Τα αντικείµενα που χρησιµοποιούσαµε για να παίξουµε, τα φτιάχναµε µόνοι µας. Τις καρκατσίλιες από πηλό, τις σφεντόνες από διχάλες που φτιάχναµε από δέντρα, µε λάστιχα και δέρµα από παλιά παπούτσια, το µπίτσι από σανίδια, τα τόπια και τις µπάλες από κουρέλια, τα στεφανωτά και τους αητούς από καλάµια, κόλλα χάρτινη µπλε, σπόγγο και ουρά από κουρέλια, τις σαΐτες ή χελιδόνια και τους µπίκους από χαρτί που κόβαµε από τετράδια, το τσέρκλο από παλιά στεφάνια από βαρέλια και από σκουριασµένο σύρµα. Ακόµα τα πεντόβολα που φτιάχναµε από στρογγυλά χοχλίδια, τα µυλαράκια από άρδικα και το σουράβλι και τσαµπουνάκι από καλάµι, τις κούκλες από παλιά πανιά κ.ά.».
Σε ένα µικρό αλλά πασίγνωστο τουριστικά κυκλαδονήσι, την Αντίπαρο, οι µαθητές, οι µαθήτριες και οι δασκάλες του δηµοτικού σχολείου είχαν για πολλά χρόνια ως πηγή έµπνευσης µια απλή γυναίκα του χωριού µε ανεξάντλητη όµως ψυχική δύναµη και διάθεση ανιδιοτελούς προσφοράς: τη Μαρουσώ Φαρούπου, η οποία έλεγε στα παιδιά παραµύθια, τους έφτιαχνε παιχνίδια, τους µάθαινε λέξεις, τραγούδια, έθιµα και συνταγές, τους έφτιαχνε γλειφιτζούρια και άλλα γλυκά, ζωγράφιζε και κατασκεύαζε σκηνικά, έραβε φορεσιές. Ήταν ο λαϊκός πολιτισµός των δικών της παιδικών χρόνων, µέσα από τον οποίο απελευθέρωνε τη φαντασία και τη δηµιουργικότητα των σηµερινών παιδιών.
Αποτελώντας έναν φόρο τιµής στην πολύπλευρη πολιτιστική, εκπαιδευτική και ανθρωπιστική δράση της, το βιβλίο αυτό έχει ως θέµα τα παιχνίδια ως αναπόσπαστο κοµµάτι της παιδικής ζωής στη νησιωτική κοινότητα της Αντιπάρου στο δεύτερο µισό του 20ού αι. Το παιχνίδι περιγράφεται και µελετάται όχι ως νοσταλγική ανάµνηση ή µουσειακό έκθεµα, αλλά ως βιωµένη, δυναµική και πολλαπλά λειτουργική διαδικασία συνδεδεµένη µε τους κοινωνικούς χώρους ανάπτυξής της, την παιδική ηλικία, τη σχέση γονιών-παιδιών και τις παρέες των συνοµηλίκων. Επιπλέον η παρούσα έκδοση συνιστά µια πολύτιµη µαρτυρία για το τι σηµαίνει να είσαι παιδί και παίζοντας να αναδηµιουργείς ελεύθερα τον κόσµο, µια παγκόσµια συνθήκη, πέρα από τόπους και σύνορα.
Λίγα λόγια για τους συγγραφείς
Η Μαρουσώ Φαρούπου (1941-2022), το γένος Γιάννη Φιλολία, γεννήθηκε στην Αντίπαρο. Όταν τελείωσε το δηµοτικό σχολείο, έµαθε να υφαίνει στον αργαλειό για να βοηθήσει οικονοµικά την οικογένειά της. Το 1957, σε ηλικία 17 ετών, σπούδασε στη Σχολή Οικοκυρικών της Λέρου για έναν χρόνο. Στη συνέχεια επέστρεψε στην Αντίπαρο όπου και παντρεύτηκε τον Δηµήτρη Φαρούπο.
