Τον ρόλο της Ελλάδας ως αναδυόμενου ενεργειακού κόμβου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη στρατηγική σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης ανέδειξε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στην εκδήλωση «10 χρόνια συνεργασίας ΗΠΑ και ΕΕ στο υγροποιημένο φυσικό αέριο», στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Ουάσινγκτον.
Στην ομιλία του, ο κ. Παπασταύρου συνέδεσε ευθέως την ενεργειακή πολιτική με τη γεωπολιτική σταθερότητα, τονίζοντας ότι η διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας αποτελεί πλέον στρατηγική επιταγή για την Ευρώπη, ιδίως μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Όπως σημείωσε, η Ελλάδα έλαβε εξαρχής σαφή θέση υπέρ της Ουκρανίας, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική στάση συνδέεται και με τις δικές της ιστορικές εμπειρίες. «Η Ελλάδα το κατανόησε αυτό εξαρχής και έλαβε σαφή θέση υπέρ της Ουκρανίας. Και πώς θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά, δεδομένης της τουρκικής εισβολής και της συνεχιζόμενης κατοχής της Κύπρου; Δεν αντιμετωπίζουμε την κυριαρχία ως αφηρημένη έννοια. Γνωρίζουμε τι σημαίνει στην πράξη η παραβίασή της. Για εμάς, η ασφάλεια είναι ζήτημα εθνικού συμφέροντος και αποφασιστικότητας. Γι’ αυτό και οι ενεργειακές μας επιλογές είναι πλήρως ευθυγραμμισμένες με τις δεσμεύσεις μας για ασφάλεια, καθώς και με τις αρχές μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Έλληνας υπουργός επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο προορισμό των αμερικανικών εξαγωγών LNG, ενώ χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο «αρτηρία ειρήνης και ευημερίας», καθώς συνδέει χώρες που στο παρελθόν βρέθηκαν διαιρεμένες. Όπως είπε, η Ελλάδα έχει μεταβληθεί από χώρα καθαρής κατανάλωσης σε περιφερειακό κόμβο διαμετακόμισης φυσικού αερίου. Ενδεικτικά ανέφερε ότι το 2019 η χώρα εισήγαγε περίπου 6 έως 7 δισ. κυβικά μέτρα (BCM), τα οποία καταναλώνονταν στο εσωτερικό, ενώ το 2024 οι εισαγωγές ανήλθαν στα 17 BCM, εκ των οποίων τα 11 κατευθύνθηκαν σε εξαγωγές προς γειτονικές χώρες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνεργασία των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο, σημειώνοντας ότι πρόκειται για πρωτοβουλία που απαιτεί συντονισμό πέντε κρατών και ισάριθμων διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς, χαρακτηρίζοντάς την ιστορική. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εμπορική διαδρομή «Route 1» μπορεί να εκτείνεται από τη Ρεβυθούσα έως το Κίεβο, προσδίδοντας στο έργο σαφή γεωπολιτική διάσταση.
Ο κ. Παπασταύρου τόνισε επίσης ότι οι ενεργειακές αγορές δεν μπορούν να εξετάζονται αποκομμένες από το διεθνές περιβάλλον ασφαλείας. «Οι αγορές φυσικού αερίου σε καιρό πολέμου δεν είναι ουδέτερες συναλλαγές, αλλά έχουν άμεσες γεωπολιτικές συνέπειες. Η διόρθωση αυτής της αντίφασης ήταν και παραμένει στρατηγική επιταγή. Η διαφοροποίηση δεν είναι πλέον ζήτημα ευελιξίας, είναι ζήτημα στρατηγικής αναγκαιότητας».
Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη αποτροπής της επανεισόδου ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω εναλλακτικών διαδρομών, επισημαίνοντας ότι αυτό συνιστά πραγματικό κίνδυνο για τη συλλογική στρατηγική της Ευρώπης.
«Οφείλουμε να παραμείνουμε σε εγρήγορση. Το ρωσικό αέριο δεν πρέπει να επανεισέλθει στην Ευρώπη έμμεσα, μέσω εναλλακτικών διαδρομών που υπονομεύουν τη συλλογική μας στρατηγική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να συνεργαστούν στενά, να επιμείνουν και να αποτρέψουν την Τουρκία αλλά και οποιονδήποτε άλλο που είναι πρόθυμος να ανοίξει την "πίσω πόρτα" στο ρωσικό φυσικό αέριο και να υπονομεύσει αυτή την κοινή προσπάθεια», τόνισε χαρακτηριστικά.
Καταλήγοντας, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να λειτουργεί με συνέπεια και στρατηγική πειθαρχία. «Η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί με συνέπεια, στρατηγική πειθαρχία και σαφή αίσθηση σκοπού, συμβάλλοντας ενεργά σε μια Ευρώπη ασφαλή, ανταγωνιστική και ενεργειακά ανθεκτική».
Η επίσκεψη του Έλληνα υπουργού στην Ουάσινγκτον πραγματοποιείται σε συνέχεια των ενεργειακών συμφωνιών που υπεγράφησαν στο πλαίσιο της Διατλαντικής Διάσκεψης για την Ενέργεια (P-TEC), με στόχο την περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα του LNG και την ενίσχυση των υποδομών ενεργειακής ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σήμερα Τρίτη, ο κ. Παπασταύρου θα συμμετάσχει στη «Διατλαντική Σύνοδο για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου και τον Κάθετο Διάδρομο», όπου θα βρεθούν στο επίκεντρο η ασφάλεια εφοδιασμού και ο συντονισμός των ενεργειακών δικτύων της περιοχής.
