Ο Παγκόσμιος Δείκτης Ελευθερίας του Τύπου που δημοσιεύτηκε από τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα (RSF) για 20ή φορά, αποκαλύπτει μια διπλή αύξηση της πόλωσης που ενισχύεται από το χάος της πληροφόρησης, δηλαδή, η πόλωση των μέσων ενημέρωσης τροφοδοτεί διχασμούς εντός των χωρών, καθώς και πόλωση μεταξύ των χωρών παγκοσμίως.
Δυστυχώς η Ελλάδα βρίσκεται στο «μαύρο» σκέλος της λίστας καθώς βρέθηκε στις 108η θέση χάνοντας 38 θέσεις σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά. Η χώρα μας βρίσκεται πλέον στη χειρότερη θέση στην Ευρώπη και χαμηλότυερα ακόμα και από χώρες από αφρικανικές χώρες που δεν φημίζονται για τη δημοκρατία και την ελευθερία του τύπου.
Επίσης σε καλύτερη θέση σε σύγκριση με την Ελλάδα βρίσκονται χώρςε όπως η Αλβανία (103η θέση), η Αγκόλα (99η θέση), η Μποτσουάνα (98η), η Τυνησία (94η) και πολλές ακόμα άλλες. Κάτω από την Ελλάδα δεν βρίσκεται καμία ευρωπαϊκή χώρα.
Εδώ η σχετική κατάταξη με όλες τις χώρες.
Η έκδοση του 2022 του Παγκόσμιου Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου, που αξιολογεί την κατάσταση της δημοσιογραφίας σε 180 χώρες και εδάφη, υπογραμμίζει τις καταστροφικές συνέπειες του χάους των ειδήσεων και των πληροφοριών και τις επιπτώσεις ενός παγκοσμιοποιημένου και ανεξέλεγκτου διαδικτυακού χώρου πληροφοριών που ενθαρρύνει τις ψεύτικες ειδήσεις και την προπαγάνδα.
Μέσα στις δημοκρατικές κοινωνίες, οι διχασμοί αυξάνονται ως αποτέλεσμα της διάδοσης των μέσων ενημέρωσης της κοινής γνώμης που ακολουθούν το «μοντέλο του Fox News» και της διάδοσης κυκλωμάτων παραπληροφόρησης που ενισχύονται από τον τρόπο λειτουργίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Σε διεθνές επίπεδο, οι δημοκρατίες αποδυναμώνονται από την ασυμμετρία μεταξύ ανοιχτών κοινωνιών και δεσποτικών καθεστώτων που ελέγχουν τα μέσα ενημέρωσης και τις διαδικτυακές πλατφόρμες τους ενώ διεξάγουν προπαγανδιστικούς πολέμους κατά των δημοκρατιών. Η πόλωση σε αυτά τα δύο επίπεδα τροφοδοτεί αυξημένη ένταση.
Η εισβολή στην Ουκρανία (106η) από τη Ρωσία (155η) στα τέλη Φεβρουαρίου αντανακλά αυτή τη διαδικασία, καθώς της φυσικής σύγκρουσης είχε προηγηθεί ένας πόλεμος προπαγάνδας. Η Κίνα (175η), ένα από τα πιο κατασταλτικά αυταρχικά καθεστώτα του κόσμου, χρησιμοποιεί το νομοθετικό της οπλοστάσιο για να περιορίσει τον πληθυσμό της και να τον αποκόψει από τον υπόλοιπο κόσμο, ειδικά τον πληθυσμό του Χονγκ Κονγκ (148η), ο οποίος έχει πέσει κατακόρυφα στον Δείκτη. Η αντιπαράθεση μεταξύ των «μπλοκ» αυξάνεται, όπως φαίνεται μεταξύ της Ινδίας του εθνικιστή Narendra Modi (150η) και του Πακιστάν (157η). Η έλλειψη ελευθερίας του Τύπου στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να επηρεάζει τη σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ (86η), της Παλαιστίνης (170η) και των αραβικών κρατών.
Η πόλωση των μέσων ενημέρωσης τροφοδοτεί και ενισχύει τις εσωτερικές κοινωνικές διαιρέσεις σε δημοκρατικές κοινωνίες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες (42η), παρά την εκλογή του προέδρου Τζο Μπάιντεν. Η αύξηση της κοινωνικής και πολιτικής έντασης τροφοδοτείται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα νέα μέσα κοινής γνώμης, ειδικά στη Γαλλία (26η). Η καταστολή των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης συμβάλλει σε μια απότομη πόλωση σε «ανελεύθερες δημοκρατίες» όπως η Πολωνία (66η), όπου οι αρχές έχουν εδραιώσει τον έλεγχό τους στη δημόσια ραδιοτηλεόραση και τη στρατηγική τους για «επαναπόλωση» των ιδιωτικών μέσων ενημέρωσης.
Η τριάδα των σκανδιναβικών χωρών στην κορυφή του Δείκτη – Νορβηγία, Δανία και Σουηδία – συνεχίζει να λειτουργεί ως δημοκρατικό μοντέλο όπου η ελευθερία της έκφρασης ανθίζει, ενώ η Μολδαβία (40η) και η Βουλγαρία (91η) ξεχωρίζουν φέτος χάρη σε μια κυβερνητική αλλαγή και την ελπίδα που έφερε για βελτίωση της κατάστασης για τους δημοσιογράφους, ακόμη κι αν οι ολιγάρχες εξακολουθούν να κατέχουν ή να ελέγχουν τα μέσα ενημέρωσης.