Το 1978, όταν τα παιδιά της πήγαν σχολείο, ίδρυσε µαζί µε τις άλλες γυναίκες του νησιού την Ένωση Μητέρων του Δηµοτικού Σχολείου Αντιπάρου (δεν υπήρχε τότε Σύλλογος Γονέων και Κηδεµόνων), ενισχύοντας το σχολείο σε κάθε περίσταση (εκδροµές παιδιών, συντήρηση κτιρίων, κατασκευή σκηνικών για τις σχολικές παραστάσεις, µαθητικές δραστηριότητες κ.ά.). Ήταν ιδρυτικό µέλος και του Συλλόγου Γυναικών Αντιπάρου (έτος ίδρυσης 1983).
Έγραψε τα βιβλία: «Παλιές τοπολαλιές» (2009) µε θέµα το τοπικό λεξιλόγιο, τις παροιµιώδεις φράσεις και τα αινίγµατα του νησιού, «Τα µαεροτσκαλίσµατα» (σε συνεργασία µε τη Λίτσα Βιάζη, 2010) στην ελληνική και στην αγγλική γλώσσα, όπου περιέχονται πολλές τοπικές συνταγές για φαγητά και γλυκά, «Αντίπαρος... Τον παλιό εκείνο τον καιρό» (2012), µε θέµα τα έθιµα και την καθηµερινή ζωή στο νησί, και «Λαϊκά παραµύθια της Αντιπάρου» (2018), µε τα παραµύθια που άκουγε από τη γιαγιά της Γαρυφαλλιά και τη µητέρα της Μαρίκα.
Η Μαρία-Ελένη (Μαριλού) Κατσαρή γεννήθηκε στη Χαλκίδα. Σπούδασε στο Πανεπιστήµιο Αθηνών, απ’ όπου πήρε πτυχίο νηπιαγωγού και ολοκλήρωσε το µεταπτυχιακό της δίπλωµα στη Λαογραφία. Ζει και εργάζεται ως νηπιαγωγός στο Ηράκλειο Κρήτης. Ασχολείται µε την τέχνη στην εκπαίδευση και είναι κουκλοπαίκτρια.
Η Σοφία Μανώλη γεννήθηκε στην Αθήνα και µεγάλωσε στο Ναύπλιο. Σπούδασε Φιλολογία στο Πανεπιστήµιο Αθηνών, όπου και έκανε µεταπτυχιακές σπουδές στη Λαογραφία. Το ερευνητικό ενδιαφέρον της στρέφεται γύρω από τον παιδικό λαϊκό πολιτισµό, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του σύγχρονου θεάτρου σκιών, ενώ έχει εργαστεί και ως βοηθός καραγκιοζοπαίχτη.
Η Μαριάνθη Καπλάνογλου σπούδασε στο Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστηµίου Αθηνών και στην École des Hautes Études en Sciences Sociales του Παρισιού. Υπηρετεί ως Καθηγήτρια Λαογραφίας στο Τµήµα Φιλολογίας του Πανεπιστηµίου Αθηνών. Είναι µέλος της συντακτικής επιτροπής έκδοσης του Εθνικού Καταλόγου των Ελληνικών Παραµυθιών – Κατάλογος Γεωργίου Α. Μέγα. Συνδιευθύνει µε τον Οµότιµο Καθηγητή της Λαογραφίας Πανεπιστηµίων Αθηνών και Ιωαννίνων και Επίτιµο Πρόεδρο της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας Μιχάλη Γ. Μερακλή τις σειρές «Λαογραφία: Κλασικές Διεθνείς Μελέτες» και «Τοπικές συλλογές και µονογραφίες» των Εκδόσεων Πατάκη. Έχει δηµοσιεύσει επιστηµονικά βιβλία και άρθρα σε ελληνικά και διεθνή επιστηµονικά περιοδικά, καθώς και µυθιστορήµατα και διηγήµατα για παιδιά.
