O μακροβιότερος πρόεδρος της Αμερικανικής Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Federal Reserve), Άλαν Γκρίνσπαν, είχε αναλάβει τη θέση αυτή το 1987, μετά από πρόταση του τότε προέδρου των ΗΠΑ, Ρόναλντ Ρίγκαν. Ακραιφνής υπέρμαχος της ελεύθερης αγοράς και καλός φίλος της φιλοσόφου Ayn Rand, γνωστής για τις θέσεις της υπέρ της οικονομικής ελευθερίας, ο Άλαν Γκρίνσπαν, εκείνα τα χρόνια είχε παρατηρήσει τις μεταβολές που έφερναν στην παγκόσμια οικονομία οι αυξανόμενες, λόγω της ανόδου των τιμών του αργού πετρελαίου, παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές ροές κεφαλαίων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο μετέπειτα πρόεδρος της Fed είχε διαπιστώσει ότι οι παγκόσμιες ροές κεφαλαίων, κυρίως δε αραβικών πετροδολαρίων, ήταν τρεις έως τέσσερις φορές ανώτερες από το διεθνές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών και ως εκ τούτου αντιπροσώπευαν υψηλό ποσοστό του τζίρου και της κερδοφορίας των επιχειρήσεων. Έτσι, η χρηματοπιστωτική αγορά ήταν ένας συντελεστής παραγωγής πλούτου, ταχύτατα παραγόμενου και χωρίς εκμετάλλευση άλλων συντελεστών όπως οι πάγιες επενδύσεις και η εργασία.
Κατά τον Άλαν Γκρίνσπαν, ήταν μια δραματική ανατροπή στην οικονομική θεωρία και πρακτική, η οποία θα μπορούσε να γίνει κορυφαίος μοχλός οικονομικής ανάπτυξης. Θέλησε έτσι, ως κεντρικός τραπεζίτης μιας νομισματικής υπερδύναμης το 1990, να προωθήσει την ελεύθερη οικονομία και την αυτορρυθμιζόμενη αγορά σε παγκόσμιο επίπεδο, πλην όμως δεν έδωσε ίσως το βάρος που έπρεπε στον ήδη ευρύτατα διαδεδομένο κρατισμό και στην ιδεολογική επιρροή των εχθρών της ελεύθερης οικονομίας, που καλύπτουν και ευρύ πολιτικό φάσμα, τόσο αριστερής όσο και δεξιάς αποκλίσεως.
Ο οικονομολόγος και τραπεζίτης, πιστεύοντας στην ατομική ευθύνη, δημιούργησε ένα οικονομικό και χρηματοπιστωτικό πεδίο στο οποίο οι κεντρικές τράπεζες έγιναν οι απόλυτοι ασφαλιστές κινδύνου.
Στη βάση έτσι της σκέψης ότι οι αγορές αυτορρυθμίζονται, με την κρίση που ξέσπασε το 2008, ο Αμερικανός κεντρικός τραπεζίτης παραδεχόταν ότι στη διάρκεια της θητείας του είχε πέσει θύμα μιας κατάστασης «σοκ και δυσπιστίας». Ο θεματοφύλακας της αυτορρύθμισης ανακάλυπτε ότι η τελευταία είχε όρια. Μπορούμε να πούμε έτσι ότι: Πριν από τον Γκρίνσπαν, το χρέος ήταν ένα εργαλείο. Μετά τον Γκρίνσπαν, το χρέος έχει γίνει οικονομικό μοντέλο. Πριν από τον Γκρίνσπαν, οι αγορές εξακολουθούσαν να ανησυχούν για την ύφεση. Μετά τον Γκρίνσπαν, άρχισαν να πιστεύουν ότι η κεντρική τράπεζα θα τους έσωζε πάντα.
Έτσι γεννήθηκε αυτό που η Wall Street θα αποκαλούσε αργότερα «Greenspan Put». Μπορώ να υποστηρίξω με βάση τη σκέψη του Άλαν Γκρίνσπαν, ότι ο αποβιώσας τραπεζίτης υπήρξε ο θεμελιωτής του «Πολιτισμού της Πίστωσης». Δημιούργησε έτσι έναν κόσμο, που είναι:
- Αυτός του μόνιμου χρέους.
- Αυτός των «φουσκών» περιουσιακών στοιχείων.
- Αυτός του φθηνού κεφαλαίου.
- Αυτός όπου κάθε κρίση απαιτεί περισσότερη ρευστότητα.
- Αυτός όπου οι κεντρικές τράπεζες έχουν γίνει τα πραγματικά κέντρα βάρους του συστήματος.
Δίνοντας έτσι βάρος στη χρηματοοικονομία, με εγγυητή σε κάποιο βαθμό τη Fed, ο Αμερικανός κεντρικός τραπεζίτης, από το 1992 και μετά, άλλαξε σε υπερθετικό βαθμό τον κόσμο με μια απλή ιδέα: Εάν οι αγορές πέσουν αρκετά, η Fed θα παρέμβει. Αυτή η ιδέα άλλαξε τον κόσμο. Ενθάρρυνε περισσότερο ρίσκο. Περισσότερη μόχλευση. Περισσότερες εικασίες. Περισσότερο χρέος. Περισσότερα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία. Περισσότερες φυσαλίδες. Περισσότερο πλούτο. Αλλά και περισσότερη ευθραυστότητα.
Ο πολιτισμός της πίστωσης και ο αγώνας δρόμου για ρευστότητα είναι, κατά την ταπεινή μας γνώμη, δυο φαινόμενα που, χωρίς να το γνωρίζει ο Άλαν Γκρίνσπαν, οδήγησαν στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Αυτή θα είναι πλέον η πηγή από την οποία θα αναβλύζουν ιδέες διαχείρισης ρευστότητας, η οποία θα ανεβαίνει και θα κατεβαίνει μέσω συνεχών κρίσεων. Στο επίπεδο αυτό, ίσως τεράστιο κίνδυνο καταστροφής να κρύβουν τα κρυπτονομίσματα, ως ανατροπείς μιας νομισματικής τάξης. Σε κάθε περίπτωση, ο Άλαν Γκρίνσπαν δεν θα είναι παρών για να δει τι σημαίνει «πολιτισμός της πίστωσης», για το καλύτερο ή για το χειρότερο.
