για τη νέα περίοδο ώστε η πραγματική ρευστότητα να φτάνει στα ταμεία των εταιρειών.
Η απάντηση εκ μέρους των επιμελητηρίων αποκάλυψε το βάθος του προβλήματος. Ο κ. Μωραϊτίδης (ΕΒΕΘ) σημείωσε ότι η ελληνική επιχειρηματικότητα είναι «ταλαιπωρημένη» και εξαιρετικά διστακτική λόγω δυσάρεστων εμπειριών από το 2009 όταν έβλεπαν προγράμματα να εντάσσονται αλλά να μην πληρώνονται ποτέ, δημιουργώντας τεράστια δυσπιστία. Ο κ. Νάσιας (ΕΕΘ) υπήρξε καταπέλτης απέναντι στο θεσμικό πλαίσιο και τις αγκυλώσεις των ενδιάμεσων φορέων διαχείρισης, καταγγέλλοντας ότι οι έλεγχοι δαπανών διαρκούν υπερβολικά και δεν αναγνωρίζουν σύγχρονες μορφές πληρωμών (π.χ. εταιρικές πιστωτικές κάρτες) ούτε και τις σύγχρονες μορφές παροχής λογισμικού όπως το «Software as a Service», το οποίο αντιπροσωπεύει πλέον το 60% των δαπανών των επιχειρήσεων. Εκεί ακριβώς, ο κ. Τζόλλας επεσήμανε την ανάγκη χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης από τον ίδιο τον δημόσιο τομέα (όπως το ΚΕΠΑ που έλεγξε χιλιάδες προτάσεις), ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες γραφειοκρατικού ελέγχου και να εκταμιεύονται άμεσα τα ποσά.
Κλείνοντας τις εργασίες, το μήνυμα που εξέπεμψε το πάνελ ήταν ξεκάθαρο: η πρόκληση του ψηφιακού μετασχηματισμού (upskilling) δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μεμονωμένα. Απαιτείται μια ολιστική συμμαχία όπου η Πολιτεία και η Περιφέρεια θα διασφαλίζουν τη θεσμική ευελιξία και την κλίμακα, οι τεχνολογικοί πάροχοι τα σύγχρονα εργαλεία και τα Επιμελητήρια τη στοχευμένη καθοδήγηση των επιχειρήσεων, δημιουργώντας ένα ανθεκτικό οικοσύστημα καινοτομίας.
