Το κύμα μαζικών ρευστοποιήσεων στις διεθνείς μετοχές τεχνολογίας εντάθηκε την Παρασκευή, καθώς οι αγορές επηρεάστηκαν από τις ανησυχίες ότι η επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ θα οδηγήσει σε αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη (AI) και θα επιβραδύνει την ανάπτυξη των σχετικών υποδομών. Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι επενδυτές στράφηκαν προς την ασφάλεια των ομολόγων.
Με αρνητικό πρόσημο ξεκινά η συνεδρίαση της Παρασκευής και για τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, καθώς το κύμα ρευστοποιήσεων που εκδηλώθηκε στις αγορές των ΗΠΑ και της Ασίας μεταφέρεται και στην Ευρώπη. Το επενδυτικό κλίμα παραμένει εύθραυστο, με τους επενδυτές να σταθμίζουν τόσο τις πολιτικές εξελίξεις στην Ουάσιγκτον, μετά την επικράτηση των Δημοκρατικών και στα δύο σώματα του Κογκρέσου, όσο και τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας.
Στο ταμπλό, ο πανευρωπαϊκός δείκτης STOXX 600 καταγράφει απώλειες 1,43%, ενώ στο Λονδίνο ο FTSE 100 υποχωρεί κατά 1,47%, στις 10.623,84 μονάδες. Στο Παρίσι, ο CAC 40 κινείται χαμηλότερα κατά 1,39%, στις 8.091,52 μονάδες, ενώ στη Φρανκφούρτη ο DAX εμφανίζει μεγαλύτερες αντοχές, περιορίζοντας τις απώλειές του στο 0,43%, στις 26.325,01 μονάδες.
Πτωτική είναι η εικόνα και στις αγορές της νότιας Ευρώπης. Ο FTSE MIB στο Μιλάνο υποχωρεί κατά 1,27%, στις 49.864,60 μονάδες, ενώ ο ισπανικός IBEX 35 κινείται επίσης με απώλειες 1,27%, στις 19.237,90 μονάδες.
Στο ίδιο αρνητικό κλίμα κινείται και το Χρηματιστήριο Αθηνών, με τον Γενικό Δείκτη να υποχωρεί κατά 1,5% κατά την έναρξη της συνεδρίασης, στις 2.572 μονάδες. Η νέα πτώση έρχεται σε συνέχεια των ισχυρών πιέσεων της προηγούμενης ημέρας, όταν ο δείκτης έκλεισε με απώλειες 1,92%, εντείνοντας τον προβληματισμό για την πορεία της εγχώριας αγοράς.
Ο ιαπωνικός δείκτης Nikkei υποχώρησε κατά 6%, καταγράφοντας απώλειες που αναμένεται να είναι οι μεγαλύτερες σε ημερήσια βάση από τον Απρίλιο του 2025. Αντίστοιχα, οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες της Νότιας Κορέας και της Ταϊβάν σημείωσαν πτώση άνω του 8% αμέσως μετά το άνοιγμα των αγορών, πριν περιορίσουν τις απώλειές τους, καθώς οι αρμόδιες αρχές επιχείρησαν να ανακόψουν το κύμα πωλήσεων.
Στη Wall Street, ο δείκτης μεταβλητότητας VIX, γνωστός και ως «δείκτης φόβου», εκτινάχθηκε, ενώ ο Nasdaq υποχώρησε κατά 5,5%. Παράλληλα, περίπου 3 τρισ. δολάρια σε χρηματιστηριακή αξία διαγράφηκαν από τις εταιρείες του S&P 500, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν ότι οι Δημοκρατικοί, οι οποίοι επικράτησαν στις ενδιάμεσες εκλογές αυτής της εβδομάδας, θα επιχειρήσουν να βάλουν φρένο στην εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Οι πολιτικές ανησυχίες έρχονται να επιβαρύνουν έναν κλάδο που ήδη αντιμετώπιζε πιέσεις, εξαιτίας των αμφιβολιών για την απόδοση των τεράστιων επενδύσεων των εταιρειών σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Το κύμα ρευστοποιήσεων προκαλεί αναταράξεις τόσο στους ιδιώτες επενδυτές όσο και στα hedge funds.