Η κατάσταση κατατάσσεται ως «πολύ κακή» σε αριθμό ρεκόρ 28 χωρών στον φετινό Δείκτη, ενώ 12 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Λευκορωσίας (153η) και της Ρωσίας (155η), βρίσκονται στην κόκκινη λίστα του Δείκτη (που υποδηλώνει «πολύ κακή» ελευθερία τύπου καταστάσεις) στον χάρτη. Οι 10 χειρότερες χώρες στον κόσμο για την ελευθερία του Τύπου περιλαμβάνουν τη Μιανμάρ (176η), όπου το πραξικόπημα του Φεβρουαρίου του 2021 έβαλε πίσω την ελευθερία του Τύπου κατά 10 χρόνια, καθώς και η Κίνα, το Τουρκμενιστάν (177η), το Ιράν (178η), η Ερυθραία (179η) και Βόρεια Κορέα (180η).
Ο Γενικός Γραμματέας του RSF, Christophe Deloire, δήλωσε: «Η Margarita Simonyan, η αρχισυντάκτρια του RT (πρώην Russia Today), αποκάλυψε τι σκέφτεται πραγματικά σε τηλεοπτική μετάδοση του Russia One όταν είπε, «κανένα μεγάλο έθνος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς έλεγχο των πληροφοριών. .» Η δημιουργία όπλων μέσων ενημέρωσης σε αυταρχικές χώρες εξαλείφει το δικαίωμα των πολιτών τους στην πληροφόρηση, αλλά συνδέεται επίσης με την αύξηση της διεθνούς έντασης, η οποία μπορεί να οδηγήσει στο χειρότερο είδος πολέμων. Εσωτερικά, η «πραγματοποίηση Fox News» των μέσων ενημέρωσης αποτελεί μοιραίο κίνδυνο για τις δημοκρατίες επειδή υπονομεύει τη βάση της πολιτικής αρμονίας και της ανεκτικής δημόσιας συζήτησης. Απαιτούνται επείγουσες αποφάσεις ως απάντηση σε αυτά τα ζητήματα, προωθώντας ένα New Deal for Journalism, όπως προτείνεται από το Φόρουμ για την Πληροφόρηση και τη Δημοκρατία, και υιοθετώντας ένα κατάλληλο νομικό πλαίσιο, με ένα σύστημα για την προστασία των δημοκρατικών διαδικτυακών χώρων πληροφόρησης».
Νέος τρόπος υπολογισμού του δείκτη
Σε συνεργασία με μια επιτροπή επτά ειδικών* από τον ακαδημαϊκό τομέα και τον τομέα των μέσων ενημέρωσης, η RSF ανέπτυξε μια νέα μεθοδολογία για τη σύνταξη του 20ου Παγκόσμιου Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου.
Η νέα μεθοδολογία ορίζει την ελευθερία του Τύπου ως «την αποτελεσματική δυνατότητα των δημοσιογράφων, ως άτομα και ως ομάδες, να επιλέγουν, να παράγουν και να διαδίδουν ειδήσεις και πληροφορίες προς το δημόσιο συμφέρον, ανεξάρτητα από πολιτικές, οικονομικές, νομικές και κοινωνικές παρεμβάσεις και χωρίς απειλές κατά τους. σωματική και ψυχική ασφάλεια». Προκειμένου να αντικατοπτρίζεται η πολυπλοκότητα της ελευθερίας του Τύπου, πέντε νέοι δείκτες χρησιμοποιούνται τώρα για τη σύνταξη του Δείκτη: το πολιτικό πλαίσιο, το νομικό πλαίσιο, το οικονομικό πλαίσιο, το κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο και η ασφάλεια.
Στις 180 χώρες και εδάφη που κατατάσσονται από το RSF, οι δείκτες αξιολογούνται με βάση μια ποσοτική έρευνα για τις παραβιάσεις της ελευθερίας του Τύπου και τις καταχρήσεις σε βάρος δημοσιογράφων και μέσων ενημέρωσης, και μια ποιοτική μελέτη που βασίζεται στις απαντήσεις εκατοντάδων ειδικών για την ελευθερία του Τύπου που επιλέχθηκαν από την RSF (δημοσιογράφοι , ακαδημαϊκοί και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων) σε ένα ερωτηματολόγιο με 123 ερωτήσεις. Το ερωτηματολόγιο έχει ενημερωθεί για να λαμβάνει καλύτερα υπόψη τις νέες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με την ψηφιοποίηση των μέσων ενημέρωσης.
Υπό το πρίσμα αυτής της νέας μεθοδολογίας, θα πρέπει να δίνεται προσοχή κατά τη σύγκριση των κατατάξεων και βαθμολογιών του 2022 με εκείνες του 2021. Η συλλογή δεδομένων για τον φετινό Δείκτη σταμάτησε στα τέλη Ιανουαρίου 2022, αλλά πραγματοποιήθηκαν ενημερώσεις για τις χώρες για τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο του 2022 όπου η κατάσταση είχε αλλάξει δραματικά (Ρωσία, Ουκρανία και Μάλι).
