Στη Γραμματεία των Ειδικών Μόνιμων Επιτροπών της Βουλής κατατίθενται οι πολυσέλιδες πορισματικές εκθέσεις των κομμάτων για τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ, ολοκληρώνοντας ουσιαστικά το έργο της Εξεταστικής Επιτροπής που συγκροτήθηκε για τη διερεύνηση των ζητημάτων που έχουν ανακύψει γύρω από τον Οργανισμό.
Η Επιτροπή θα επιδιώξει να καταλήξει σε κοινό πόρισμα στη συνεδρίαση της 26ης Φεβρουαρίου και την επομένη θα παραδώσει –κοινό ή χωριστά– τα πορίσματά της στον πρόεδρο της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη, ώστε να εισαχθούν προς συζήτηση στην Ολομέλεια μέσα στον Μάρτιο.
Οι εργασίες της Επιτροπής διήρκησαν περίπου πέντε μήνες, από τα μέσα Σεπτεμβρίου 2025, με σχεδόν 50 συνεδριάσεις και καταθέσεις περίπου 80 μαρτύρων, μεταξύ των οποίων πρώην και νυν υπουργοί Αγροτικής Ανάπτυξης από ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ, στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ και αγροτοσυνδικαλιστές, εξετάζοντας την πορεία του Οργανισμού από την ίδρυσή του το 1998 έως σήμερα.
Η κυβερνητική πλειοψηφία υπογράμμισε τη διαχρονικότητα και διακομματικότητα των προβλημάτων, αποδίδοντας ευθύνες στον ΣΥΡΙΖΑ για την «τεχνική λύση» και σε στελέχη του ΠΑΣΟΚ στην Κρήτη, ενώ η αντιπολίτευση έθεσε ζήτημα ευθυνών υπουργών της ΝΔ, όπως οι κ. Αυγενάκης και Βορίδης, ζητώντας παράλληλα παράταση των εργασιών λόγω της συνεχιζόμενης έρευνας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Πόρισμα ΝΔ
Δεν προέκυψαν ποινικές ευθύνες για τους πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη, σύμφωνα με τους βουλευτές της ΝΔ που μετέχουν στην Εξεταστική Επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Σε σχετική ενημέρωση, επισημαίνεται ότι από τις καταθέσεις κρίσιμων μαρτύρων, μεταξύ των οποίων ο πρώην υπουργός Σταύρος Αραχωβίτης και η Π. Τυχεροπούλου, δεν στοιχειοθετήθηκαν αδικήματα σε βάρος των δύο πρώην υπουργών. Κατά την πλειοψηφία, η επιλογή της σύστασης Εξεταστικής –και όχι Προανακριτικής– Επιτροπής αποδείχθηκε θεσμικά ορθή.
Οι βουλευτές της ΝΔ υποστηρίζουν ότι τα προβλήματα που εντοπίστηκαν στον Οργανισμό δεν είναι συγκυριακά, αλλά διαχρονικά και διακομματικά, αποδίδοντας ιδιαίτερη ευθύνη στην περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ για την εφαρμογή της λεγόμενης «τεχνικής λύσης».
Παράλληλα, κάνουν λόγο για φαινόμενα που παραπέμπουν σε πελατειακές πρακτικές, αναφέροντας και πρόσωπα που συνδέονται με το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής και τον πρόεδρό του Νίκος Ανδρουλάκης.
Ειδικότερα, για τον κ. Βορίδη σημειώνεται ότι «ουδέποτε παρενέβη στη διεξαγωγή ελέγχων ή σε αποδεσμεύσεις συγκεκριμένων ΑΦΜ», ενώ υποστηρίζεται ότι η εφαρμογή της «τεχνικής λύσης» μετά το 2019 αποτελούσε μονόδρομο, καθώς δεν είχαν προχωρήσει τα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης και άλλες απαραίτητες διοικητικές πράξεις. Αντίστοιχα, για τον κ. Αυγενάκη επισημαίνεται ότι δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί συνέργεια ή ηθική αυτουργία σε απιστία, καθώς οι αναφορές εις βάρος του βασίζονται σε τηλεφωνικές επικοινωνίες τρίτων και όχι σε δικές του πράξεις. Η παρότρυνσή του προς τις υπηρεσίες για ολοκλήρωση ελέγχων και πληρωμή μόνο των νόμιμων δικαιούχων, όπως αναφέρεται, εντάσσεται στο πλαίσιο της διοικητικής εποπτείας και δεν συνιστά ποινικά ελέγξιμη πράξη.
