Στη συνέντευξή του στο Business News Magazine, περιγράφει την ωρίμαση της ελληνικής αγοράς, το στοίχημα της Τεχνητής Νοημοσύνης και τη στρατηγική που μετατρέπει το consulting σε πλατφόρμα ανάπτυξης. Aκόμη επισημαίνει την ανάγκη για upskilling και reskilling, ενώ υπογραμμίζει πως η Αccenture έχει σημαντικά σχέδια για την εγχώρια αγορά, καθώς, όπως αναφέρει, πιστεύει πάρα πολύ στο ελληνικό ταλέντο και ταμπεραμέντο.
Συνέντευξη στον Δημήτρη Τσουκαλά
Πώς αξιολογείτε σήμερα το επίπεδο ωριμότητας του consulting στην Ελλάδα;
Για να απαντήσω παραστατικά, θα έλεγα ότι το consulting στην Ελλάδα έχει περάσει από την εφηβεία στην ενηλικίωση. Δεν αποτελεί πλέον μια αφηρημένη έννοια ή δεν αντιμετωπίζεται από την αγορά ως «πυροσβεστική» λύση σε δύσκολες καταστάσεις. Κινούμαστε ξεκάθαρα προς μια πιο στρατηγική αντίληψη για το ρόλο του συμβουλευτικού κλάδου στη συνολική ανάπτυξη των επιχειρήσεων.
Η ελληνική συμβουλευτική αγορά έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια έντονη δυναμική, καθώς οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν την ανάγκη για στρατηγική καθοδήγηση, μεθοδικότητα και ταχύτητα στην υλοποίηση, ώστε να αντιμετωπίσουν τις μεγάλες και συνεχείς προκλήσεις και κρίσεις, όπως οι γεωπολιτικές εντάσεις, η βιώσιμη ανάπτυξη, η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης, ο μετασχηματισμός του ανθρώπινου δυναμικού κοκ.
Παρατηρούμε ότι οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα -όσον αφορά τον συμβουλευτικό κλάδο- δεν αναζητούν απλά συνεργάτες. Αναζητούν συνοδοιπόρους με τους οποίους θα συνδιαμορφώσουν την επόμενη ημέρα, θα αναπτύξουν μαζί ιδέες και λύσεις, θα χαράξουν στρατηγική και θα προχωρήσουν δυναμικά στην υλοποίησή της. Το consulting στην Ελλάδα μετατρέπεται πλέον σε πλατφόρμα ανθεκτικότητας και ανάπτυξης και είμαστε περήφανοι που είμαστε πρωτοπόροι στον τομέα αυτό.
Ποια είναι η στρατηγική της Accenture όσον αφορά το consulting και τι θα λέγατε πως την κάνει να διαφοροποιείται και να ξεχωρίζει στο πεδίο;
Η στρατηγική της Accenture στο consulting είναι σαφής: στόχος μας είναι να είμαστε ο συνεργάτης επιλογής για οργανισμούς που θέλουν να επανεφευρεθούν αξιοποιώντας τη δύναμη της τεχνολογίας με επίκεντρο τον άνθρωπο ή, όπως λέει η αποστολή μας, «to deliver on the promise of technology and human ingenuity».
Στην πράξη, όπως ανέφερα και πριν, αναλαμβάνουμε ρόλο συνοδοιπόρου σε μια διαδικασία ουσιαστικού μετασχηματισμού, ξεκινώντας από τη χάραξη της στρατηγικής, αξιοποιώντας τις πιο σύγχρονες τεχνολογίες και φτάνοντας μέχρι την υλοποίηση λύσεων σε όλο το φάσμα της λειτουργίας ενός οργανισμού, παράγοντας μετρήσιμα αποτελέσματα. Παράλληλα, φροντίζουμε ώστε η αλλαγή να περάσει στον οργανισμό - στις διαδικασίες, στην κουλτούρα, στην ηγεσία και στις δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η επένδυση στην καινοτομία, για την οποία έχουμε αναπτύξει μια ολόκληρη αρχιτεκτονική. Πρακτικά, όμως, η διαφοροποίησή μας σχετίζεται με τον ανθρώπινο παράγοντα. Οι ομάδες μας εκπαιδεύονται συνεχώς, εργάζονται σε μεγάλα και σύνθετα έργα σε όλους τους κλάδους της οικονομίας, κομίζοντας διαφορετικές εμπειρίες και παραστάσεις. Όσο «κλισέ» κι αν ακούγεται, το ανθρώπινο κεφάλαιό μας είναι το μεγαλύτερο ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα.