«Είναι σαφές ότι στις πωλήσεις υπάρχει και ένα στοιχείο πανικού, ενώ οι υφιστάμενες επενδυτικές θέσεις εντείνουν σημαντικά τη βιαιότητα της προσαρμογής», δήλωσε η Charu Chanana, επικεφαλής στρατηγικής επενδύσεων της Saxo.
«Όταν οι επενδυτές αρχίζουν να κλείνουν τις θέσεις τους ταυτόχρονα, οι πιέσεις στις πωλήσεις μπορούν να αυτοτροφοδοτηθούν, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν υψηλή μόχλευση και αναγκαστικές ρευστοποιήσεις».
Παρεμβάσεις των αρχών για την εκτόνωση των πιέσεων
Μέχρι το απόγευμα στις ασιατικές αγορές, οι μετοχές εμφάνισαν σημάδια σταθεροποίησης, καθώς οι αρμόδιες αρχές επιχείρησαν να καθησυχάσουν τους επενδυτές. Ο υπουργός Οικονομικών της Νότιας Κορέας, Lee Hyoung-il, προχώρησε προσωρινά σε χαλάρωση των κανόνων που διέπουν τις μοχλευμένες επενδύσεις των ιδιωτών.
Πολλαπλές πηγές ανέφεραν στο Reuters ότι το υπουργείο Οικονομικών της Ταϊβάν επικοινώνησε το πρωί με ανώτατα στελέχη κρατικών τραπεζών, δίνοντας εντολή να στηρίξουν την αγορά. Ο χρηματιστηριακός δείκτης της Ταϊβάν έκλεισε με απώλειες 4,5%, περιορίζοντας σημαντικά την αρχική πτώση.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) του Nasdaq ενισχύονταν κατά 0,6%, ενώ τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά υποχωρούσαν κατά 0,9%, ένδειξη ότι το επενδυτικό κλίμα παρέμενε εύθραυστο.
Οι μετοχές των νοτιοκορεατικών εταιρειών κατασκευής ημιαγωγών Samsung Electronics και SK Hynix υποχώρησαν κατά σχεδόν 10% και 12% αντίστοιχα. Στην Ιαπωνία, η Kioxia κατέγραψε πτώση 14%, ενώ στην Ταϊβάν η TSMC υποχώρησε έως και 8,5%.
Η SoftBank Group, ένας από τους σημαντικότερους επενδυτές στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, σημείωσε απώλειες 11%. Την ίδια στιγμή, το κόστος ασφάλισης έναντι του κινδύνου αθέτησης των δανειακών της υποχρεώσεων (credit default swaps – CDS) αυξήθηκε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών.
«Το κύμα ρευστοποιήσεων δείχνει ότι οι αποτιμήσεις των μετοχών τεχνητής νοημοσύνης είχαν βασιστεί σε υπερβολικά αισιόδοξες προσδοκίες για το μέλλον, οι οποίες πλέον καταρρέουν», δήλωσε ο Dong Baozhen, πρόεδρος της εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων Lingtong Shengtai.
«Η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά αποτέλεσε τον βασικό πυλώνα και τον κινητήριο μοχλό της παγκόσμιας ανόδου των μετοχών τεχνητής νοημοσύνης. Τώρα αυτός ο πυλώνας έχει καταρρεύσει. Μπορούν οι ανοδικές αγορές της τεχνητής νοημοσύνης σε άλλες περιοχές του κόσμου να διατηρηθούν χωρίς τη στήριξή του;»
Αλλαγή επενδυτικού κλίματος και οι πρώτες ρωγμές
Οι ανησυχίες των επενδυτών επικεντρώνονται επίσης στο ενδεχόμενο επιβράδυνσης της επέκτασης των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, εξέλιξη που θα μπορούσε να πλήξει μικρότερες εταιρείες, οι οποίες ήδη αντιμετωπίζουν περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση λόγω των υψηλότερων επιτοκίων και των αυστηρότερων χρηματοπιστωτικών συνθηκών.
Η CoreWeave, εταιρεία που δραστηριοποιείται στον τομέα των υποδομών cloud για την τεχνητή νοημοσύνη (neocloud) και έχει εξελιχθεί σε βαρόμετρο της επενδυτικής ανησυχίας για τις υψηλές δαπάνες και τον δανεισμό στον κλάδο, υποχώρησε κατά 10%. Παράλληλα, τα περιθώρια των πενταετών συμβολαίων ανταλλαγής πιστωτικού κινδύνου (CDS) της εταιρείας διευρύνθηκαν σε επίπεδα-ρεκόρ.
