Ο νέος νόμος για την ανακύκλωση είναι γεγονός και πλέον οι υπεύθυνοι καλούνται να δρομολογήσουν τις διαδικασίες για να εφαρμοστεί. Δήμοι, περιφέρειες, αλλά και οι πολίτες πρέπει να βοηθήσουν για να δημιουργηθεί ένα αξιόπιστο σύστημα ανακύκλωσης. Ο Δημήτρης Πολιτόπουλος, Πρόεδρος του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) είναι ο πλέον κατάλληλος για να μας αναλύσει τι σημαίνει ακριβώς αυτός ο νέος νόμος για τις επιχειρήσεις αλλά και πως πρέπει αυτές να εφαρμόσουν το Εθνικό Μητρώο Παραγωγών.
Από τον προηγούμενο μήνα, ο 4496/2017 είναι πραγματικότητα. Πρόκειται για τον νέο νόμο που αλλάζει όλα τα δεδομένα για την ανακύκλωση -όπως τα ξέραμε. Πρωταγωνιστής στον 4496 είναι ο ΕΟΑΝ, ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης. Ποιος είναι όμως ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης;
ΔΠ: Ο EOAN είναι ο αρμόδιος φορέας (Ν.Π.Ι.Δ.) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Υ.Π.&ΕΝ.) για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της πολιτικής για την Πρόληψη και την Εναλλακτική Διαχείριση αποβλήτων στην Ελλάδα (προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση, συλλογή, μεταφορά, αποθήκευση, ανακύκλωση), έτσι ώστε αυτά να αξιοποιούνται και να εκτρέπονται από το ρεύμα των αποβλήτων που οδηγείται σε χώρους τελικής διάθεσης. Ο ΕΟΑΝ είναι υπεύθυνος για την έγκριση και την εποπτεία των εθνικών συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης (ΣΕΔ) ανά προϊόν στο πλαίσιο της εφαρμογής της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού, καθώς και για τον έλεγχο της πορείας της Ελλάδας στον τομέα της πρόληψης και ανακύκλωσης. Ο EOAN xαράζει σε συνεργασία με το Υπουργείο την εθνική μας στρατηγική στην πρόληψη και ανακύκλωση, συμμετέχει με εμπειρογνώμονες σε τεχνικές επιτροπές της ΕΕ, διενεργεί ελέγχους για την εφαρμογή των νομικών και περιβαλλοντικών απαιτήσεων σε σχέση με τις αρμοδιότητες του, επιβάλει κυρώσεις, εκπονεί σχετικές μελέτες και ευρωπαϊκά έργα για πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση, οργανώνει συνέδρια, συνεργάζεται και ενημερώνει εμπλεκόμενους φορείς και Δήμους, εντός και εκτός Ελλάδος και προωθεί με ποικίλους τρόπους την πρόληψη και εναλλακτική διαχείριση απορριμμάτων στην κοινωνία.
ΒΝ: Πως επηρεάζει ο νέος νόμος τις επιχειρήσεις που σχετίζονται με την εισαγωγή ή παραγωγή προϊόντων εναλλακτικής διαχείρισης;
ΔΠ: Από τον Αύγουστο του 2016 έχει δημιουργηθεί το ηλεκτρονικό Εθνικό Μητρώο Παραγωγών (ΕΜΠΑ), το οποίο διαχειρίζεται ο ΕΟΑΝ και στο οποίο οι παραγωγοί μπορούν να εγγραφούν μέσω της ιστοσελίδας του Οργανισμού μας (www.eoan.gr). Με το νόμο 4496/17 προβλέπεται ότι οποιοσδήποτε παραγωγός εισάγει στην αγορά προϊόντα των οποίων οι συσκευασίες, μετά τη χρήση τους, καθίστανται απόβλητο, πρέπει να συμβληθεί με συλλογικό σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης (ΣΣΕΔ) και να εγγραφεί στο Εθνικό Μητρώο Παραγωγών, λαμβάνοντας έναν μοναδικό αριθμό μητρώου, ή να δημιουργήσει δικό του ατομικό σύστημα. Ο συγκεκριμένος μοναδικός αριθμός μητρώου πρέπει να αναγράφεται σε όλα τα παραστατικά πώλησης της επιχείρησης. Οι παραγωγοί δεν μπορούν να διακινούν τα προϊόντα τους στην αγορά, εάν δεν αναγράφεται στα παραστατικά στοιχεία πώλησης και ο αριθμός μητρώου ΕΜΠΑ. Επίσης, οι διακινητές των προϊόντων θα υφίστανται διοικητικές κυρώσεις εάν διακινούν στην αγορά προϊόντα χωρίς την αναγραφή του αριθμού μητρώου ΕΜΠΑ.