Σε ποιες κατηγορίες βλέπετε την ισχυρότερη ανάπτυξη του κλάδου consulting τα επόμενα χρόνια και γιατί;
Στην επόμενη πενταετία, οι επιχειρήσεις θα κληθούν να ανταποκριθούν σε σύνθετες προκλήσεις. Με βάση τις εκτιμήσεις μας, αναμένεται σημαντική ανάπτυξη σε τρεις κατηγορίες:
- (Παραγωγική) Τεχνητή Νοημοσύνη. Δεν μιλάμε πια για εφαρμογές AI σε πιλοτικό στάδιο ή στην «περιφέρεια» της επιχείρησης, αλλά για την πλήρη ενσωμάτωση της AI στον επιχειρησιακό πυρήνα: στη λήψη αποφάσεων, στο σχεδιασμό προϊόντων, στη βελτιστοποίηση εφοδιαστικής αλυσίδας, στην εξυπηρέτηση πελατών κοκ. Αυτό προϋποθέτει υπηρεσίες consulting που συνδυάζουν τεχνογνωσία σε τεχνολογία, δεδομένα, κυβερνοασφάλεια και αλλαγή κουλτούρας.
- Ανθρώπινο δυναμικό και οργανωτικός μετασχηματισμός. Οι επιχειρήσεις συνειδητοποιούν ότι η ψηφιακή στρατηγική δεν μπορεί να πετύχει χωρίς επένδυση στους ανθρώπους. Η έλλειψη ταλέντου, η ανάγκη για upskilling/reskilling, η προσαρμογή σε νέες μορφές εργασίας και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ομάδων, απαιτούν πολυδιάστατη συμβουλευτική υποστήριξη.
- Βιωσιμότητα. Οι επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργούν σε ένα περιβάλλον υψηλής κανονιστικής πίεσης (από το CSRD στην ΕΕ, έως τις απαιτήσεις ESG από θεσμικούς επενδυτές). Αυτό μεταφράζεται σε ανάγκη για στρατηγική καθοδήγηση στον προσδιορισμό ESG KPIs, στον ανασχεδιασμό της εφοδιαστικής αλυσίδας και στη συμμόρφωση με τα πρότυπα EU Taxonomy.
Εν ολίγοις, η ανάπτυξη στο consulting θα προκύψει από την πίεση των επιχειρήσεων να μετασχηματιστούν ταχύτερα και σε μεγαλύτερη κλίμακα, να παραμείνουν ανταγωνιστικές, να λειτουργούν υπεύθυνα και να προσελκύσουν ανθρώπινο δυναμικό που μπορεί να αναπτυχθεί σε έναν κόσμο διαρκούς αλλαγής.
Ποιες θεωρείτε τις πιο κρίσιμες τάσεις που καταγράφονται σήμερα όσον αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη που πρέπει να έχουν υπόψη τους τα ελληνικά C-level στελέχη;
Η Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της στρατηγικής ατζέντας κάθε επιχείρησης. Δεν είναι πια τεχνολογία μεμονωμένων λειτουργιών, αλλά μια καταλυτική δύναμη επαναπροσδιορισμού επιχειρηματικών μοντέλων.
Για τα ελληνικά C-level στελέχη, οι πιο κρίσιμες τάσεις αφορούν πρωτίστως τη στρατηγική ενσωμάτωση της AI στον πυρήνα της επιχείρησης. Η δεύτερη, και ίσως πιο κρίσιμη τάση, αφορά τα ηθικά ζητήματα και τη διακυβέρνηση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Όσο πιο «έξυπνα» γίνονται τα συστήματα AI, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για πλήρη διαφάνεια στον τρόπο λήψης αποφάσεων, τη χρήση δεδομένων, την αποφυγή μεροληψίας και την προστασία της ιδιωτικότητας. Η αξιοπιστία των συστημάτων AI θα είναι βασικός παράγοντας για την αποδοχή τους από πελάτες και εργαζομένους. Μια τρίτη, εξίσου σημαντική τάση είναι η ανάδυση του “AI-powered workforce”. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αντικαθιστά απλώς λειτουργίες, αλλά επανακαθορίζει ρόλους, δεξιότητες και τη φύση της εργασίας. Οι επιχειρήσεις που θα αναπτύξουν ένα περιβάλλον όπου οι άνθρωποι συνεργάζονται παραγωγικά με τα «έξυπνα» συστήματα, θα δημιουργήσουν ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης.
