Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει τη μετάβαση στη βιολογική γεωργία, θέτοντας ως στρατηγικό στόχο το 25% της συνολικής γεωργικής γης να καλλιεργείται βιολογικά έως το 2030. Σήμερα, η βιολογική γεωργία καλύπτει ήδη 17,7 εκατ. εκτάρια στην ΕΕ, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 10,9% της συνολικής αγροτικής γης, με τις Βρυξέλλες να επενδύουν σημαντικά κεφάλαια και πολιτικές μέσω του προγράμματος Horizon Europe OrganicTargets4EU και της νέας ΚΑΠ για να επιταχύνουν τη «πράσινη» μετάβαση του ευρωπαϊκού πρωτογενούς τομέα.
Σε αυτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η Κύπρος επιχειρεί να εξελιχθεί σε ένα από τα πλέον δυναμικά παραδείγματα ανάπτυξης της βιολογικής παραγωγής στη Μεσόγειο. Η χώρα, που έχει την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2026, έχει θέσει ως στόχο να φτάσει τα 11.000 εκτάρια βιολογικής γεωργίας έως το 2027, καλύπτοντας περίπου το 9% της καλλιεργήσιμης γης.
Το κυπριακό Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023-2027 (PEPAC) προβλέπει αύξηση κατά 250% στις υποστηριζόμενες βιολογικές εκτάσεις, επιβεβαιώνοντας τη σαφή πολιτική κατεύθυνση προς ένα πιο βιώσιμο αγροτικό μοντέλο.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι πριν από περίπου δύο δεκαετίες η βιολογική γεωργία στην Κύπρο κάλυπτε μόλις το 2% της γεωργικής γης. Σήμερα το ποσοστό έχει ήδη φτάσει στο 8,3%, με τη χώρα να επενδύει συστηματικά σε προϊόντα ποιότητας, πράσινες πρακτικές και εξαγωγικό προσανατολισμό.
Το στοίχημα της αύξησης της βιολογικής παραγωγής στις χώρες της ΕΕ και την Κύπρου βρέθηκε στο επίκεντρο του DG AGRI Press Trip στην Κύπρο, της δημοσιογραφικής αποστολής που διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Από το 2% στο 8,3% η βιολογική γεωργία στην Κύπρο
Όπως ανέφερε η προϊσταμένη του Κλάδου Ποιοτικών Προϊόντων του κυπριακού Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Κρυσταλλία Κωνσταντίνου, η βιολογική γεωργία στην Κύπρο ξεκίνησε «δειλά» στις αρχές της δεκαετίας του 2000, παρουσιάζοντας όμως σήμερα σταθερή και συνεχόμενη ανάπτυξη.
Ο βασικός όγκος της βιολογικής παραγωγής αφορά δημητριακά για ζωοτροφές, τα οποία καλύπτουν περίπου το 60% των βιολογικών εκτάσεων. Ακολουθούν οι ελαιώνες με ποσοστό 17%-18%, οι αμπελώνες με περίπου 4%, ενώ μικρότερες εκτάσεις καταλαμβάνουν καλλιέργειες όπως χαρούπια και λαχανικά.
Παράλληλα, ανοδική πορεία καταγράφει και η βιολογική κτηνοτροφία. Στην Κύπρο λειτουργούν ήδη τέσσερις μονάδες βιολογικής βοοτροφίας και 27 μονάδες αιγοπροβατοτροφίας, στηρίζοντας μεταξύ άλλων και την παραγωγή βιολογικού χαλουμιού. Υπάρχουν επίσης μονάδες βιολογικών αυγών και περιορισμένη παραγωγή βιολογικών πουλερικών.
Το νέο σχέδιο δράσης και η «πράσινη» κουλτούρα
Η νέα κυπριακή στρατηγική για τη βιολογική γεωργία έως το 2030 δεν περιορίζεται μόνο στην αύξηση των εκτάσεων, αλλά δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία καταναλωτικής εμπιστοσύνης και κουλτούρας γύρω από τα βιολογικά προϊόντα.
Σύμφωνα με την κ. Κωνσταντίνου, το εθνικό σχέδιο δράσης σχεδιάστηκε με «απλό και εφαρμόσιμο τρόπο», καθώς η χώρα ουσιαστικά χτίζει τώρα ένα ολοκληρωμένο μοντέλο πολιτικής για τον κλάδο.
