«Το μέλλον δεν θα ανήκει σε όσους φοβούνται την αλλαγή. Θα ανήκει σε εκείνους που μαθαίνουν γρηγορότερα, προσαρμόζονται διαρκώς και δημιουργούν πραγματική αξία για την κοινωνία». Με αυτό το μήνυμα προς τους φοιτητές ολοκλήρωσε την ομιλία του ο Απόστολος Ταμβακάκης, κατά την τελετή αναγόρευσής του σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων της Σχολής Οικονομικών, Επιχειρηματικών και Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, παρουσία εκπροσώπων της ακαδημαϊκής και επιχειρηματικής κοινότητας.
Ο Απόστολος Ταμβακάκης, ιδρυτής, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της EOS Capital Partners και της EOS Global Investors, επέλεξε να μη μιλήσει για τη μακρά επαγγελματική του διαδρομή, αλλά για το μέλλον και κυρίως για τη γενιά που καλείται να εργαστεί σε έναν κόσμο, ο οποίος αλλάζει ταχύτερα από ποτέ. «Αν θα ήθελα να αφήσω κάποια προσωπική παρακαταθήκη, ίσως δεν είναι τα νούμερα και οι όποιες επιχειρηματικές επιτυχίες είχα, αλλά ένα θετικό αποτύπωμα ως άνθρωπος, ενεργός πολίτης και άνθρωπος του επιχειρείν στην κοινωνία», ανέφερε.
Η τοποθέτησή του αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της διαδρομής του στον τραπεζικό και επενδυτικό χώρο. Έχει διατελέσει, μεταξύ άλλων, διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας και της LAMDA Development, ενώ σήμερα ηγείται της EOS Capital Partners και της EOS Global Investors.
Η μεγαλύτερη τεχνολογική μετάβαση της εποχής
Στο επίκεντρο της ομιλίας του βρέθηκε η Τεχνητή Νοημοσύνη, την οποία χαρακτήρισε όχι απλώς μία νέα εφαρμογή ή ένα ακόμη λογισμικό, αλλά τεχνολογία γενικής χρήσης, αντίστοιχης σημασίας με τον ηλεκτρισμό, την ατμομηχανή και το διαδίκτυο. Όπως ανέφερε, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί πλέον να αναλύει, να γράφει, να προγραμματίζει, να δημιουργεί εικόνες και βίντεο, να προτείνει λύσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να λαμβάνει αποφάσεις.
«Το κάνει ήδη», επισήμανε, τονίζοντας ότι το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξει τον κόσμο, αλλά ποιοι θα καταφέρουν να προσαρμοστούν ταχύτερα στη νέα πραγματικότητα. Η ιστορία, όμως, έδειξε ότι η τεχνολογική εξέλιξη δεν καταργεί την εργασία, αλλά τη μετασχηματίζει. Ορισμένα επαγγέλματα εξαφανίστηκαν, πολλά άλλα άλλαξαν μορφή και δημιουργήθηκαν νέες ειδικότητες που πριν από λίγα χρόνια δεν υπήρχαν, όπως ο data scientist, ο AI engineer και ο ειδικός κυβερνοασφάλειας. Το βασικό πρόβλημα της επόμενης περιόδου δεν θα είναι, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα, η ανεργία, αλλά η προσαρμογή.
«Η γενιά σας δεν θα κάνει μία καριέρα»
«Η γενιά σας πιθανότατα δεν θα κάνει μία καριέρα. Θα κάνει πολλές», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι το νέο μοντέλο θα βασίζεται στη διαρκή εναλλαγή μάθησης, εργασίας, επανεκπαίδευσης και προσαρμογής. «Μαθαίνω. Εργάζομαι. Ξαναμαθαίνω. Αλλάζω. Προσαρμόζομαι. Επανεφευρίσκω τον εαυτό μου».
Η εξέλιξη αυτή, όπως είπε, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με φόβο, αλλά ως ευκαιρία. Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην ανάγκη εξοικείωσης με τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, υποστηρίζοντας ότι το ερώτημα δεν είναι αν η τεχνολογία θα πάρει τη δουλειά των ανθρώπων, αλλά ποιος θα μπορεί να κάνει καλύτερα μια δουλειά: ένας άνθρωπος μόνος του ή ο ίδιος άνθρωπος αξιοποιώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Δεν εξαφανίζονται τα επαγγέλματα, αλλάζουν οι εργασίες
Ο Απόστολος Ταμβακάκης υποστήριξε ότι η δημόσια συζήτηση εστιάζει συχνά λανθασμένα στην εξαφάνιση ολόκληρων επαγγελμάτων. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, όπως είπε, δεν θα αντικαταστήσει κατά κανόνα επαγγέλματα, αλλά συγκεκριμένες εργασίες μέσα σε κάθε επάγγελμα. Ένας δικηγόρος, για παράδειγμα, θα μπορεί να αναθέτει στην Τεχνητή Νοημοσύνη την αναζήτηση νομολογίας, την ανάλυση εγγράφων και τη σύνταξη συμβάσεων. Η πραγματική του αξία, όμως, θα βρίσκεται στη στρατηγική, στη διαπραγμάτευση, στην κρίση και στην εμπιστοσύνη που οικοδομεί με τον πελάτη.