Τέλος, υπογραμμίζεται ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας συνεχίζει τις μεταρρυθμίσεις στον πρωτογενή τομέα, με στόχο –όπως αναφέρεται– οι ενισχύσεις να κατευθύνονται αποκλειστικά στους πραγματικούς και έντιμους δικαιούχους, προστατεύοντας τους παραγωγούς και το δημόσιο συμφέρον.
Πόρισμα ΠΑΣΟΚ
Τη σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής σε βάρος των πρώην υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης Μάκης Βορίδης και Λευτέρης Αυγενάκης εισηγείται, η αξιωματική αντιπολίτευση. Το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής εκτιμά ότι, παρά το «σαμποτάζ» που αποδίδει στη Νέα Δημοκρατία, οι εργασίες της Εξεταστικής Επιτροπής συνέβαλαν στη συγκέντρωση στοιχείων που ενισχύουν τις ενδείξεις σε βάρος των δύο πρώην υπουργών.
Στο πόρισμα γίνεται λόγος για «επιλεκτικούς αποκλεισμούς» μαρτύρων και «περιορισμό της αποδεικτικής βάσης», με την εκτίμηση ότι η Εξεταστική δεν λειτούργησε ως εργαλείο αναζήτησης της αλήθειας, αλλά ως μέρος μιας οργανωμένης μεθόδευσης αποτροπής δικαστικού ελέγχου και συγκάλυψης της υπόθεσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ύπαρξη «εγκληματικής οργάνωσης» που, σύμφωνα με το πόρισμα, είχε ως σκοπό την καταβολή πολύ μεγάλων χρηματικών ποσών –που εκτιμάται ότι ανέρχονται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ– σε πρόσωπα που εμφανίζονταν ως δικαιούχοι μέσω τεχνητής και απατηλής πλήρωσης των νόμιμων προϋποθέσεων.
Ως προς τη διάρθρωσή της, περιγράφεται ένα πλέγμα που περιλαμβάνει προέδρους, αντιπροέδρους και μέλη διοικήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ, υπηρεσιακά στελέχη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, εκπροσώπους Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων, στελέχη φορέων τεχνικής υποστήριξης πληροφοριακών συστημάτων, καθώς και αιτούντες ενισχύσεων στο πλαίσιο του Καθεστώτος Βασικής Ενίσχυσης.
Τα «εργαλεία» της συστηματικής απάτης, όπως καταγράφονται, περιλαμβάνουν την κατανομή δικαιωμάτων πληρωμής από το Εθνικό Απόθεμα, ψευδείς δηλώσεις ζωικού κεφαλαίου ή εκτάσεων, παρεμπόδιση ουσιαστικών ελέγχων, ματαίωση ενεργειών ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών και διοικητικές παρεμβάσεις που καθιστούσαν τον Οργανισμό θεσμικά ανεπαρκή απέναντι στις καταχρήσεις.
Κατά το ΠΑΣΟΚ, τα παραπάνω δεν συνιστούν απλή διοικητική δυσλειτουργία ή «διαχρονική παθογένεια», αλλά ένα συνεκτικό και επαναλαμβανόμενο μοτίβο ενεργειών και παραλείψεων: πληρωμές χωρίς πραγματική παραγωγική δραστηριότητα, αποδυνάμωση ελέγχων, παρεμβάσεις για αποδεσμεύσεις και στοχοποίηση όσων επιχείρησαν να εφαρμόσουν τη νομιμότητα. Υπό αυτό το πρίσμα, τα ευρήματα της δικογραφίας και της αποδεικτικής διαδικασίας επιβάλλουν –όπως αναφέρεται– την αξιολόγηση ευθυνών ιδίως σε πρόσωπα με θεσμική αρμοδιότητα εποπτείας και κατεύθυνσης του Οργανισμού.
