Μια ιδιαίτερα σημαντική επίσημη επίσκεψη εργασίας πραγματοποίησε στην Ελλάδα ο Υπουργός Πολιτισμού του Ουζμπεκιστάν, Ozodbek Nazarbekov, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας περιόδου στις πολιτιστικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Η επίσκεψη ανέδειξε το κοινό όραμα Ελλάδας και Ουζμπεκιστάν για την ενίσχυση της πολιτιστικής διπλωματίας, την ανάδειξη της κοινής ιστορικής μνήμης και την ανάπτυξη δημιουργικών συνεργασιών σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων.
Κεντρικό σημείο της επίσκεψης αποτέλεσε η υπογραφή του Προγράμματος Πολιτιστικής Συνεργασίας 2026–2028 από την Υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, και τον Ozodbek Nazarbekov. Το πρόγραμμα ανοίγει νέους ορίζοντες συνεργασίας στους τομείς της αρχαιολογίας, των εικαστικών και παραστατικών τεχνών, του κινηματογράφου, της λογοτεχνίας, της μουσικής και του θεάτρου.
Μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψής του, ο Υπουργός Πολιτισμού του Ουζμπεκιστάν κατέγραψε σε επιστολή τις εντυπώσεις του από την Αθήνα και τον ελληνικό πολιτισμό, αναφερόμενος παράλληλα στις προοπτικές περαιτέρω σύσφιξης των σχέσεων των δύο χωρών.
Ακολουθεί αυτούσια η επιστολή:
Η λάμψη που εκπέμπεται από την Αθήνα
Στην ιστορία της ανθρωπότητας υπάρχουν τόποι όπου κατοικεί η ίδια η ψυχή, όπου υπάρχει μια πέμπτη εποχή του χρόνου, την οποία η φύση φυλάσσει προσεκτικά κρυφή από τους ανθρώπους. Εκεί οι εγκόσμιες έγνοιες γαληνεύουν και η καρδιά αρχίζει να αναπνέει ελεύθερα και ανάλαφρα. Τα πιο λεπτά τριχοειδή αγγεία της σκέψης ανοίγουν, χαρίζοντας στον άνθρωπο νέες ιδέες, νέα σχέδια και μια φωτεινή, αδιατάρακτη ευτυχία. Μου φαίνεται πως, αν ο άνθρωπος καταφέρει να αντικρίσει τον κόσμο που δημιούργησε ο Ύψιστος, στην καρδιά του δεν θα μείνει χώρος για μεταμέλειες. Μία από αυτές τις υπέροχες χώρες, που αποτελεί παράδειγμα για τους λαούς του κόσμου χάρη στην πλούσια ιστορία και τον πολιτισμό της, είναι η Ελλάδα.
Κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης αγάπησα αυτή τη γη με όλη μου την ψυχή. Με κατέκτησαν οι σεμνοί και εξαιρετικά ειλικρινείς άνθρωποί της, η αγάπη τους για τα παιδιά, τόσο κοντινή στον λαό μας, καθώς και τα ήθη και ο πολιτισμός τους. Ομολογώ πως ένιωσα ότι αυτός ο λαός μάς είναι κοντά όχι μόνο ως προς το πνεύμα, αλλά και ως προς τον τρόπο σκέψης και την ψυχοσύνθεσή του. Παράλληλα, μου φαινόταν πως οι σκέψεις που ακούστηκαν εδώ πριν από χιλιάδες χρόνια εξακολουθούν μέχρι σήμερα να αιωρούνται στον αέρα. Σαν ο άνεμος να ψιθυρίζει ακόμη στους ανθρώπους τα ερωτήματα του Σωκράτη, τους στοχασμούς του Πλάτωνα, τη σοφία του Αριστοτέλη, τα χρονικά του Ηροδότου και τα μεγάλα επικά ποιήματα του Ομήρου. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, την Ελλάδα δεν μπορεί κανείς απλώς να την επισκεφθεί ως τουριστικό αξιοθέατο. Πρέπει να την αισθανθεί, πρέπει να δημιουργήσει μέσα σε αυτήν. Ακόμη και απλώς αφουγκραζόμενος την ανάσα της, μπορεί να γεμίσει τη σκέψη του με γνώση και σοφία.