Πρόσφατη μελέτη μας αποκαλύπτει ότι έως και το 44% των ωρών εργασίας σε όλη την Ευρώπη θα μπορούσε να επαυξηθεί ή να αυτοματοποιηθεί από την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη. Σε επίπεδο κλάδων, ο υψηλότερος αντίκτυπος αναμένεται στις κεφαλαιαγορές και τις ασφάλειες με 71% των ωρών εργασίας και εν συνεχεία στις τράπεζες και τις εταιρείες λογισμικού με 69%.
Τέλος, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται το πεδίο. Οι εξελίξεις είναι καθημερινές, γεγονός που σημαίνει ότι τα ελληνικά C-level στελέχη πρέπει να αναπτύξουν μηχανισμούς διαρκούς μάθησης και οργανωτικής ευελιξίας.
Πόσο έτοιμες είναι οι ελληνικές επιχειρήσεις να ενσωματώσουν λύσεις AI στον πυρήνα της λειτουργίας τους και πού εντοπίζετε τα μεγαλύτερα εμπόδια;
Από το «Σχέδιο για τη μετάβαση της Ελλάδας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης», για την εκπόνηση του οποίου είχαμε ως εταιρεία κεντρικό ρόλο, τις επενδύσεις σε υποδομές, τη δημιουργία του AI Factory κοκ, βλέπουμε ότι ως χώρα και ως οικονομία θέτουμε τις βάσεις για την ευρύτερη ψηφιακή μάς μετάβαση. Ωστόσο, παρά τις θεσμικές δράσεις, παρατηρούμε ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις βρίσκονται σε ένα μεταβατικό στάδιο όσον αφορά την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στις βασικές τους λειτουργίες. Υπάρχει σημαντική πρόοδος με αυξανόμενη γνώση και αρκετό πειραματισμό, ειδικά σε κλάδους όπως οι τηλεπικοινωνίες, οι τράπεζες και η ενέργεια και το δημόσιο. Ωστόσο, η πλήρης ενσωμάτωση της AI στον πυρήνα των λειτουργιών εξακολουθεί να είναι περιορισμένη.
Τα μεγαλύτερα εμπόδια είναι:
- Απουσία ξεκάθαρης στρατηγικής και επιλογής business case: Πολλές επιχειρήσεις ξεκινούν πειραματικά έργα χωρίς σαφή στόχο ή KPIs.
- Ανεπαρκής ψηφιακή υποδομή: Πολλές επιχειρήσεις λειτουργούν με legacy συστήματα, ανεπαρκή αρχιτεκτονική δεδομένων και περιορισμένες δυνατότητες διασύνδεσης.
- Ταλέντο και δεξιότητες: Η υλοποίηση λύσεων AI απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό (data scientists, machine learning engineers, ethical AI experts), και η αγορά δεν διαθέτει ακόμη τον απαιτούμενο όγκο ταλέντου.
- Κουλτούρα και οργανωτική ωριμότητα: Η AI είναι ένας νέος τρόπος λήψης αποφάσεων, που απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας και εμπιστοσύνη σε συστήματα που λειτουργούν ριζικά διαφορετικά.
Παρ’ όλα αυτά, η δυναμική υπάρχει, και με την κατάλληλη στρατηγική καθοδήγηση, επενδύσεις στο ταλέντο και τις υποδομές, είναι εφικτό να δούμε σημαντική ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων.
