Τον ρόλο της Ελλάδας ως στρατηγική ενεργειακή γέφυρα μεταξύ της Ευρώπης, της Ανατολικής Μεσογείου και των Ηνωμένων Πολιτειών αναδεικνύει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε στο Atlantic Council, στο πλαίσιο της σειράς Global Energy Agenda.
Ο κ. Παπασταύρου παρουσιάζει την ελληνική ενεργειακή στρατηγική ως πολιτική «ενεργειακού ρεαλισμού», υποστηρίζοντας ότι η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια πρέπει να προχωρήσει με τρόπο που να διασφαλίζει ταυτόχρονα την ασφάλεια εφοδιασμού, την ανταγωνιστικότητα, την οικονομικά προσιτή ενέργεια και την κοινωνική συνοχή.
Στο ίδιο πλαίσιο, συνδέει την ενεργειακή πολιτική της Ελλάδας με τη διατλαντική συνεργασία, την περιφερειακή σταθερότητα και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.
Σύμφωνα με τον υπουργό, η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία, αλλά πρέπει να είναι περιβαλλοντικά υπεύθυνη και ταυτόχρονα οικονομικά και κοινωνικά βιώσιμη. Όπως επισημαίνει, η Ευρώπη οφείλει να παραμείνει προσηλωμένη στους στόχους της απανθρακοποίησης, διασφαλίζοντας όμως ότι ο ρυθμός και ο σχεδιασμός της μετάβασης δεν θα υπονομεύσουν την ανταγωνιστικότητα, την κοινωνική συνοχή ή την ασφάλεια του εφοδιασμού.
Ο κ. Παπασταύρου αναφέρεται ειδικά στη ναυτιλία, σημειώνοντας ότι, αν και ευθύνεται για λιγότερο από το 3% των παγκόσμιων εκπομπών, έχει συχνά βρεθεί αντιμέτωπη με δυσανάλογα υψηλό ρυθμιστικό κόστος. Κατά τον ίδιο, αυτό δημιουργεί κινδύνους για τη διεθνή ανταγωνιστικότητα, χωρίς κατ' ανάγκη να αποφέρει αντίστοιχα παγκόσμια περιβαλλοντικά οφέλη.
Στο άρθρο του, ο υπουργός υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει σταθερά τον ρόλο της ως στρατηγική ενεργειακή γέφυρα μεταξύ περιοχών, αγορών και συμμάχων. Η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως σημειώνει, επιβεβαιώθηκε εκ νέου στο συνέδριο της Σύμπραξης για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) στην Αθήνα, αντανακλώντας τη κοινή δέσμευση στην ενεργειακή ασφάλεια, την καινοτομία, τη διαφοροποίηση και τις επενδύσεις.
Ο Έλληνας υπουργός παρουσίασε στο άρθρο τέσσερις βασικούς άξονες της ελληνικής ενεργειακής στρατηγικής:
* Την επιτάχυνση των ερευνών για υδρογονάνθρακες.
* Τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και τον μετασχηματισμό του ενεργειακού μείγματος.
* Την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου.
* Την ενίσχυση των περιφερειακών συνεργασιών, με ιδιαίτερη έμφαση στο σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ).
Σε ό,τι αφορά τους υδρογονάνθρακες, ο κ. Παπασταύρου σημειώνει ότι η Ελλάδα επιταχύνει τις ερευνητικές δραστηριότητες με τη συμμετοχή μεγάλων διεθνών ενεργειακών εταιρειών, μεταξύ των οποίων η ExxonMobil και η Chevron. Αναφέρει επίσης ότι, έπειτα από σχεδόν μισό αιώνα, οι ερευνητικές γεωτρήσεις πρόκειται να ξαναρχίσουν τον Ιόνιο, ενώ νέες σεισμικές έρευνες σχεδιάζονται σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης.