Ως προς τους δύο πρώην υπουργούς, η αξιωματική αντιπολίτευση ζητεί τη σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής βάσει του κατηγορητηρίου που έχει διατυπώσει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στη δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή. Εκτιμά ότι προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις για συνέργεια σε απιστία κατ’ εξακολούθηση σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ζημία άνω των 120.000 ευρώ. Ειδικά για τον κ. Αυγενάκη, αναφέρονται επιπλέον ενδείξεις ηθικής αυτουργίας σε απιστία –τετελεσμένης και σε απόπειρα– σε σχέση με φερόμενες πιέσεις για αποδεσμεύσεις ύποπτων ΑΦΜ και πληρωμές σε πρόσωπα που δεν πληρούσαν τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Κατά συνέπεια, το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής θεωρεί «προδήλως επιβεβλημένη» τη διενέργεια ποινικής προκαταρκτικής εξέτασης, σύμφωνα με το άρθρο 86 του Συντάγματος, για τη διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών των δύο πρώην μελών της κυβέρνησης, με δυνατότητα επέκτασης της έρευνας σε περίπτωση ανάδειξης νέων στοιχείων για άλλα πολιτικά πρόσωπα ή αξιόποινες πράξεις.
Κοινό πόρισμα ΣΥΡΙΖΑ-Νέας Αριστεράς
Ως «βαθιά πολιτική υπόθεση» και όχι ως απλή διοικητική αστοχία χαρακτηρίζουν το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς, στο κοινό τους πόρισμα για τις εργασίες της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής. Όπως υποστηρίζουν, η υπόθεση φέρει «σαφές αποτύπωμα εξουσίας και ευθύνης» που εκτείνεται στο σύνολο της κυβερνητικής περιόδου της Νέα Δημοκρατία.
Σύμφωνα με το πόρισμα, τα στοιχεία που προέκυψαν –μαρτυρίες, νόμιμες συνακροάσεις και το διαβιβαστικό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν παραπέμπουν σε μεμονωμένες παρατυπίες, αλλά σε ένα «σύστημα τεχνητής δημιουργίας επιλεξιμότητας», παράκαμψης ελέγχων και διανομής κοινοτικών ενισχύσεων σε εικονικούς ή μη δικαιούχους, με πιθανή ζημία εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πραγματικών αγροτών. Όπως αναφέρεται, δημόσια γη φέρεται να αξιοποιήθηκε ως μηχανισμός κατανομής ενισχύσεων, ενώ οι ελεγκτικοί μηχανισμοί αποδυναμώθηκαν και οι προειδοποιήσεις δεν οδήγησαν σε θεσμική θωράκιση.
Οι δύο κοινοβουλευτικές ομάδες αποδίδουν σαφείς πολιτικές ευθύνες στους πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης Μάκης Βορίδης και Λευτέρης Αυγενάκης. Για τον κ. Βορίδη υποστηρίζουν ότι δεν διασφάλισε ουσιαστική εποπτεία ούτε επέβαλε αποτελεσματικούς ελέγχους, επιτρέποντας –κατά την εκτίμησή τους– τη συνέχιση ενός μηχανισμού που δημιουργούσε τεχνητές προϋποθέσεις λήψης ενισχύσεων. Για τον κ. Αυγενάκη αναφέρουν ότι, αντί για εξυγίανση, διατηρήθηκε διοικητική αστάθεια, με πιέσεις για αποδεσμεύσεις μπλοκαρισμένων ΑΦΜ και πληρωμές ενώ εκκρεμούσαν έλεγχοι.
Παράλληλα, επεκτείνουν την πολιτική ευθύνη στο επίπεδο του «επιτελικού κράτους», επισημαίνοντας ότι σε ένα μοντέλο συγκεντρωμένης διακυβέρνησης η λογοδοσία δεν μπορεί να σταματά στους αρμόδιους υπουργούς. Θέτουν, μάλιστα, ευθέως ζήτημα ευθύνης του πρωθυπουργού Κυριάκος Μητσοτάκης, σημειώνοντας ότι είτε γνώριζε για τις σοβαρές αδυναμίες και δεν παρενέβη είτε δεν γνώριζε, γεγονός που –όπως υποστηρίζουν– αποδομεί το αφήγημα της αποτελεσματικής κεντρικής εποπτείας.
