Κατατέθηκε στη Βουλή το σχέδιο νόμου «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», που περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων για αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας, επιτάχυνση των διαδικασιών, μείωση του κόστους, διαφάνεια σε συναλλαγές πολιτών με το Δημόσιο και αντιμετώπιση χρόνιων παθογενειών της δημόσιας διοίκησης.
Το σχέδιο νόμου είναι αποτέλεσμα διϋπουργικής συνεργασίας την οποία συντόνισε ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης. Για την σύνταξή του αξιοποιήθηκαν προτάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, βουλευτών, αλλά και των ίδιων των πολιτών, μέσω ερωτηματολογίων του υπουργείου Εσωτερικών ενώ στο κείμενο που κατατέθηκε ελήφθησαν υπόψη και τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε: «Με το σχέδιο νόμου για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη επιχειρούμε να δώσουμε πρακτικές λύσεις σε προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες κατά στις συναλλαγές τους με το δημόσιο. Προβλήματα που για χρόνια επιβαρύνουν αδικαιολόγητα τους πολίτες και δυσκολεύουν τη ζωή όλων μας χωρίς κανένα όφελος για το δημόσιο συμφέρον. Βάζουμε τέλος σε ανορθολογισμούς και "ιστορίες καθημερινής τρέλας", γνωρίζοντας ότι η μάχη με το "βαθύ κράτος" δεν τελειώνει εδώ. Η προσπάθειά μας για ένα πιο σύγχρονο, αποτελεσματικό και δίκαιο κράτος θα συνεχιστεί με την ίδια και μεγαλύτερη ένταση».
Τι επιτυγχάνεται με τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου
Με τις ρυθμίσεις του σχεδίου νόμου επιτυγχάνεται:
Πρώτον, δραστική μείωση της γραφειοκρατίας και του διοικητικού κόστους.
Με την αντικατάσταση δικαιολογητικών από υπεύθυνες δηλώσεις, το βάρος μετατοπίζεται από τον πολίτη στο κράτος. Αντί ο πολίτης να κυνηγά το Δημόσιο για έγγραφα που το ίδιο ήδη κατέχει, πλέον θα αρκεί μια υπεύθυνη δήλωση. Παράλληλα, με την κατάργηση περιττών διαδικασιών –όπως η υποχρεωτική σύνταξη τοπογραφικών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μεταβίβασης ακινήτων– και με την επέκταση του θεσμού των πιστοποιημένων επαγγελματιών, περιορίζονται σημαντικά οι καθυστερήσεις και οι οικονομικές επιβαρύνσεις για πολίτες και επιχειρήσεις. Και η αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων ως «υπηρεσία μίας στάσης» απλοποιεί κρίσιμες συναλλαγές, ιδιαίτερα στην αγορά ακινήτων.
Δεύτερον, ενίσχυση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της ασφάλειας δικαίου.
Η υποχρεωτική ανάρτηση εγκυκλίων, η ψηφιακή παρακολούθηση της πορείας αιτήσεων και καταγγελιών, καθώς και η δημιουργία ενιαίου οργάνου εξέτασης των ενδικοφανών προσφυγών που υποβάλουν οι πολίτες στις δημόσιες υπηρεσίες, διασφαλίζουν ίση μεταχείριση και προβλεψιμότητα. Περαιτέρω, η ενεργοποίηση μηχανισμών ελέγχου για τη συμμόρφωση της διοίκησης με δικαστικές αποφάσεις ενισχύει το κράτος δικαίου και περιορίζει φαινόμενα κακοδιοίκησης.
Τρίτον, αποκατάσταση αδικιών και ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το Δημόσιο.
Ρυθμίσεις όπως η αποχή του Δημοσίου από αδικαιολόγητες διεκδικήσεις ακινήτων και η δυνατότητα ευέλικτης εξόφλησης φορολογικών υποχρεώσεων (όπως η καταβολή του φόρου κληρονομιάς κατά τη μεταβίβαση ακινήτου) δίνουν λύσεις σε χρόνιες εκκρεμότητες και αίρουν εμπόδια στην αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας. Επίσης, η πρόβλεψη για μη άσκηση ένδικων μέσων σε υποθέσεις υψηλής κοινωνικής σημασίας ενισχύει το αίσθημα δικαιοσύνης.