«Είναι πλέον σαφές ότι έχει σημειωθεί ουσιαστική μεταστροφή του επενδυτικού κλίματος», δήλωσε ο Michael McCarthy, διευθύνων σύμβουλος για την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία της χρηματιστηριακής εταιρείας Moomoo.
Οι ρευστοποιήσεις δείχνουν επίσης ότι οι επενδυτές αρχίζουν να συνυπολογίζουν την αυξανόμενη αντίδραση των τοπικών κοινωνιών στην κατασκευή κέντρων δεδομένων (data centers). Όπως επισημαίνουν αναλυτές, οι αγορές δεν έχουν ακόμη αποτιμήσει πλήρως το κόστος που συνεπάγεται η ανάπτυξη τέτοιων εγκαταστάσεων για τις τοπικές κοινότητες.
Την Πέμπτη, η εκλεγμένη κυβερνήτης του Τέξας, Gina Hinojosa, δήλωσε ότι η πολιτεία θα προωθήσει νομοθετικές ρυθμίσεις για την προστασία των κατοίκων από τις επιπτώσεις της λειτουργίας των data centers, επικαλούμενη ειδικότερα τις συνέπειες για τις αγροτικές περιοχές.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η έκταση των ρευστοποιήσεων είναι υπερβολική και ότι η αγορά ενδέχεται να πλησιάζει στο κατώτατο σημείο της.
«Σήμερα αναμένεται να συνεχιστούν οι αναγκαστικές ρευστοποιήσεις λογαριασμών με αγορές μέσω περιθωρίου (margin accounts), γεγονός που υποδηλώνει ότι πιθανότατα βρισκόμαστε στην τελική φάση της μαζικής αποεπένδυσης», δήλωσε ο Allen Huang, αντιπρόεδρος του τμήματος χρηματιστηριακών συναλλαγών της Mega Financial Holding.
«Ακόμη και η TSMC έφτασε κάποια στιγμή στο ημερήσιο όριο πτώσης, ενεργοποιώντας τον μηχανισμό διακοπής συναλλαγών (circuit breaker), κάτι που συνήθως σηματοδοτεί τα τελευταία στάδια μιας πτωτικής πορείας. Όταν ρευστοποιούνται ακόμη και οι μετοχές της TSMC, αυτό σημαίνει ότι οι πωλήσεις έχουν επεκταθεί σχεδόν στο σύνολο της αγοράς», πρόσθεσε.
Στροφή των επενδυτών στα ομόλογα
Κέρδη κατέγραψαν τα ομόλογα στις ασιατικές αγορές, με τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, καθώς και τα κρατικά ομόλογα της Ιαπωνίας και της Κίνας, να ενισχύονται. Την ίδια στιγμή, το δολάριο υποχώρησε έναντι νομισμάτων που θεωρούνται ασφαλή καταφύγια, όπως το ιαπωνικό γεν και το ελβετικό φράγκο.
«Τα ομόλογα αρχίζουν και πάλι να λειτουργούν ως ομόλογα, με το εισόδημα από τις αποδόσεις τους να αναδεικνύεται εκ νέου στον βασικό παράγοντα των συνολικών αποδόσεων και να επαναφέρει τα παραδοσιακά οφέλη τους στη διαφοροποίηση των επενδύσεων», δήλωσε ο Masahiko Loo, επικεφαλής στρατηγικής σταθερού εισοδήματος της State Street Investment Management.
«Αυτό που βλέπουμε μοιάζει περισσότερο με επαναξιολόγηση του πολιτικού και ρυθμιστικού κινδύνου που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη και λιγότερο με αμφισβήτηση του ίδιου του κύκλου ανάπτυξης του κλάδου».
Η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς κρατικού ομολόγου διαμορφώθηκε στο 4,838%, κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο από τις 9 Σεπτεμβρίου. Η απόδοση του 10ετούς ιαπωνικού κρατικού ομολόγου υποχώρησε έως και κατά 9 μονάδες βάσης, στο 1,795%, καταγράφοντας το χαμηλότερο επίπεδο από τις 30 Ιουνίου.