Οι σχέσεις μεταξύ Ουζμπεκιστάν και Ελλάδας…
Και τώρα, αφήνοντας κατά μέρος τις εντυπώσεις από το ταξίδι, θα ήθελα να μιλήσω για τους πολιτιστικούς δεσμούς, την οικονομία, τη φιλία και τα ζητήματα ενότητας μεταξύ των δύο χωρών. Στη σύγχρονη εποχή, οι σχέσεις μεταξύ των κρατών δεν καθορίζονται μόνο από τις διπλωματικές σχέσεις ή τον όγκο των εμπορικών συναλλαγών, αλλά και από την αμοιβαία εμπιστοσύνη, τις εθνικές αξίες και τους πνευματικούς παράγοντες που μπορούν να ενώσουν τους ανθρώπους. Υπό αυτή την έννοια, το γεγονός ότι οι σχέσεις μεταξύ Ουζμπεκιστάν και Ελλάδας εισέρχονται σε ένα νέο στάδιο ανάπτυξης, και ιδιαίτερα η έναρξη της λειτουργίας της Πρεσβείας της Ελλάδας στην Τασκένδη, αποτελεί έμπρακτη έκφραση της περαιτέρω ενίσχυσης και σύσφιξης των διμερών δεσμών. Αυτό το διπλωματικό βήμα όχι μόνο ενίσχυσε την πολιτική συνεργασία, αλλά άνοιξε και ευρύτερες δυνατότητες συνεργασίας σε τομείς όπως η οικονομία, οι επενδύσεις, ο τουρισμός, η εκπαίδευση, η επιστήμη και ο πολιτισμός. Τα προοπτικά σχέδια στους τομείς της ενέργειας, της φαρμακευτικής, της τεχνολογίας πληροφοριών, της εφοδιαστικής και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μαρτυρούν από μόνα τους ότι οι σχέσεις μεταξύ Ουζμπεκιστάν και Ελλάδας αναπτύσσονται σταθερά προς την κατεύθυνση μιας πολυδιάστατης εταιρικής σχέσης.
Ωστόσο, θεμέλιο κάθε οικονομικής εταιρικής σχέσης αποτελούν πρωτίστως η αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των λαών, η εγγύτητα των πολιτισμών και ο αμοιβαίος σεβασμός. Πράγματι, ο πολιτισμός είναι ένα από τα ισχυρότερα διπλωματικά εργαλεία που ανοίγουν τον δρόμο προς την οικονομική συνεργασία.
Από αυτή την άποψη, η υπηρεσιακή επίσκεψη στην Ελληνική Δημοκρατία, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους, είχε για μένα ιδιαίτερη σημασία. Κύριος στόχος της επίσκεψης ήταν να οδηγήσουμε τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών στον τομέα του πολιτισμού σε ένα εντελώς νέο επίπεδο, να υπογράψουμε πρόγραμμα συνεργασίας για την περίοδο 2026–2028 και να καθορίσουμε συγκεκριμένους μηχανισμούς για την υλοποίησή του.
Πριν από τις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα, την προσοχή μου τράβηξε μια ιδιαιτερότητα. Έμοιαζε σαν οι κάτοικοι της Ελλάδας να ζουν χωρίς περιττές έγνοιες, με εσωτερική ικανοποίηση και γαλήνη στην ψυχή. Είναι ένας λαός που κοιτάζει τον κόσμο με αγάπη και αναζητά την ευτυχία όχι στον πλούτο, αλλά στην ψυχική ισορροπία. Αυτό με εντυπωσίασε ειλικρινά.
Στη συνέχεια, την προσοχή μου προσέλκυσαν τα επιβλητικά κτίρια, σαν να ήταν γεμάτα σοφία. Έμοιαζε σαν να ψιθύριζαν σιωπηλά ιστορίες περασμένων αιώνων.
Οι ειλικρινείς συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν σε αυτή την πόλη έδειξαν ότι το Ουζμπεκιστάν και η Ελλάδα συνδέονται όχι μόνο από τα σημερινά τους συμφέροντα, αλλά και από μια ιστορική μνήμη που εκτείνεται σε περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια. Ειδικότερα, οι κοινές ιστορικές διεργασίες που συνδέονται με την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, καθώς και η πλούσια κληρονομιά του ελληνιστικού πολιτισμού που άφησε το αποτύπωμά της στην επικράτεια της Κεντρικής Ασίας, αποτελούν ακόμη και σήμερα στέρεη βάση για επιστημονική έρευνα, συνεργασία μεταξύ μουσείων και πολιτιστικό διάλογο.
Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων, οι Έλληνες συνάδελφοί μου έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον για τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιούνται στη χώρα μας στον τομέα του πολιτισμού. Ιδιαίτερα θετικά αξιολογήθηκαν από την ελληνική πλευρά οι αποφάσεις που έχουμε λάβει για την ανάπτυξη του πολιτιστικού τομέα, καθώς και η προσέγγισή μας στη διατήρηση της εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς και στην υποστήριξη του δημιουργικού περιβάλλοντος.
Κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης συνειδητοποίησα ακόμη κάτι σημαντικό. Ο λαός αυτός δεν μετρά τον πολιτισμό μόνο με θέατρα ή μουσεία. Για εκείνους, ο πολιτισμός είναι τρόπος καθημερινής ζωής. Η καθαριότητα των δρόμων, ο σεβασμός στην αρχιτεκτονική, η φροντίδα για τη φύση, η ευγένεια και η καλοσύνη μεταξύ των ανθρώπων — όλα αυτά είναι μεγάλες και μικρές, ενίοτε ανεπαίσθητες στο μάτι, εκδηλώσεις πολιτισμού. Μεγάλη σημασία είχαν επίσης οι συναντήσεις με τις διοικήσεις της Εθνικής Πινακοθήκης της Ελλάδας, του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Μουσείου Ακρόπολης. Κατά τη διάρκεια αυτών των συζητήσεων, εξετάσαμε ζητήματα δημιουργίας άμεσης συνεργασίας μεταξύ των μουσείων, διοργάνωσης κοινών εκθέσεων, ανταλλαγής εμπειρίας στον τομέα της αποκατάστασης, καθώς και διεύρυνσης της συνεργασίας για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Για μένα, μια ακόμη συνάντηση που με συγκίνησε βαθιά ήταν η συζήτηση με τους συμπατριώτες μας που ζουν στην Αθήνα. Όπου κι αν βρίσκεται ο άνθρωπος, στην καρδιά του διατηρεί πάντοτε την αγάπη για την πατρίδα του. Στη συνάντηση με εκπροσώπους της ουζμπεκικής διασποράς, η οποία πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο «Divani Caravel», ανταλλάξαμε ειλικρινά απόψεις σχετικά με τη διατήρηση των εθνικών μας παραδόσεων, την ανατροφή της νέας γενιάς με πνεύμα εθνικού πολιτισμού και την ευρύτερη προβολή του πολιτισμού του Ουζμπεκιστάν στο εξωτερικό.
Με την ολοκλήρωση της επίσκεψης, τέθηκαν επί τάπητος σημαντικά σχέδια, όπως η προετοιμασία ενός «οδικού χάρτη» για την υλοποίηση του προγράμματος συνεργασίας, η ανάπτυξη άμεσων δεσμών μεταξύ των μουσείων, η διοργάνωση κοινών αρχαιολογικών ερευνών, η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των διασπορών, καθώς και η διοργάνωση στην Αθήνα εκδηλώσεων αφιερωμένων στην 35η επέτειο της κρατικής ανεξαρτησίας του Ουζμπεκιστάν.
Αυτό το ταξίδι αποτέλεσε για μένα μια πραγματικά ξεχωριστή και πνευματικά εμπλουτιστική εμπειρία. Ειδικότερα, μου έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσω την υπέροχη πόλη της Αθήνας, να επικοινωνήσω με τους ειλικρινείς και φωτεινούς ανθρώπους της, να κατανοήσω βαθύτερα την ιστορία και να αισθανθώ με όλη μου την καρδιά το μεγαλείο του ελληνικού πολιτισμού. Είμαι βέβαιος ότι η συνεργασία μεταξύ Ουζμπεκιστάν και Ελλάδας θα συνεχίσει να ενισχύεται στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού και της εμπιστοσύνης. Διότι, αν η ιστορία μάς χάρισε μια κοινή μνήμη, η σημερινή συνεργασία ανοίγει μπροστά στις μελλοντικές γενιές νέες δυνατότητες, νέα δημιουργικά εγχειρήματα και τον δρόμο προς μεγάλα επιτεύγματα.
Πράγματι, το μεγαλείο κάθε λαού δεν αποτυπώνεται στον πλούτο του, αλλά στην ιστορία του. Η Ελλάδα είναι ένας λαός που κατάφερε να διαφυλάξει αυτή την ιστορία. Θα επισκεφθούμε οπωσδήποτε ξανά αυτή τη γη, όπου η καρδιά και η ψυχή του παρελθόντος παραμένουν ζωντανές, με νέες σημαντικές πρωτοβουλίες και ιδέες. Γιατί ο πολιτισμός είναι το κλειδί για την ένωση των λαών. Ας βοηθήσει αυτό το κλειδί να ανοίξουν οι καρδιές των ανθρώπων και να ξεπεραστούν τα αόρατα εμπόδια που στέκονται ανάμεσά τους.
Οζόντμπεκ Ναζαρμπέκοβ
Υπουργός Πολιτισμού της Δημοκρατίας του Ουζμπεκιστάν