Υπενθυμίζεται ότι οι 14 παρεμβάσεις του νομοσχεδίου είναι οι ακόλουθες:
- Αντικατάσταση με υπεύθυνη δήλωση των δικαιολογητικών που ήδη κατέχει το Δημόσιο (π.χ. για προσωπικές πληροφορίες ή ειδική προσωπική κατάσταση). Ο πολίτης θα μπορεί να αντικαθιστά μια σειρά από δικαιολογητικά τα οποία βρίσκονται ήδη στη διάθεση του Δημοσίου με μία υπεύθυνη δήλωση. Η διοικητική πράξη θα εκδίδεται αμέσως, και εντός τριών μηνών θα ελέγχεται η ακρίβεια ή μη της υπεύθυνης δήλωσης. Σε περίπτωση που προκύπτει δαπάνη σε βάρος του Δημοσίου, η διοικητική πράξη θα εκδίδεται εντός τριών μηνών. Για τις περιπτώσεις ανακριβών δηλώσεων, προβλέπονται ειδικές και αυστηρές κυρώσεις, διοικητικές και ποινικές.
- Αποχή του Δημοσίου, υπό προϋποθέσεις, από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών. Στο εξής, το Δημόσιο δεν θα διεκδικεί ακίνητα ιδίως στις περιπτώσεις που:
- Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους διαθέτουν τίτλο από πώληση μεταγεγραμμένο μέχρι το 1993 ή τίτλο από άλλη αιτία -πλην της πώλησης- μεταγεγραμμένο μέχρι το 1975.
- Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους έχουν εγκατασταθεί στο ακίνητο κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής (πρόσφυγες).
- Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους διαθέτουν προσωρινά παραχωρητήρια ή αντίστοιχους τίτλους που έχει εκδώσει η Διοίκηση.
- Αγροτικά ακίνητα που παραχωρήθηκαν από το κράτος και μέχρι σήμερα δεν έχουν εκδοθεί ή δεν έχουν καταχωρισθεί τίτλοι κυριότητας.
- Για πρώτη φορά, από το 1912 και τα διατάγματα για τα «δικαιοστάσια» ο Έλληνας πολίτης δεν ανατρέχει στην Τουρκοκρατία για να αναγνωριστεί κύριος ενός ακινήτου και μπορεί πλέον να αναγνωριστεί από τα δικαστήρια κύριος αυτού αν το νέμεται καλόπιστα και αδιατάρακτα για σαράντα έτη από το 1963 έως το 2003.
Υπενθυμίζεται ότι το Ελληνικό Κράτος έχει διεκδικήσει κατά καιρούς την πόλη της Σαρωνίδας, τη μισή Καρδίτσα κλπ., με το επιχείρημα ότι ήταν κρατικά ακίνητα επί Τουρκοκρατίας.
- Ψηφιακή ενημέρωση του πολίτη για την πορεία της αίτησής του. Ο πολίτης θα ενημερώνεται ψηφιακά για μια σειρά από πληροφορίες, όπως: α) ότι κατατέθηκε ο φάκελός του µε πλήρη δικαιολογητικά, β) η αρμόδια υπηρεσιακή μονάδα, γ) το διαδικαστικό στάδιο που βρίσκεται, δ) ο εκτιμώμενος χρόνος διεκπεραίωσης. Παράλληλα, για τυχόν περιπτώσεις μη εφαρμογής της ρύθμισης αυτής, εισάγονται κυρώσεις για τους αρμόδιους υπαλλήλους.
- Υποβολή καταγγελιών των πολιτών μέσω του Συμβούλου Ακεραιότητας. Ο Σύμβουλος Ακεραιότητας, ο οποίος σήμερα υποστηρίζει τους υπαλλήλους για ζητήματα δεοντολογίας και διακρίσεων, αναλαμβάνει πλέον και τη συστηματική παρακολούθηση των καταγγελιών των πολιτών και ενημερώνει τακτικά τον αρμόδιο Υπουργό. Οι πολίτες θα μπορούν να υποβάλουν στον Σύμβουλο Ακεραιότητας καταγγελίες για υπερβολικές καθυστερήσεις, κακή εξυπηρέτηση ή διαφθορά και θα παρακολουθούν µε μοναδικό κωδικό την πορεία της καταγγελίας τους, ενώ οι καταγγελλόμενοι θα γνωρίζουν ποιοι έχουν υποβάλει την καταγγελία εις βάρος τους.
- Μη άσκηση ενδίκων μέσων από το Δημόσιο σε δικαστικές διαφορές με ιδιαίτερη κοινωνική σημασία. Θα αφορά αποζημιώσεις για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, όχι όμως αποζημιώσεις για υλικές ζημιές. Σήμερα οι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονται κατά περίπτωση. Με τη νέα ρύθμιση, η διαδικασία θα ενεργοποιείται, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, για περιπτώσεις μεγάλων καταστροφών, δυστυχημάτων, κλπ.
- Ανάθεση στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου της συμμόρφωσης με τις δικαστικές αποφάσεις. Σήμερα στις περιπτώσεις που οι αποφάσεις δεν εφαρμόζονται από τη Διοίκηση, οι πολίτες αναγκάζονται να προσφεύγουν εκ νέου στα δικαστήρια, ζητώντας την εφαρμογή τους. Στο εξής όλες οι δικαστικές αποφάσεις θα διαβιβάζονται στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία θα μεριμνά για τη συμμόρφωση του φορέα.