Μιλώντας για ανταγωνιστικότητα, πρόσφατη μελέτη σας αναφέρει ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πρέπει να υιοθετήσουν ταχύτερα και σε μεγαλύτερη κλίμακα την τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο χάσμα παραγωγικότητας και να ενισχύσουν τη συνολική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Ποια τα βασικά ευρήματα της μελέτης;
Η μελέτη «Europe’s AI reckoning: Reinventing industries for a new era» υπογραμμίζει ότι ο μέσος Ευρωπαίος εργαζόμενος αγγίζει μόλις το 76% της παραγωγικότητας του ομολόγου του στην Αμερική, σε σχέση με τη σύγκλιση που υπήρχε πριν από 30 χρόνια. Μάλιστα, η διαχρονική υποεπένδυση στην τεχνολογία αναγνωρίζεται ως βασική αιτία.
Συγκεκριμένα, 56% των 800 μεγάλων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που αξιολογήθηκαν δεν έχει ακόμα ολοκληρώσει μια ουσιαστικά μετασχηματιστική επένδυση ευρείας κλίμακας στην ΤΝ. Ωστόσο, εάν όλες οι μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες (με έσοδα άνω του 1 δισ. ευρώ) ενίσχυαν τις δυνατότητές τους στην ΤΝ ώστε να συμβαδίζουν με τις κορυφαίες του κλάδου, σχεδόν 200 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να προστεθούν στα ετήσια έσοδα των επιχειρήσεων.
Η μελέτη διαπιστώνει ότι οι μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες υιοθετούν την ΤΝ ταχύτερα από τις μικρότερες, κάτι που ενδέχεται να επιδεινώσει το πρόβλημα παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.
Παρότι σχεδόν οι μισές (48%) από τις μεγαλύτερες εταιρείες της Ευρώπης έχουν τουλάχιστον μία πρωτοβουλία παραγωγικής ΤΝ μεγάλης κλίμακας, λιγότερο από το ένα τρίτο (31%) των μικρότερων το έχουν πράξει. Η Ευρώπη έχει μεγαλύτερη συγκέντρωση μικρών επιχειρήσεων σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, καθιστώντας αυτό το μέγεθος εταιρειών σημαντική ευκαιρία.
Τι πρέπει επομένως να γίνει;
Για την πλήρη αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της ΤΝ προτείνουμε την ανάπτυξη ενός ισχυρού και ανταγωνιστικού οικοσυστήματος ΤΝ στην Ευρώπη. Αυτό περιλαμβάνει την ενίσχυση των μικρότερων επιχειρήσεων, την καλλιέργεια ενός κυρίαρχου ευρωπαϊκού οικοσυστήματος ΤΝ και την ανάπτυξη μιας συντονισμένης στρατηγικής.
Επιπλέον, ο ψηφιακός αλφαβητισμός στην ΤΝ και η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού είναι κρίσιμοι παράγοντες επιτυχίας, καθώς πολλοί Ευρωπαίοι εργαζόμενοι (60%) ανησυχούν για την απώλεια θέσεων εργασίας, ενώ το ένα τρίτο (36%) δεν αισθάνεται επαρκώς καταρτισμένο για την αποτελεσματική χρήση της ΤΝ.
Η μελέτη εντοπίζει επίσης ορισμένα βασικά εμπόδια για την αξιοποίηση της ΤΝ σε μεγάλη κλίμακα και προτείνει σειρά κατευθύνσεων για την αντιμετώπισή τους:
- Δεδομένα: Επενδύσεις για την κατάργηση των «σιλό» δεδομένων και την οικοδόμηση μιας ολοκληρωμένης βάσης με ποιοτικά δεδομένα.
- Ταλέντο: Εστίαση στην ανάπτυξη ταλέντου, με κατάρτιση και ευκαιρίες διαρκούς μάθησης για την ανάπτυξη της απαραίτητης τεχνογνωσίας.
- Ασφάλεια: Υιοθέτηση ενός ασφαλούς ψηφιακού πυρήνα για τη μείωση των τρωτών σημείων και του τεχνολογικού ελλείματος.
- Επιχειρηματική Αξία: Εντοπισμός και υλοποίηση συγκεκριμένων έργων/ πρωτοβουλιών (use cases) με αποδεδειγμένο θετικό αντίκτυπο στην απόδοση των επενδύσεων.
- Αλφαβητισμός στην ΤΝ: Περισσότερη εκπαίδευση και υποστήριξη προς τους εργαζομένους και διασφάλιση ότι τα εργαλεία ΤΝ είναι προσβάσιμα και φιλικά προς τους χρήστες.