Προβλέπονται εκστρατείες ενημέρωσης, συμμετοχές σε φεστιβάλ, δράσεις προβολής στα σούπερ μάρκετ, αλλά και εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία γύρω από το ευρωπαϊκό σήμα βιολογικής παραγωγής.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στις «πράσινες προμήθειες» του δημόσιου τομέα για την περίοδο 2027-2030, με πρότυπο το δανέζικο μοντέλο, ενώ δημιουργούνται και ομάδες τεχνικής υποστήριξης για παραγωγούς σε όλες τις επαρχίες της χώρας.
Το μήνυμα της κυπριακής πλευράς είναι σαφές: η βιολογική γεωργία δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στις επιδοτήσεις.
«Θέλουμε οι αγρότες να επιλέγουν τη βιολογική γεωργία επειδή το πιστεύουν και όχι μόνο επειδή πληρώνονται γι’ αυτό», σημείωσε χαρακτηριστικά η κ. Κωνσταντίνου.
Το χαλούμι των 350 εκατ. ευρώ και η εξαγωγική δυναμική
Το χαλούμι παραμένει ο ισχυρότερος «πρεσβευτής» της κυπριακής αγροδιατροφής στις διεθνείς αγορές. Όπως εξήγησε ο σύμβουλος Αγροτικής Οικονομίας και υπεύθυνος του έργου εκ μέρους της IMH και της Φιλαγροτικής Συμβουλευτικής, Σάββας Μαλιώτης, η Κύπρος παράγει περίπου 45.000 τόνους χαλουμιού ετησίως, εκ των οποίων οι 42.000 τόνοι εξάγονται.
Η συνολική αξία των εξαγωγών αγγίζει τα 350 εκατ. ευρώ, με περίπου το 40% της παραγωγής να κατευθύνεται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το κυπριακό προϊόν εξάγεται επίσης σε αγορές όπως η Γερμανία, η Σουηδία, η Φινλανδία, οι ΗΠΑ, η Σαουδική Αραβία και η Αυστραλία, ενώ η Λευκωσία επιχειρεί να ενισχύσει περαιτέρω την παρουσία της και στην ινδική αγορά.
Η δυναμική του χαλουμιού, σύμφωνα με τον ίδιο, οφείλεται τόσο στη μακραίωνη ιστορία του όσο και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του: ψήνεται χωρίς να λιώνει, αποκτά τραγανή εξωτερική υφή και παραμένει μαλακό στο εσωτερικό.
Παράλληλα παρουσιάστηκαν και τα 13 κατοχυρωμένα ποιοτικά προϊόντα της Κύπρου – δύο ΠΟΠ και έντεκα ΠΓΕ – που συνδέουν την παράδοση με την αγροδιατροφική ανάπτυξη. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν το κολοκάσι Σωτήρας, τα παραδοσιακά αλλαντικά της Πιτσιλιάς και το γλυκό τριαντάφυλλο από το Άρσος.
Αυστηρότεροι έλεγχοι στα εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα
Την ίδια ώρα, οι Βρυξέλλες εντείνουν τους ελέγχους στα εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα, καθώς περισσότερα από 2,9 εκατ. τόνοι βιολογικών προϊόντων εισέρχονται κάθε χρόνο στην ευρωπαϊκή αγορά από 126 χώρες.
Η ΕΕ εφαρμόζει πλέον ένα εκτεταμένο διεθνές σύστημα επιθεωρήσεων που καλύπτει φάρμες, αποθήκες, μεταποιητικές επιχειρήσεις και οργανισμούς πιστοποίησης από τη Λατινική Αμερική έως την Αφρική και την Ασία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιοχή Σαν Μαρτίν του Περού, γνωστή παλαιότερα για την παράνομη καλλιέργεια του φυτού κόκας, η οποία μετατράπηκε μέσω διεθνών προγραμμάτων σε σημαντικό κέντρο παραγωγής βιολογικού καφέ και κακάο.
Με την εφαρμογή του νέου κανονισμού 848/2018 από το 2022, η ΕΕ επιβάλλει πλέον κοινά πρότυπα για όλα τα βιολογικά προϊόντα, είτε παράγονται εντός είτε εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σήμερα, περισσότεροι από 500.000 πιστοποιημένοι παραγωγοί δραστηριοποιούνται στη βιολογική γεωργία στην Ευρώπη, ενώ η Κύπρος επιχειρεί, μέσω επενδύσεων ύψους 454,9 εκατ. ευρώ από τη νέα ΚΑΠ, να μετατρέψει τη βιολογική γεωργία και τα προϊόντα ποιότητας σε βασικό μοχλό ανάπτυξης της υπαίθρου και των εξαγωγών της χώρας.