Για τον λόγο αυτό, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά ζητούν τη σύσταση Ειδικής Κοινοβουλευτικής (Προανακριτικής) Επιτροπής, βάσει του άρθρου 86 του Συντάγματος, για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης σε βάρος των δύο πρώην υπουργών. Συγκεκριμένα, ζητούν να διερευνηθούν τα αδικήματα της συνέργειας και της ηθικής αυτουργίας σε κακουργηματική απιστία κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ζημία άνω των 120.000 ευρώ, καθώς και κάθε άλλο αδίκημα που ενδεχομένως προκύψει.
Στο πόρισμα τονίζεται ότι καθ’ όλη τη διάρκεια των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής τα δύο κόμματα επέμειναν στην ανάδειξη των στοιχείων της δικογραφίας και στην απόδοση συγκεκριμένων πολιτικών ευθυνών, απορρίπτοντας την εκδοχή περί «τεχνικής δυσλειτουργίας» και κάνοντας λόγο για σκάνδαλο με θεσμικό βάρος. Δηλώνουν, τέλος, ότι θα συνεχίσουν να αναδεικνύουν όλες τις πτυχές της υπόθεσης –πολιτικές, θεσμικές και ενδεχομένως ποινικές– επιμένοντας στη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την προστασία του δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος, καθώς, όπως καταλήγουν, «η Δημοκρατία δεν συμβιβάζεται με σκιές και η κοινωνία απαιτεί απαντήσεις».
Τι λέει το ΚΚΕ
Στη συνέχιση των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, επιμένει το ΚΚΕ, κατηγορώντας παράλληλα την πλειοψηφία της ΝΔ για συνειδητή πολιτική απόφαση να αποφύγει τη διερεύνηση ποινικών ευθυνών υπουργών της.
«Η εξέλιξη των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ επιβεβαίωσε αυτό που από την πρώτη στιγμή ήταν προφανές. Ότι δηλαδή η πρόταση εκ μέρους της ΝΔ για συγκρότηση Εξεταστικής Επιτροπής εξυπηρετούσε αποκλειστικά και μόνο τη συνειδητή πολιτική απόφασή της να αποφύγει πάση θυσία τη διερεύνηση των ποινικών ευθυνών των υπουργών της για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και να συγκαλυφθεί ότι το συγκεκριμένο σκάνδαλο αναπτύχθηκε πάνω στο έδαφος της ΚΑΠ της ΕΕ που υποστηρίζουν και τα άλλα κόμματα», αναφέρουν σε γραπτή κοινή τους δήλωση οι βουλευτές του ΚΚΕ και μέλη της Εξεταστικής Επιτροπής, Νίκος Καραθανασόπουλος και Διαμάντω Μανωλάκου.
Παράλληλα επισημαίνουν ότι «το ΚΚΕ αντιτάχθηκε στο "κλείσιμο" των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής, με ευθύνη της πλειοψηφίας της ΝΔ, χωρίς να έχουν κληθεί κρίσιμοι μάρτυρες, χωρίς να έχει προηγηθεί κατ' αντιπαράσταση εξέταση ορισμένων εξ αυτών με δεδομένο ότι υπήρξαν αντιφατικές καταθέσεις, αλλά και χωρίς να έχουν εξεταστεί άλλα κρίσιμα στοιχεία που ζητήθηκαν από το ΚΚΕ».
«Για όλους τους παραπάνω λόγους το ΚΚΕ, μη τρέφοντας φυσικά αυταπάτες για τα περιθώρια αυτών των κοινοβουλευτικών διαδικασιών, δεδομένων και των πολιτικών συσχετισμών, θα επιμείνει μέχρι την ύστατη στιγμή για τη συνέχιση των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής. Αν δεν γίνει κάτι τέτοιο, θα καταθέσει το δικό του Πόρισμα», καταλήγουν.