Στον χρηματοοικονομικό κλάδο, οι αναλύσεις, τα μοντέλα και οι προβλέψεις θα παράγονται πολύ ταχύτερα. Η αξία του επαγγελματία δεν θα βρίσκεται στη δημιουργία ενός υπολογιστικού φύλλου, αλλά στην κατανόηση των αριθμών και στη λήψη των σωστών αποφάσεων. Αντίστοιχα, στην ιατρική, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορεί να εντοπίζει με μεγάλη ακρίβεια ευρήματα σε εξετάσεις και ακτινογραφίες. Η τελική αξιολόγηση, η ευθύνη, η εξήγηση των επιλογών και η επικοινωνία με τον ασθενή θα εξακολουθήσουν να ανήκουν στον γιατρό.
Όσο εξελίσσεται η τεχνολογία, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν τα χαρακτηριστικά που παραμένουν βαθιά ανθρώπινα: η δημιουργικότητα, η κριτική σκέψη, η επικοινωνία, η ηγεσία, η ενσυναίσθηση και η συνεργασία. Αυτές οι δεξιότητες, όπως τόνισε, αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη οικονομική αξία.
Οι νέες δυνατότητες για επιχειρηματικότητα
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, σύμφωνα με τον Απόστολο Ταμβακάκη, μειώνει δραστικά το κόστος δημιουργίας και λειτουργίας μιας επιχείρησης. Ένας νέος μπορεί πλέον να δημιουργήσει ιστοσελίδα, να αναπτύξει προϊόν, να πραγματοποιήσει έρευνα αγοράς, να σχεδιάσει μια καμπάνια μάρκετινγκ, να εξυπηρετήσει πελάτες σε πολλές γλώσσες και να αυτοματοποιήσει μεγάλο μέρος της καθημερινής λειτουργίας μιας εταιρείας.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιτυχία γίνεται εύκολη. Σημαίνει όμως ότι οι ευκαιρίες γίνονται πιο προσβάσιμες», ανέφερε. Εκτίμησε ότι η επιχειρηματικότητα θα γνωρίσει νέα άνθηση, καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη θα επιτρέπει σε περισσότερους ανθρώπους να δοκιμάζουν ιδέες, να δημιουργούν και να αναλαμβάνουν επιχειρηματικούς κινδύνους.
Είτε ένας νέος επιλέξει να εργαστεί σε μια επιχείρηση είτε να δημιουργήσει τη δική του εταιρεία, θα πρέπει, όπως είπε, να σκέφτεται ως δημιουργός αξίας. «Να αναζητάτε προβλήματα που αξίζει να λυθούν. Να αναλαμβάνετε πρωτοβουλίες. Να μη φοβάστε την ευθύνη».
Η αξία των ιδεών αυξάνεται, αλλά ακόμη περισσότερο αυξάνεται η αξία της σωστής εκτέλεσης, καθώς οι ιδέες είναι πολλές, ενώ οι άνθρωποι που μπορούν να τις υλοποιήσουν αποτελεσματικά παραμένουν λίγοι.
Τι πρέπει να μάθουν οι φοιτητές
«Η αποφοίτηση δεν είναι το τέλος της μάθησης. Είναι η αρχή της», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι όλοι θα χρειαστεί να επανεκπαιδεύονται, να δοκιμάζουν νέα εργαλεία, να παρακολουθούν τις τεχνολογικές εξελίξεις και να αποκτούν νέες δεξιότητες πριν αυτές γίνουν απολύτως απαραίτητες. Παράλληλα, προέτρεψε τους νέους να μη μένουν αποκλειστικά στο αντικείμενο των σπουδών τους. Ένας οικονομολόγος χρειάζεται να γνωρίζει τεχνολογία, ένας μηχανικός να κατανοεί οικονομικά και ένας άνθρωπος της πληροφορικής να μπορεί να επικοινωνεί, να παρουσιάζει ιδέες και να ηγείται ομάδων.
«Οι μεγαλύτερες ευκαιρίες γεννιούνται εκεί όπου συναντώνται διαφορετικοί κόσμοι», σημείωσε. Τους κάλεσε επίσης να παρακολουθούν τις εξελίξεις μέσα από δεδομένα και όχι μόνο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: να γνωρίζουν πώς κινούνται τα επιτόκια και ο πληθωρισμός, ποιες τεχνολογίες προσελκύουν επενδύσεις, ποιοι κλάδοι και ποιες χώρες αναπτύσσονται ταχύτερα, ποιες δημογραφικές αλλαγές επηρεάζουν την αγορά εργασίας και τι κάνει ο ανταγωνισμός. Οι άνθρωποι που λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις, όπως είπε, δεν έχουν πάντοτε περισσότερες πληροφορίες, αλλά καλύτερη κατανόηση των μελλοντικών εξελίξεων.