ΒΝ: Τι πιστεύετε ότι θα επιτύχετε μέσα από την εφαρμογή του ΕΜΠΑ στις επιχειρήσεις;
ΔΠ: Βασικός μας σκοπός είναι η αντιμετώπιση της εισφοροδιαφυγής στο χώρο της ανακύκλωσης. Φανταστείτε ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης η εισφοροδιαφυγή στη χώρα μας κυμαίνεται από 10-40%. Το υψηλότερο ποσοστό 40% εμφανίζεται στο χώρο της συσκευασίας της οποίας ο ετήσιος τζίρος ξεπερνά τα 21 εκ. ευρώ. Αυτό λοιπόν πρέπει να αλλάξει. Γι’ αυτό και όλες οι επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως του κλάδου στον οποίο δραστηριοποιούνται, άπαξ και παράγουν ή διακινούν προϊόντα εναλλακτικής διαχείρισης, βάσει του 4496/2017, πρέπει να εγγραφούν σε σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης και να ενταχθούν στο ΕΜΠΑ. Από εκεί και πέρα, στόχος μας είναι η πλήρης αξιολόγηση του Εθνικού Μητρώου Παραγωγών (ΕΜΠΑ) για τη μείωση της εισφοροδιαφυγής αλλά και την αξιοποίηση των στοιχείων του ηλεκτρονικού μητρώου αποβλήτων (ΗΜΑ), ώστε με βάση πραγματικά στοιχεία, κι όχι με εκτιμήσεις, να σχεδιάζουμε ουσιαστικές και αποτελεσματικές παρεμβάσεις για την αύξηση των στόχων της ανακύκλωσης στη χώρα μας.
ΒΝ: Ο ν. 4496/2017 ουσιαστικά αλλάζει το ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και αυτόν των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης. Με ποιο σκεπτικό λήφθηκαν αυτές οι αποφάσεις;
ΔΠ: Κατ’ αρχήν ήταν θέμα εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την ανακύκλωση. Επίσης, ο 2939 του 2001 ήταν ένας «πεπαλαιωμένος» νόμος που έπρεπε να αλλάξει. Για την εποχή του ήταν πρωτοπόρος, μετά όμως από δύο σχεδόν δεκαετίες τα δεδομένα της ανακύκλωσης είναι τελείως διαφορετικά και η εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας εισάγει νέες κατευθύνσεις. Κομβικό στοιχείο της νέας νομοθεσίας είναι η δημιουργία νέων συνεργασιών που αφορούν στην ιδιωτική πρωτοβουλία μέσω των συστημάτων, στη δημόσια συμμετοχή μέσω της τοπικής αυτοδιοίκησης και στην κοινωνική συμμετοχή μέσω της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. Η συνύπαρξη αυτών των τριών πυλώνων και η συνεργασία τους, προσδοκούμε ότι θα φέρει άμεσα αποτελέσματα στην αύξηση της ανακύκλωσης κοντά στα επίπεδα που έχουν τεθεί από το εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων (ΕΣΔΑ) που εγκρίθηκε το 2015.
