Νόμο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί πλέον η απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της Ε.Ε. και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας REPowerEU, με ορίζοντα πλήρους εφαρμογής το 2028.
Ο νέος κανονισμός προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση τόσο των εισαγωγών φυσικού αερίου μέσω αγωγών όσο και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τη Ρωσία, με στόχο τον οριστικό τερματισμό της ενεργειακής εξάρτησης της Ε.Ε. από τη Μόσχα. Στο επίσημο κείμενο, η Ρωσία χαρακτηρίζεται αναξιόπιστος εμπορικός εταίρος, καθώς –όπως επισημαίνεται– χρησιμοποιεί το φυσικό αέριο ως εργαλείο πίεσης προς τα κράτη-μέλη, στρεβλώνοντας τον ανταγωνισμό και προκαλώντας έντονες διακυμάνσεις στις τιμές, με σημαντικές επιπτώσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Η εφαρμογή της απαγόρευσης θα ξεκινήσει έξι εβδομάδες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού, ενώ προβλέπεται μεταβατική περίοδος για τις υφιστάμενες συμβάσεις με τη Ρωσία, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις στις αγορές και στις τιμές ενέργειας. Η πλήρης απαγόρευση για τις εισαγωγές ρωσικού LNG τοποθετείται στις αρχές του 2027, ενώ για το φυσικό αέριο μέσω αγωγών από το φθινόπωρο του ίδιου έτους, με αυστηρές κυρώσεις και βαριά χρηματικά πρόστιμα σε περίπτωση παραβίασης.
Παράλληλα, έως την 1η Μαρτίου 2026, τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να καταρτίσουν εθνικά σχέδια διαφοροποίησης του εφοδιασμού με φυσικό αέριο, καταγράφοντας τις προκλήσεις και τα εναλλακτικά σενάρια αντικατάστασης των ρωσικών ποσοτήτων.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι παρεμβάσεις του Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου του Ομίλου AKTOR και Διευθύνοντος Συμβούλου της ATLANTIC SEE LNG TRADE, κ. Αλέξανδρου Εξάρχου, ο οποίος μίλησε την προηγούμενη εβδομάδα στο Davos Lodge, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός.
«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Ε.Ε. από επιλογή επέλεξε στην πράξη να είναι πλήρως εξαρτώμενη από το ρωσικό φυσικό αέριο για πολλά χρόνια. Το αποτέλεσμα ήταν ότι, όταν ξέσπασε ο πόλεμος, ήταν δύσκολο να χρησιμοποιηθεί το ρωσικό φυσικό αέριο. Οι Ρώσοι είχαν σημαντικό πλεονέκτημα έναντι κάθε κράτους – μέλους και της Ευρώπης, διότι ήμασταν εξαρτημένοι από το δικό τους αέριο. Και μόνο αυτή τη χρονιά τελικά, η Ε.Ε. αποφάσισε να το απαγορεύσει από το 2028. Όταν επιβάλλουμε κυρώσεις και λέμε ότι από το 2028 θα είναι παράνομο για κάθε κράτος – μέλος να προμηθευτεί ρωσικό φυσικό αέριο, θα πρέπει να είμαστε σοβαροί. Και εάν ήμασταν σοβαροί, τότε θα βλέπατε ότι όλες οι χώρες του κάθετου άξονα - και ιδιαίτερα οι δυτικές χώρες του κάθετου άξονα-, θα έτρεχαν σαν τρελές για να εξασφαλίσουν μακροπρόθεσμες συμβάσεις LNG», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος έθεσε και το ζήτημα της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης των απαραίτητων υποδομών:
«Θέλει η Ευρώπη να το κάνει αυτό; Κατά τη γνώμη μου, αυτό που πρέπει να κάνει η Ευρώπη – αντί να βλέπει τα πράγματα από απόσταση και να αφήνει τις ΗΠΑ και κάποιες χώρες στην Ε.Ε. να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα- είναι να επιδοτήσει τον κάθετο άξονα ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές που θα επιτρέψουν στο αμερικανικό LNG να είναι πιο συγκρίσιμο, βαθμιαία, με όποια τιμή θα έχει το ρωσικό φυσικό αέριο δέκα χρόνια μετά. Διότι χρειαζόμαστε ένα δεύτερο FSRU και κάποιος πρέπει να το πληρώσει. Πρέπει να αναβαθμίσουμε τον υφιστάμενο διάδρομο και ίσως να δημιουργήσουμε έναν δεύτερο, και όλο αυτό μπορεί να συμβεί εάν η Ευρώπη στηρίξει την ήδη ληφθείσα απόφαση να επιβάλει κυρώσεις κατά της Ρωσίας».
Κλείνοντας, ο κ. Εξάρχου τόνισε:
«Πρέπει να καταλάβουμε τη διαφορετική εποχή που ζούμε και να προσαρμοστούμε σε αυτήν - και εάν η Ευρώπη θέλει να ξαναγίνει αυτό που ήταν, πρέπει να γίνει σοβαρή και να κάνει αυτά που λέει».
Σημειώνεται ότι η ATLANTIC SEE LNG TRADE, στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με ποσοστό 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%, έχει ήδη εξασφαλίσει τις πρώτες μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας αμερικανικού LNG στην ελληνική ιστορία. Παράλληλα, έχει υπογράψει σημαντικές μακροχρόνιες εμπορικές συμφωνίες με τη Ρουμανία και την Ουκρανία για την πώληση αμερικανικού LNG μέσω του κάθετου διαδρόμου.