Ειδική αναφορά έκανε στη σύμβαση γεώτρησης για το Οικόπεδο 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, η οποία υπεγράφη τον Απρίλιο μεταξύ της Energean, ως διαχειρίστριας της κοινοπραξίας ExxonMobil, Energean και HELLENiQ ENERGY, και της Stena Drilling, παρουσία των πρέσβεων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σουηδίας. Ο υπουργός χαρακτηρίζει την υπογραφή ιστορικό ορόσημο για την Ελλάδα, στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την υπεύθυνη ανάπτυξη του υδρογονανθρακικού δυναμικού της χώρας. Η υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει τον Φεβρουάριο του 2027.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός Ενέργειας υποστηρίζει ότι η αξιοποίηση εγχώριων πόρων δεν συνιστά απομάκρυνση από την ενεργειακή μετάβαση, αλλά μέρος μιας ρεαλιστικής προσέγγισης που μπορεί να συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια, στη μείωση της εξάρτησης και στην οικονομική ανάπτυξη κατά τη μεταβατική περίοδο.
Όσον αφορά το ενεργειακό μείγμα, ο κ. Παπασταύρου επισημαίνει ότι η Ελλάδα έχει μειώσει δραστικά την εξάρτησή της από τον λιγνίτη, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελούν πλέον κεντρικό πυλώνα, καλύπτοντας πάνω από το 50% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα. Όπως αναφέρει, ο συνδυασμός ανανεώσιμων πηγών με ευέλικτες πηγές, όπως το φυσικό αέριο, η αποθήκευση ενέργειας και τα ισχυρότερα δίκτυα, μπορεί να δημιουργήσει ένα καθαρότερο, πιο ανθεκτικό και πιο αξιόπιστο σύστημα.
Αναφερόμενος στον Κάθετο Διάδρομο, τον χαρακτηρίζει εμβληματική πρωτοβουλία που μετασχηματίζει την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, η Ελλάδα έχει εξελιχθεί από τελικό σημείο εισαγωγής ενέργειας σε δυναμικό διαμετακομιστικό κόμβο, συμβάλλοντας στον στρατηγικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, μέσω της αύξησης των εισαγωγών αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου, LNG, και της ενίσχυσης της περιφερειακής διασυνδεσιμότητας.
Για το σχήμα 3+1, ο υπουργός τονίζει ότι η ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της περιφερειακής σταθερότητας. Όπως αναφέρει, η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών προωθεί τον διάλογο, τις επενδύσεις και έργα κοινού ενδιαφέροντος, λειτουργώντας ως παράδειγμα του πώς η ενέργεια μπορεί να αποτελέσει καταλύτη συνεργασίας και όχι σύγκρουσης.
Ο κ. Παπασταύρου σημείωσε ακόμη ότι η πρωτοβουλία 3+1, η οποία επιβεβαιώθηκε εκ νέου κατά την συνάντηση του P-TEC στην Αθήνα, προωθεί την ανάπτυξη, την ενεργειακή ασφάλεια και την κοινή ευημερία, ενώ ενισχύει την περιφερειακή σταθερότητα και περιορίζει τα περιθώρια για μονομερείς ή αποσταθεροποιητικές ενέργειες.
Οι τέσσερις αυτές πρωτοβουλίες συγκροτούν, σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, την ουσία του «ενεργειακού ρεαλισμού» του πρωθυπουργού Μητσοτάκη. Όπως υποστηρίζει, η πραγματική ενεργειακή ασφάλεια είναι πολυδιάστατη και εξαρτάται από τη διαφοροποίηση των πηγών, τις ανθεκτικές υποδομές, την τεχνολογική ευελιξία, τις ανταγωνιστικές αγορές και τις ισχυρές συμμαχίες.
Ο υπουργός Ενέργειας αναφέρεται επίσης στην απήχηση που, όπως σημειώνει, έχει η ελληνική ενεργειακή στρατηγική στην Ουάσιγκτον. Ειδική μνεία κάνει στην αναδημοσίευση, από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, δηλώσεων για την ενεργειακή στρατηγική της Ελλάδας και τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία, υποστηρίζοντας ότι η εξέλιξη αυτή αντανακλά την αυξανόμενη αναγνώριση της χώρας ως αξιόπιστου εταίρου στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου.
Κλείνοντας, ο κ. Παπασταύρου υπογραμμίζει ότι στον 21ο αιώνα η ενέργεια είναι γεωπολιτική ισχύς και πως όποιος ελέγχει την ενέργειά του ελέγχει το πεπρωμένο του, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συμβάλει στο ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης ως μια χώρα που προσφέρει λύσεις.