Αναφέρετε συχνά το θέμα της ετοιμότητας του ανθρώπινου δυναμικού. Όσον αφορά το reskilling και το upskilling, τι κάνετε εσείς εσωτερικά και τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις στο σύνολό τους;
Έχουμε θέσει σε εφαρμογή εδώ και αρκετά χρόνια το μεγαλύτερο πρόγραμμα upskilling στη μέχρι τώρα ιστορία μας. Στόχος μας είναι να διπλασιάσουμε τους ειδικούς AI από 40.000 σε 80.000, ενώ έχουμε ήδη εκπαιδεύσει το μεγαλύτερο μέρος των συναδέλφων μας σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, προσπάθεια την οποία σκοπεύουμε να εντατικοποιήσουμε. Επενδύουμε περίπου 1 δισ. δολάρια ετησίως στην εκπαίδευση (Learning & Development) των ανθρώπων μας. Ο ρόλος των εταιρειών στην εκπαίδευση είναι κρίσιμος, καθώς όλο και περισσότεροι συνειδητοποιούν ότι υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα δεξιοτήτων που δεν πρόκειται να καλυφθεί μόνο από το εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο είναι αναγκαίο να εξελιχθεί.
Στην Accenture βλέπουμε την επένδυση στη γνώση ως μια επιχειρηματική ευκαιρία, και δεδομένου ότι λειτουργούμε σε μεγάλη κλίμακα απασχολώντας παγκοσμίως περίπου 800.000 ανθρώπους, θεωρούμε ότι συνιστά μια καλή αφορμή για να εξηγήσουμε στους πελάτες μας τι έχουμε κάνει εμείς ως εργοδότης για τους δικούς μας ανθρώπους και να τους παρακινήσουμε να κάνουν το ίδιο.
Ανταποκρινόμενοι στις αυξανόμενες ανάγκες των πελατών μας, ξεκινήσαμε μια νέα δέσμη υπηρεσιών, τη LearnVantage, με επένδυση 1 δισ. δολαρίων, για να βοηθήσουμε τους πελάτες μας να εντοπίσουν γρήγορα τα κενά δεξιοτήτων και στη συνέχεια να παράσχουμε την εξειδικευμένη εκπαίδευση που απαιτείται για την κάλυψη αυτών των κενών με ταχύτητα και σε μεγάλη κλίμακα. Περιλαμβάνει μια ΑΙ-native πλατφόρμα μάθησης που χρησιμοποιεί μια μηχανή συστάσεων για να προσφέρει εξατομικευμένες εμπειρίες μάθησης.
Ποια είναι τα μελλοντικά σας πλάνα για την ελληνική αγορά;
Δραστηριοποιούμαστε στην Ελλάδα για περισσότερο από τρεις δεκαετίες και διαθέτουμε παρουσία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, απασχολώντας συνολικά 1.500 εργαζομένους. Διαχρονικά βρισκόμαστε στην πρώτη γραμμή της ατζέντας μετασχηματισμού της χώρας σε όλους τους βασικούς οικονομικούς κλάδους, ενώ μέσω μιας σειράς μελετών, χαρτογραφούμε τη θέση της χώρας στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, συμβάλλοντας ενεργά στον εθνικό διάλογο για τις δυνάμεις που διαμορφώνουν τη σύγχρονη πραγματικότητα.
Διευρύνουμε διαρκώς το αποτύπωμά μας στην Ελλάδα ενισχύοντας την παρουσία και το χαρτοφυλάκιο υπηρεσιών μας. Ενδεικτικά την τελευταία διετία έχουμε προσθέσει στο χαρτοφυλάκιό μας νέες κατηγορίες υπηρεσιών όπως το Talent & Organization (HR services), η Song (marketing services), το IndustryX (engineering services), ενώ πρόσφατα εγκαινιάσαμε ένα Gen AI Studio στην Αθήνα, το μοναδικό παγκοσμίως που επικεντρώνεται στην Customer agenda, εξυπηρετώντας πελάτες μας εντός και εκτός Ελλάδος.
Έχουμε τη διάθεση να κάνουμε πολλά περισσότερα, γιατί πιστεύουμε πάρα πολύ στο ελληνικό ταλέντο και ταμπεραμέντο.
