Με τη σπατάλη τροφίμων να εξελίσσεται σε μία από τις πιο κρίσιμες προκλήσεις για την οικονομία, το περιβάλλον και την κοινωνία, το panel «Waste to Value», που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Ετήσιου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών με τη συμμετοχή της Αλεξίας Μαχαίρα, Corporate Communication & Sustainability Manager της ΑΒ Βασιλόπουλος, έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για μια περισσότερο ολιστική και συνεργατική προσέγγιση. Στη συζήτηση συμμετείχαν εκπρόσωποι από όλο το φάσμα της αλυσίδας τροφίμων, από τη βιομηχανία και το λιανεμπόριο έως την εστίαση και τους θεσμικούς φορείς, με τη συμμετοχή μεταξύ άλλων, της Ρηνέτας Μήτση (Goody’s-Everest Group), της Λήδας Μαλικέντζου (Loulis Food Ingredients), της Ντίας Χωραφά (Συμμαχία για τη Μείωση Σπατάλης Τροφίμων) και του Βασίλη Αρβανιτίδη (bioMérieux) ενώ, τη συζήτηση συντόνισε η Θωμαΐς Ευτυχίδου.
Ένα πρόβλημα με πολλαπλές διαστάσεις
Η σπατάλη τροφίμων δεν αποτελεί μεμονωμένο ζήτημα, αλλά ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που διατρέχει κάθε στάδιο της αλυσίδας τροφίμων. Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου το 1/5 της τροφής χάνεται πριν καταναλωθεί, ενώ η σπατάλη τροφίμων ευθύνεται για σχεδόν το 10% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στην Ελλάδα, περισσότεροι από 1 εκατομμύριο τόνοι τροφίμων καταλήγουν κάθε χρόνο στα απορρίμματα, με σημαντική συμμετοχή των νοικοκυριών. Όπως αναδείχθηκε στο πλαίσιο της συζήτησης, η κατανόηση αυτής της πολυπλοκότητας είναι προϋπόθεση για οποιαδήποτε αποτελεσματική παρέμβαση, τόσο σε επίπεδο πολιτικής όσο και επιχειρησιακής πρακτικής.
Ο ρόλος του retail: Από τον έλεγχο στην ευθύνη
Από την πλευρά του λιανεμπορίου, η Αλεξία Μαχαίρα ανέδειξε τον διπλό ρόλο του κλάδου: αφενός ως τελικό κρίκο της αλυσίδας, όπου το πρόβλημα γίνεται πιο ορατό και μετρήσιμο και αφετέρου ως καταλύτη αλλαγής.«Το λιανεμπόριο βρίσκεται στο σημείο όπου η σπατάλη γίνεται ορατή, αλλά και στο σημείο όπου μπορεί να περιοριστεί ουσιαστικά μέσα από καλύτερη πρόβλεψη, διαχείριση και συνεργασία σε όλη την αλυσίδα αξίας», σημείωσε χαρακτηριστικά. Όπως ανέφερε, η αποτελεσματική διαχείριση της σπατάλης τροφίμων προϋποθέτει σαφή στρατηγική, με έμφαση στη μέτρηση, τη στοχοθεσία και τη συνεργασία. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΑΒ Βασιλόπουλος έχει επιτύχει μείωση 18% στα απόβλητα τροφίμων σε σχέση με το 2019, ενώ παράλληλα ενισχύει συστηματικά τις δωρεές τροφίμων και επενδύει σε βελτιστοποίηση διαδικασιών σε όλο το δίκτυό της.
Μέτρηση, εκπαίδευση και αλλαγή νοοτροπίας
Ένα από τα βασικά σημεία σύγκλισης των ομιλητών ήταν ότι «δεν μπορείς να διαχειριστείς κάτι που δεν μετράς». Ωστόσο, η συζήτηση δεν περιορίστηκε στα δεδομένα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη εκπαίδευσης και αλλαγής κουλτούρας, τόσο εντός των επιχειρήσεων όσο και σε επίπεδο κοινωνίας. Σε αυτή την κατεύθυνση, η Αλεξία Μαχαίρα υπογράμμισε: «Η μετάβαση από τη διαχείριση αποβλήτων στην πρόληψη της σπατάλης δεν είναι μόνο θέμα διαδικασιών. Είναι θέμα κουλτούρας και αυτή χτίζεται καθημερινά, μέσα από εκπαίδευση, συνέπεια και συμμετοχή όλων». Πρωτοβουλίες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, αλλά και η ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων, αναδείχθηκαν ως κρίσιμοι παράγοντες για τη μετάβαση αυτή. Το μήνυμα που αναδείχθηκε σε όλη τη διάρκεια της συζήτησης ήταν: καμία επιχείρηση δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της τη σπατάλη τροφίμων. Η σημασία συνεργασιών, τόσο εντός της αγοράς όσο και με θεσμικούς και κοινωνικούς φορείς, κρίθηκε καθοριστική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρωτοβουλία «Συμμαχία για τη Μείωση Σπατάλης Τροφίμων» που έχει αναπτύξει η ΑΒ Βασιλόπουλος με την Οργάνωση Μπορούμε και λειτουργεί ως πλατφόρμα συντονισμού και ανταλλαγής καλών πρακτικών.
Από το πλεόνασμα στην αξία
Ένα από τα πιο ουσιαστικά σημεία της συζήτησης ήταν η μετατόπιση της από τη διαχείριση του «προβλήματος» στη δημιουργία αξίας. Σε αυτό το πλαίσιο, το πρόγραμμα «Τρόφιμα Αγάπης» της ΑΒ Βασιλόπουλος παρουσιάστηκε ως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα κυκλικής οικονομίας στην πράξη, με σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη. Μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, περισσότερα από 18 εκατομμύρια γεύματα, αξίας πάνω από 7,5 εκατομμύρια ευρώ, έχουν προσφερθεί σε ανθρώπους που έχουν ανάγκη ενώ το πρόγραμμα καλύπτει τις ανάγκες 250 φορέων που στηρίζουν πάνω από 123.000 συνανθρώπους μας και έως και το 90% των αναγκών σίτισης των φορέων συνεργασίας. Η συζήτηση έκλεισε συμπεραίνοντας ότι η σπατάλη τροφίμων δεν αποτελεί μια παράπλευρη πρόκληση των ημερών μας, αλλά έναν στρατηγικό άξονα για το μέλλον της αγοράς τροφίμων. Η επόμενη μέρα για την αγορά απαιτεί συνδυασμό κανονιστικών εξελίξεων, επιχειρησιακής καινοτομίας και κυρίως συνεργασιών. Γιατί, τελικά, η μετάβαση από τη σπατάλη στην αξία δεν είναι μόνο θέμα πολιτικών ή διαδικασιών. Είναι θέμα κοινής δέσμευσης.