Ρίσκο, αλλαγή πορείας και αποτυχία
Ιδιαίτερα έντονη ήταν η προτροπή του προς τους νέους να αναλαμβάνουν περισσότερα επαγγελματικά και επιχειρηματικά ρίσκα. «Μην φοβηθείτε να πάρετε ρίσκα. Οι μεγαλύτερες ευκαιρίες στη ζωή σπάνια βρίσκονται μέσα στη ζώνη άνεσής μας», είπε.
Κατά την άποψή του, η αλλαγή καριέρας ή κατεύθυνσης δεν αποτελεί ένδειξη αποτυχίας, αλλά στοιχείο ωριμότητας, αυτογνωσίας και προσαρμοστικότητας. «Δεν είναι ποτέ αργά να ξεκινήσεις κάτι καινούργιο. Δεν είναι ποτέ αργά να αλλάξεις κατεύθυνση», υπογράμμισε.
Ξεχωριστή θέση στην ομιλία του είχε και η αποτυχία, την οποία χαρακτήρισε αναπόσπαστο μέρος κάθε επιτυχημένης πορείας. «Η αποτυχία δεν είναι το αντίθετο της επιτυχίας. Είναι μέρος της. Είναι το μεγαλύτερο σχολείο της ζωής. Αξίζει όσο τρία μεταπτυχιακά». Η αποτυχία, όπως είπε, κάνει τους ανθρώπους πιο ανθεκτικούς, πιο ταπεινούς και πιο σοφούς. Οι πιο επιτυχημένοι δεν είναι εκείνοι που δεν απέτυχαν ποτέ, αλλά εκείνοι που σηκώθηκαν κάθε φορά που έπεσαν.
Η ομιλία δεν περιορίστηκε στις ευκαιρίες. Ο Απόστολος Ταμβακάκης αναγνώρισε ότι η μετάβαση μπορεί να μην είναι ομαλή. Θέσεις εργασίας ενδέχεται να χαθούν ταχύτερα από όσο θα δημιουργούνται νέες, ενώ η επανεκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού απαιτεί χρόνο. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή αλλά σημαντική αύξηση της ανεργίας, ιδιαίτερα σε επαγγέλματα που βασίζονται σε επαναλαμβανόμενες γνωστικές εργασίες. «Η σημαντικότερη δεξιότητα του πολίτη στο μέλλον δεν θα είναι μόνο η ψηφιακή γνώση. Θα είναι η κριτική σκέψη», τόνισε, καλώντας τους νέους να αναζητούν την πηγή, να διασταυρώνουν τις πληροφορίες και να μην αποδέχονται άκριτα όσα βλέπουν στις οθόνες τους.
Η ευκαιρία για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, ο Απόστολος Ταμβακάκης βλέπει μια σημαντική ευκαιρία. Η χώρα διαθέτει ανθρώπινο δυναμικό υψηλού επιπέδου και, όπως είπε, πρέπει να επενδύσει περισσότερο στη γνώση, στην καινοτομία και στους ανθρώπους της, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Το τελικό μήνυμά του προς τους φοιτητές ήταν σαφές: δεν έχουν λόγο να ανταγωνιστούν την Τεχνητή Νοημοσύνη. Πρέπει να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές της, επενδύοντας ταυτόχρονα σε όσα καμία μηχανή δεν μπορεί να αντιγράψει, τη δημιουργικότητα, την κρίση, την ενσυναίσθηση, τη συνεργασία και την ικανότητα να εμπνέουν τους άλλους.
«Η δική σας γενιά δεν βρίσκεται μπροστά στη μεγαλύτερη απειλή της ιστορίας. Βρίσκεται ίσως μπροστά στη μεγαλύτερη ευκαιρία της», τόνισε. «Το ερώτημα δεν είναι αν ο κόσμος θα αλλάξει. Το ερώτημα είναι ποιοι θα έχουν το θάρρος να τον διαμορφώσουν».
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, παρουσία εκπροσώπων της ακαδημαϊκής και επιχειρηματικής κοινότητας. Την έναρξη έκανε ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, καθηγητής Μιχάλης Σφακιανάκης, ενώ ακολούθησε η παρουσίαση της προσωπικότητας, του έργου και της επαγγελματικής πορείας του τιμώμενου από τον αναπληρωτή πρόεδρο του Τμήματος Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων, καθηγητή Παναγιώτη Αρτίκη. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε η επίσημη αναγόρευση, με την ανάγνωση του σχετικού ψηφίσματος και την περιένδυσή του με την ακαδημαϊκή τήβεννο του Πανεπιστημίου.