- Υποχρέωση ανάρτησης των εγκυκλίων. Εκτός από τη Διαύγεια, οι εγκύκλιοι θα αναρτώνται πλέον υποχρεωτικά και στις ιστοσελίδες των υπηρεσιών ανά θεματική ενότητα. Αν δεν αναρτώνται, δεν θα ισχύουν. Επιπλέον, θα υπάρχει δυνατότητα αναζήτησης όλων των εν ισχύι εγκυκλίων. Η υποχρέωση θα τεθεί σε εφαρμογή εντός έξι μηνών από τη δημοσίευση του νόμου.
- Ψηφιακή ενημέρωση ωραρίων υπηρεσιών στην ιστοσελίδα του Υπουργείου – Οργανισμού. Συχνά οι πολίτες δεν γνωρίζουν το ωράριο της υπηρεσίας στην οποία θέλουν να απευθυνθούν, ενώ ενίοτε οι πληροφορίες που είναι αναρτημένες είναι λανθασμένες. Με το σχέδιο νόμου θεσπίζεται υποχρέωση για ανάρτηση του ωραρίου όλων των δημόσιων υπηρεσιών, εντός τριών μηνών από τη δημοσίευση του νόμου. Διαφορετικά, θα επιβάλλονται κυρώσεις.
- Ενιαίο όργανο εξέτασης ενστάσεων των πολιτών. Παρατηρείται το φαινόμενο, κατά τόπους όργανα να ερμηνεύουν διαφορετικά τον νόμο, όταν εξετάζουν ενδικοφανείς προσφυγές των πολιτών. Στο εξής θα δημιουργηθεί κεντρικό όργανο ανά φορέα για να εξασφαλίζεται η ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας.
- Πιστοποιημένοι επαγγελματίες στις συναλλαγές με το Δημόσιο. Το μοντέλο με τους πιστοποιημένους επαγγελματίες εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία σε μια σειρά από διαδικασίες του Δημοσίου: στον ΕΦΚΑ, στο Κτηματολόγιο, στις πολεοδομίες. Με το νομοσχέδιο, προβλέπεται η δυνατότητα επέκτασης του μοντέλου αυτού σε περισσότερους τομείς όπως π.χ. στην υποβολή αιτήσεων για αγροτικές επιδοτήσεις.
- Αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων και λειτουργία τους ως υπηρεσία μίας στάσης (one-stop shop). Οι συμβολαιογράφοι, που ήδη διεκπεραιώνουν μια σειρά από ενέργειες σχετικές με τη μεταβίβαση ακινήτων, αποκτούν διασύνδεση με το ΤΕΕ για την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου και χρησιμοποιούν την ψηφιακή πλατφόρμα της ΑΑΔΕ για την περιπτώσεις απαλλαγής φόρου. Τα διάφορα έξοδα και η αμοιβή για την κατάρτιση του συμβολαίου θα καταβάλλονται σε ειδικό, ακατάσχετο λογαριασμό, από τον οποίο οι συμβολαιογράφοι θα κάνουν τις πληρωμές. Για τις νέες υπηρεσίες που θα παρέχουν, θα αμείβονται αντίστοιχα.
- Κατάργηση υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης. Εφόσον το ακίνητο είναι σε περιοχή με κυρωμένη και μεταγεγραμμένη πράξη εφαρμογής και λειτουργούν κτηματολόγιο, είναι περιττό να συνταχθεί τοπογραφικό διάγραμμα από ιδιώτη μηχανικό.
- Δυνατότητα για πληρωμή του φόρου κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής κατά τη μεταβίβαση ακινήτου. Με τη ρύθμιση αυτή δίνεται η δυνατότητα σε όσους δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν τον φόρο κληρονομίας, δωρεάς ή γονικής παροχής, να το κάνουν κατά τη μεταβίβαση του ακινήτου τους.
- Δυνατότητα της ΑΑΔΕ να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου. Σήμερα, η μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανατραπεί από την ΑΑΔΕ. Με τη νέα ρύθμιση δίνεται στον πολίτη η δυνατότητα να αποδεσμεύσει το ακίνητό του και να προβεί σε μεταβίβαση. Η ΑΑΔΕ διασφαλίζει την είσπραξη της οφειλής μέσω υποχρεωτικής παρακράτησης μέρους του τιμήματος, η οποία δεν μπορεί να υπολείπεται του 25% της οφειλής. Αν το τίμημα υπολείπεται του 25% της οφειλής, η ΑΑΔΕ ικανοποιείται με ολόκληρο το τίμημα. Με αυτό τον τρόπο συνδυάζεται η αποδέσμευση με ουσιαστική μείωση της οφειλής.
