Στο βήμα του Delphi Economic Forum XI, σε ένα πάνελ αφιερωμένο στις προκλήσεις της ευρωπαϊκής ανάπτυξης, ο διευθύνων σύμβουλος της Alpha Bank, Βασίλης Ψάλτης, διατύπωσε μια αιχμηρή και τεκμηριωμένη παρέμβαση για το μέλλον του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Πλαισιωμένος από τον πρώην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Herman Van Rompuy και την καθηγήτρια οικονομικής πολιτικής Μαρία Δεμερτζή, ο κ. Ψάλτης δεν περιορίστηκε σε διαπιστώσεις, αλλά έθεσε με σαφήνεια το διακύβευμα: χωρίς βαθύτερη ενοποίηση, η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει μόνιμα πίσω.

Το διευρυνόμενο χάσμα

Με αφετηρία συγκεκριμένα δεδομένα, ο επικεφαλής της Alpha Bank συνέδεσε τον κατακερματισμό του τραπεζικού τομέα με τη διαρκώς αυξανόμενη απόσταση ανάμεσα στην ευρωπαϊκή και την αμερικανική οικονομία. Όπως τόνισε, η υποχώρηση των ευρωπαϊκών τραπεζών από την παγκόσμια κατάταξη δεν αποτελεί συγκυριακή εξέλιξη, αλλά αποτέλεσμα στρατηγικών επιλογών που έδωσαν προτεραιότητα στην εθνική θωράκιση αντί της διασυνοριακής ολοκλήρωσης.

Οι αριθμοί που παρέθεσε είναι ενδεικτικοί: από το 2008 έως το 2023, η οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών αναπτύχθηκε με υπερπολλαπλάσιο ρυθμό σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ και μετά την πανδημία η απόκλιση παραμένει έντονη. Το συμπέρασμα που προκύπτει, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι σαφές: με τους σημερινούς ρυθμούς, η σύγκλιση καθίσταται εξαιρετικά αργή, αν όχι ανέφικτη.

Τρεις ενώσεις, ένα πρόβλημα

Στην ανάλυσή του, ο κ. Ψάλτης ξεχώρισε τρεις βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής χρηματοοικονομικής αρχιτεκτονικής: την Τραπεζική Ένωση, την Ένωση Κεφαλαιαγορών και την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων — πρωτοβουλία που έχει αναδείξει η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen.

Παρά τη θεσμική πρόοδο, υπογράμμισε ότι η λειτουργία τους παραμένει αποσπασματική. Το αποτέλεσμα είναι μια παράδοξη κατάσταση: ενώ οι επενδυτικές ανάγκες της Ευρώπης αγγίζουν τα 700 δισ. ευρώ ετησίως, κυρίως για την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, τεράστιοι όγκοι ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων κατευθύνονται εκτός ηπείρου.

«Δεν είναι αποτυχία των αποταμιευτών», σημείωσε με νόημα. «Είναι αποτυχία της αρχιτεκτονικής».

Ρυθμιστικά και πολιτικά εμπόδια

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα εμπόδια που καθυστερούν την ενοποίηση. Από τη μία πλευρά, το ρυθμιστικό πλαίσιο παραμένει περίπλοκο και χρονοβόρο, με τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις να απαιτούν σημαντικά περισσότερο χρόνο σε σχέση με άλλες μεγάλες αγορές. Από την άλλη, οι πολιτικές αντιστάσεις εξακολουθούν να λειτουργούν ανασταλτικά.

Ο κ. Ψάλτης ανέδειξε μια χαρακτηριστική αντίφαση: οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στηρίζουν την ενίσχυση «εθνικών πρωταθλητών», αλλά συχνά αντιδρούν όταν προκύπτουν πρωτοβουλίες ευρωπαϊκής εμβέλειας, ιδίως όταν τίθεται ζήτημα ελέγχου.

Το παράδειγμα Alpha Bank – UniCredit

Ως απτή απόδειξη των δυνατοτήτων της ενοποίησης, παρουσίασε τη συνεργασία της Alpha Bank με τη UniCredit. Όπως εξήγησε, η συμφωνία αυτή ενίσχυσε ουσιαστικά τις δυνατότητες της τράπεζας, παρέχοντας πρόσβαση σε τεχνογνωσία, αγορές και προηγμένα συστήματα διαχείρισης κινδύνου.

Τα οφέλη, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν περιορίζονται στο τραπεζικό επίπεδο: ελληνικές επιχειρήσεις αποκτούν διευρυμένη πρόσβαση σε διεθνείς αγορές, ενώ τα νοικοκυριά επωφελούνται από πιο ανταγωνιστικά προϊόντα. Σε σύγκριση με την περίοδο της κρίσης, η μεταβολή είναι, όπως υπαινίχθηκε, εντυπωσιακή.

Από τη συζήτηση στην απόφαση

Κλείνοντας, ο CEO της Alpha Bank απηύθυνε σαφές μήνυμα προς την ευρωπαϊκή ηγεσία: η στιγμή των αποφάσεων έχει φτάσει. Η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και η ενεργοποίηση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών δεν μπορούν να παραμείνουν θεωρητικοί στόχοι.

Επικαλούμενος και τις πρόσφατες τοποθετήσεις της Ursula von der Leyen, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη λειτουργεί πλέον υπό χρονική πίεση. Η αδράνεια, όπως είπε, δεν επηρεάζει μόνο τον τραπεζικό τομέα, αλλά υπονομεύει συνολικά τη δυνατότητα χρηματοδότησης της πράσινης μετάβασης και της στρατηγικής αυτονομίας.

Το τελικό ερώτημα που έθεσε ήταν ευθύ: θα επιλέξει η Ευρώπη να προχωρήσει σε ουσιαστική ενοποίηση ή θα συνεχίσει να συζητά, ενώ το παράθυρο ευκαιρίας κλείνει;